رۆژنامەی ھەولێر

پەیمـانگای هونەرە جوانەکانی هەولێر

فەرحانی حاجی حەسەنی

 

پەیمانگای هونەرە جوانەکانی هەولێر، کە لە ساڵی ١٩٩٣ دامەزراوە، یەکێکە لە دامەزراوە پەروەردەییە هونەرییە گرنگەکانی هەرێمی کوردستان. ئەم پەیمانگایە لە ماوەی زیاتر لە سێ دەیەدا ڕۆڵێکی گرنگی لە پەروەردەکردن و ئامادەکردنی نەوەیەک لە هونەرمەندان، مامۆستایان و پسپۆڕانی بواری هونەر گێڕاوە. بەڵام ئەو پرسیارەی ئەمڕۆ پێویستی بە وەستان و بیرکردنەوەی جدی هەیە ئەوەیە: بۆچی دامەزراوەیەک کە لە ڕابردوودا جێگایەکی تایبەتی لە دڵی قوتابیان و خێزانەکاندا هەبووە، ئێستا ڕووبەڕووی کەمبوونەوەی بەردەوامی ژمارەی قوتانیان دەبێتەوە؟
بەپێی ئەو دۆخەی لە ماوەی دوای ساڵی ٢٠١٦ەوە دەبینرێت، ژمارەی ئەو قوتابیانەی ئارەزووی چوونە پەیمانگای هونەرە جوانەکانیان هەیە، ساڵ بە ساڵ کەمتر بووەتەوە. لە کاتێکدا لە ساڵانی ڕابردوودا وەرگرتنی قوتابی و هاوکاریی خێزانەکان بۆ بەشداری لە بواری هونەردا زیاتر بوو، ئێستا ئەو ئارەزوو و پێشوازییە بە ڕادەی جاران بەدی ناکرێت. ئەمە تەنها کێشەیەکی ژمارەیی نییە، بەڵکو نیشانەی کێشەیەکی قووڵترە لە پەیوەندی نێوان پەروەردە، کۆمەڵگا، بازاڕی کار و داهاتووی هونەر.

یەکەم: نەبوونی دەرفەتی دامەزراندن
یەکێک لە هۆکارە سەرەکییەکانی کەمبوونەوەی ئارەزووی قوتابیان، نەبوونی دەرفەتی دامەزراندنی دەرچووانە. کاتێک قوتابی دەبینێت دوای چەند ساڵ خوێندن و ماندووبوون، هیچ دڵنیاییەکی لەبارەی داهاتووی پیشەیی و دامەزراندنی نییە، بە سروشتی ئارەزووی ئەوەی کەم دەبێتەوە کە ژیانی خۆی بە بواری هونەرەوە ببەستێتەوە. ئەمەش وای کردووە هەندێک خێزان بەجێی هاندانی منداڵەکانیان بۆ خوێندنی هونەر، ئاراستەیان بکەن بۆ ئەو بەشانەی بە بڕوای ئەوان دەرفەتی کاری زیاتر دابین دەکەن.

دووەم: زۆربوونی پەیمانگا و دامەزراوە پەروەردەییەکان
لە ماوەی ساڵانی ڕابردوودا، دامەزراندنی پەیمانگا و ناوەندە پەروەردەییەکان لە زۆر شار و شارۆچکەکانی هەرێمدا فراوان بووە. ئەمە لە ڕووی دەستڕاگەیشتنی قوتابیانەوە هەنگاوێکی ئەرێنییە، لەسەر دامەزراوە جیاوازەکان. لەبەر ئەوە پێویستە لەگەڵ فراوانکردنی دامەزراوەکاندا، پلانی هاوسەنگی نێوان ژمارەی پەیمانگا، جۆری بەشەکان و پێویستییەکانی کۆمەڵگا هەبێت.

سێیەم: لاوازی و نوێنەبوونەوەی کادری دلسۆز
کوالێتی پەروەردە بەبێ مامۆستای شارەزا، نوێخواز و خاوەن ئەزموونی هونەری بەدەست نایەت. مامۆستا تەنها کەسێک نییە کە زانیاری بگوازێتەوە، بەڵکو ڕۆڵی سەرەکی لە دروستکردنی هەستی هونەری، بیرکردنەوەی داهێنەرانە و توانای ڕەخنەیی قوتابی هەیە. ئەگەر ناوەڕۆکی وانەکان، شێوازی مامۆستایەتی و زانیارییە هونەرییەکان لەگەڵ گۆڕانکارییەکانی جیهانی ئەمڕۆدا نوێ نەکرێنەوە، پەیمانگا لەگەڵ پێداویستییەکانی نەوەی نوێ دوور دەکەوێتەوە.

