ئازاد ساڵح
لەناو هاوکێشە ئاڵۆز و پڕ لە گۆڕانکارییەکانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا، گەلی کورد لە قۆناغێکی مێژوویی نوێدایە. ئەوەی ئەمڕۆ لە ئاراستەی سیاسەتی کوردی دەبینرێت، تەنها گۆڕانکارییەکی کاتی نییە، بەڵکو وەرچەرخانێکی لۆژیکی و عاقڵانەیە کە خەریکە مانا و جەوهەری دیپلۆماسییەتی کوردی لە ناوچەکەدا دادەڕێژێتەوە. سەردەمی دروشمی بریقەدار و نمایشی حزبی و بڕیاردان لەژێر کاریگەری هەست و سۆزدا بەرەو کۆتایی دەچێت، و لە شوێنی ئەوەدا، ئەقڵانییەتێکی سیاسی هاتووەتە کایەوە کە بەرژەوەندی باڵای نەتەوەیی کردووە بە قیبلەنمای کارەکانی.
دیپلۆماسییەتی ژیرانە؛ کۆتایی نمایشی حزبی
ئەو دیپلۆماسییەتەی ئێستا هەرێمی کوردستان لەسەر ئاستی نێودەوڵەتی و ئیقلیمی پەیڕەوی دەکات، نیشانەی گەیشتنە بە قۆناغی پێگەیشتنی سیاسی. لەبری کاردانەوەی خێرا، ئێستا کورد وەک لایەنێکی سەقامگیر و جێگەی متمانە لە هاوکێشە نێودەوڵەتییەکاندا سەیر دەکرێت. ئەم ئاراستە نوێیە ئەوەی سەلماندووە کە داهاتووی گەش تەنها بە یەکڕیزی و تێپەڕاندنی بەرژەوەندییە بچووکە حزبییەکان بەدی دێت. جیهانی ئەمڕۆ بڕوای بە نمایشی سیاسی نییە، بەڵکو تەنها مامەڵە لەگەڵ ئەو هێزانەدا دەکات کە خاوەن ستراتیژێکی ڕوون و سەقامگیرن.
فەلسەفەی سەرۆک بارزانی؛ نەخشەڕێگای ئایندەیەکی گەش
لە ناو جەرگەی ئەم گۆڕانکارییانەدا، فەلسەفە و ڕوانگەی سەرۆک مەسعود بارزانی وەک چەترێکی نەتەوەیی و پارێزەری قەوارەی هەرێمی کوردستان دەردەکەوێت. ئەم فەلسەفەیە لەسەر چەند بنەمایەکی سەرەکی وەستاوە:
١- داکۆکیکردن لە مافە دەستوورییەکان: بێ سازشکردن لەسەر مافە بنەڕەتییەکانی گەلی کورد.
٢- دیالۆگ و ئاشتی: پەیڕەوکردنی زمانی گفتوگۆ وەک بژاردەی یەکەم بۆ چارەسەرکردنی کێشەکان لەگەڵ بەغدا و وڵاتانی دراوسێ.
٣- پاراستنی قەوارەی هەرێم: چەسپاندنی پایەکانی دەوڵەتداری و دامەزراوەیی کردن کە زامنی تەنها داهاتوویەکی گەشە بۆ نەوەکانی داهاتوو.
بەرەو ئاسۆیەکی ڕوون
کوردستان لە هەموو کاتێک زیاتر نزیکە لە چەسپاندنی پێگەی خۆی وەک ئەکتەرێکی کاریگەر. ئەو “ئایندە گەشەی” باس دەکرێت، لەو شوێنەدا دەست پێ دەکات کە دیپلۆماسییەتی ئێمە لەبری ئەوەی تەنها بەرگری بێت، ببێتە دیپلۆماسییەتی دەسپێشخەری.
مێژووی ئەم دواییەی ناوچەکە ئەوەی سەلماندووە کە تەنها ئەو سەرکردایەتییەی خاوەن مێژوویەکی پڕ لە خەباتە و لە هەمان کاتدا خاوەن دیدگایەکی مۆدێرنە بۆ دەوڵەتداری (وەک ئەوەی لە فەلسەفەی بارزانیدا بەرجەستەیە)، دەتوانێت گەشتی ئەم نەتەوەیە بەرەو کەناری ئارامی و سەرفرازی ببات.
ئێستا کاتی ئەوەیە کە هەموو هێز و تواناکان لە دەوری ئەم ئاراستە عاقڵانەیە کۆببنەوە، چونکە مێژوو ڕەحم بەوانە ناکات کە دەرفەتە زێڕینەکان بە هەست و سۆزی کاتی و ململانێی ناوخۆیی بەفیڕۆ دەدەن. داهاتوو بۆ نەتەوەیەکە کە بە ئەقڵ بیر دەکاتەوە و بە ئیرادەیەکی پۆڵایین هەنگاو دەنێت.