چوارەم: نەبوونی چالاکیی هونەریی ساڵانە
پەیمانگای هونەر نابێت تەنها شوێنی وانەوتنەوە و تاقیکردنەوە بێت. پێویستە ساڵانە فێستیڤاڵ، پێشانگا، شانۆ، کۆنسێرت، سیمینار، وۆرکشۆپی تایبەت و پێشبڕکێی هونەری بەڕێوەببات. کاتێک قوتابی هیچ دەرگایەکی بۆ پیشاندانی بەرهەم و تواناکانی نەبێت، هەستی بە بەهای ئەو خوێندنە ناکات. چالاکی هونەری هەم ناسنامەی پەیمانگا بەهێز دەکات و هەم پەیوەندیی نێوان قوتابی و کۆمەڵگا دروست دەکات.

پێنجەم: نەبوونی هاوکاریی دارایی و پشتگیریی پڕۆژە هونەرییەکان
هونەر بە تەنها لە ناو پۆلدا گەشە ناکات؛ پێویستی بە کردار، تاقیکردنەوە و بەرهەمهێنان هەیە. ئەگەر مامۆستا و قوتابی دەرفەتیان نەبێت پڕۆژەی شانۆیی، سینەمایی، میوزیکی، وێنەکێشان و دیزاین جێبەجێ بکەن، ئەوا زانیارییە تیۆرییەکان بە تەواوی ناگۆڕدرێن بۆ توانای پراکتیکی. بۆیە دابینکردنی بودجە و پشتگیریی ماددی بۆ پڕۆژە هونەرییەکان پێویستییەکی بنەڕەتییە.

شەشەم: لاوازیی پەیوەندی لەگەڵ کۆمەڵگا و خێزانەکان
پەیمانگا پێویستە پەیوەندییەکی زیندووی لەگەڵ قوتابخانەکان، خێزانەکان، ناوەندە ڕۆشنبیرییەکان و دامەزراوەکانی میدیا هەبێت. ئەگەر کۆمەڵگا بەهای هونەر و توانای دەرچووان نەناسێت، ئارەزووی قوتابی بۆ ئەم بوارە لاواز دەبێت. پێویستە پەیمانگا بە ڕێگەی چالاکیی گشتی، پێشانگای کراوە و پێشکەشکردنی بەرهەمەکانی قوتابیان، گرنگی خوێندنی هونەر بە خێزان و کۆمەڵگا بناسێنێت.

حەوتەم: نەگونجانی بەرنامەی خوێندن لەگەڵ پێداویستییەکانی سەردەم
جیهانی هونەر بە خێرایی گۆڕانکاری بەسەردا دێت. تەکنەلۆژیای دیجیتاڵ، دیزاینی گرافیک، سینەمای دیجیتاڵ، مۆنتاژ، میدیا و هونەری نوێ بوونەتە بەشێکی گرنگ لە بازاڕی کاری ئەمڕۆ. ئەگەر بەرنامەی خوێندن تەنها پشت بە شێوازە کۆنەکان ببەستێت و لەگەڵ پێشکەوتنی تەکنەلۆژیا نوێ نەکرێتەوە، دەرچووان لە ڕووی توانای پیشەییەوە ڕووبەڕووی کێشە دەبنەوە.

هەشتەم: کەمیی ڕاگەیاندن و ناساندنی پەیمانگا
لە سەردەمی ئێستادا، ڕاگەیاندن ڕۆڵێکی گرنگی لە ئاراستەکردنی بیرکردنەوە و بڕیاری نەوەی نوێدا هەیە. پەیمانگا پێویستە بە شێوەیەکی بەردەوام بەرهەم، سەرکەوتن و تواناکانی قوتابیان و دەرچووانی خۆی لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان و میدیا پیشان بدات. نەبوونی ناساندن و ڕاگەیاندنی کارا، وای کردووە زۆرێک لە قوتابیانی داهاتوو بە تواناکان و دەرفەتەکانی ئەم دامەزراوەیە ئاشنا نەبن.

نۆیەم: لاوازیی پەیوەندی لەگەڵ بازاڕی کار و دامەزراوە هونەرییەکان
پێویستە پەیمانگا پەیوەندییەکی بەهێز لەگەڵ تەلەفزیۆنەکان، کەناڵە میدیاییەکان، شانۆکان، کۆمپانیاکانی دیزاین، دامەزراوەکانی ڕۆشنبیری و بەرهەمهێنەرانی سینەما هەبێت. دامەزراندنی بەرنامەی ڕاهێنانی پراکتیکی و پەیوەندیی پیشەیی دەتوانێت دەرفەتی کارکردن و داهاتووی قوتابیان ڕوونتر بکاتەوە.

دەیەم: کەمیی هاندانی قوتابیی خاوەن بەهرە
هەندێک قوتابی بەهرەیەکی سروشتی لە بواری شانۆ، میوزیک، وێنەکێشان و دیزایندا هەیە، بەڵام ئەگەر ئەم بەهرانە نەدۆزرێنەوە و پشتگیری نەکرێن، لەوانەیە لە داهاتوودا لە بواری هونەر دوور بکەونەوە. پێویستە سیستەمێکی تایبەت بۆ دۆزینەوە، هاندانی و پەرەپێدانی بەهرەکانی قوتابیان دابمەزرێت.

پێشنیار و ڕێکارەکانی چارەسەر
بۆ گەڕاندنەوەی شکۆ و پێگەی پەیمانگای هونەرە جوانەکان، تەنها ناسینی کێشەکان بەس نییە، بەڵکو پێویستە بڕیار و هەنگاوی کرداری بۆ چارەسەرکردنیان بنرێت. لەوانە:

١. داواکردنی پلانی ڕوون بۆ دامەزراندنی دەرچووان و دابینکردنی دەرفەتی کاریان.
٢. نوێکردنەوەی بەرنامەی خوێندن بە پێی پێداویستییەکانی هونەر و تەکنەلۆژیای نوێ.
٣. دابینکردنی بودجەی ساڵانە بۆ پڕۆژە و بەرهەمە هونەرییەکانی مامۆستایان و قوتابیان.
٤. بەڕێوەبردنی فێستیڤاڵ و پێشانگای ساڵانە بە ئامانجی پیشاندانی تواناکانی قوتابیان.
٥. پەرەپێدانی توانای مامۆستایان لە ڕێگەی خول، وۆرکشۆپ و هاوکاریی ئەکادیمی.
٦. بەهێزکردنی پەیوەندی لەگەڵ شانۆ، سینەما، تەلەفزیۆن و دامەزراوەکانی هونەر.
٧. ناساندنی پەیمانگا لە ڕێگەی میدیا و سەردانی قوتابخانەکان بۆ هاندانی نەوەی نوێ.
٨. دانانی سیستەمێکی تایبەت بۆ هاندانی قوتابیانی خاوەن بەهرە و پێشکەشکردنی خەڵات و پاڵپشتی بۆیان.
٩. هەڵسەنگاندنی ساڵانەی ژمارەی قوتابی، ئاستی دەرچووان و کوالێتیی پەروەردە.
١٠. پێکهێنانی لیژنەیەکی ئەکادیمی و هونەری بۆ خوێندنەوەی کێشەکان و دانانی ستراتیژییەکی درێژخایەن بۆ پەیمانگا.

کۆتایی: پەیمانگا تەنها بینایەک نییە، بەڵکو ناسنامەیەکی هونەرییە
کەمبوونەوەی ژمارەی قوتابیان لە پەیمانگای هونەرە جوانەکانی هەولێر نابێت وەک ڕووداوێکی ئاسایی و کاتی سەیر بکرێت. ئەمە پەیامێکی جدییە بۆ بەرپرسان، مامۆستایان و هەموو ئەوانەی دڵیان بە داهاتووی هونەر و پەروەردەی هونەرییەوە گرێدراوە.
ئەگەر پەیمانگایەک بتوانێت نزیکەی سێ دەیە نەوەیەک لە هونەرمەندان و مامۆستایان پەروەردە بکات، ئەوا پێویستە هۆکارەکانی لاوازبوونی ئەمڕۆی بە وردی بخوێندرێنەوە، نەک تەنها ژمارەی قوتابیان بە پێوەر بگیرێت. پرسیاری سەرەکی ئەوە نییە کە بۆچی قوتابی نایەتە پەیمانگا؛ بەڵکو ئەوەیە: ئایا ئێمە ئەو ژینگەیەمان بۆ دروست کردووە کە قوتابی هیوای داهاتووی خۆی تێدا ببینێت؟
هونەر بەبێ پشتگیریی ماددی، پەروەردەیی و کۆمەڵایەتی گەشە ناکات. پەیمانگا پێویستی بە نوێبوونەوە، کردار، پلاندانان و هەماهەنگیی دامەزراوەیی هەیە. چونکە ئەگەر ئەمڕۆ بایەخ بە پەروەردەی هونەری نەدەین، سبەی لە داهاتووی هونەر و ناسنامەی ڕۆشنبیریی کۆمەڵگاکەماندا بەرپرسیار دەبین.

پەیمانگای هونەرە جوانەکان نابێت تەنها یادگارییەک لە ڕابردوودا بێت؛ دەبێت شوێنی دروستکردنی داهاتووی