سەردار ئەکرەم/ بەریتانیا
داهاتووخوازی وەک بزووتنەوەیەکی هونەری و ئەدەبی لە سەرەتای سەدەی بیستەمدا لە ئیتالیا سەری هەڵدا و بە خێرایی کاریگەرییەکانی بەسەر زۆربەی بوارەکانی هونەردا بڵاو کردەوە و دامەزرێنەری سەرەکی ئەم بزووتنەوەیە فیلیپۆ تۆماسۆ مارینێتی بوو کە ساڵی ١٩٠٩ مانیفێستی داهاتووخوازیی بڵاو کردەوە و ئەم بزووتنەوەیە دژی هەموو شتێکی کۆن و دێرین بوو و ستایشی خێرایی و تەکنەلۆژیا و وزە و توندوتیژی و شتەکانی وەک ئۆتۆمبێل و فڕۆکە و شاری پیشەسازی دەکرد و داهاتووخوازەکان دەیانویست ئیتالیا لە کێشەی ڕابردووی ڕزگار بکەن و ستایشی نوێگەرییان دەکرد و دژی هەموو لاساییکردنەوەیەک بوون و ئەوان بە شانازییەوە هەڵگری پەیامی شێتی بوون و ڕەخنەگرانی هونەریان بە بێسوود دەزانی و دژی هارمۆنی و تام و چێژی باش بوون و، هەموو بابەت و شێوازەکانی هونەری پێشوویان ڕەت دەکردەوە و ستایشی زانستیان دەکرد و داهاتووخوازی تەنها لە وێنەکێشان و پەیکەرسازیدا قەتیس نەبوو، بەڵکو کاریگەرییەکی گەورەی لەسەر شانۆش هەبوو و داهاتووخوازەکان شانۆی کۆنیان بە بێزارکەر و کۆنپەرستانە دەزانی و دەیانویست شانۆیەکی نوێ دروست بکەن کە ڕەنگدانەوەی خێرایی و وزەی ژیانی مۆدێرن بێت؛ ئەوان دەیانویست شانۆ بینەر تووشی شۆک بکات و هانی بدات بۆ بیرکردنەوە و کاردانەوە و شانۆی داهاتووخوازی کورت و پڕ لە جووڵە و نەچاوەڕوانکراو بوو و هەندێک لە شانۆنامەکانیان تەنها یەک خولەکی دەخایاند؛ ئەوان دەیانویست بینەر بەشێک بێت لە شانۆکە و هەندێک جار شتی سەیر و سەمەرەیان دەکرد بۆ ئەوەی بینەر تووشی کاردانەوە بکەن وەک لکاندنی بینەر بە کورسییەکانیان یان پڕژاندنی تۆز بەسەر کورسییەکاندا بۆ ئەوەی خەڵک بخورێن و نمایشەکانیان زۆرجار دەنگی بەرز و دیالۆگی سەیر و کاریگەریی تایبەتی سەیر و سەمەرەی تێدا بوو کە بۆ ورووژاندنی کاردانەوە داڕێژرابوون و مانیفێستی شانۆی دەستکردی داهاتووخوازی کە لەلایەن مارینێتی و هاوکارانیەوە نووسراوە جەختی لەسەر چەند بنەمایەک دەکردەوە وەک نەهێشتنی تەکنیکی شانۆیی و دانانی هەموو دۆزینەوەکان لەسەر تەختەی شانۆ وەک پوختەیەکی ڕووت و شانۆی داهاتووخوازی دەبێت هەموو ئێوارەیەک جۆرێک بێت لە وەرزشی جەستەیی و ئەوان دەیانویست شانۆ لە واقیع داببڕن و جەختیان لەسەر خێرایی و کورتکردنەوە دەکردەوە و بۆ نموونە لە شانۆنامەیەکدا تەنها قاچەکانی ئەکتەرەکان دەبینران کە جووڵەیان دەکرد و هەوڵیان دەدا زۆرترین گوزارشت بە جووڵەی قاچەکانیان بدەن و هەروەها چەمکی هاوکاتییان بەکاردەهێنا کە بریتی بوو لە کۆکردنەوەی چەندین دۆخ و هێما و چەمک لە چەند خولەکێکدا بە کەمترین وشە و جووڵە و ئەوان پێیان وابوو کە کارێکی هونەری تەنها کاتێک بەنرخە کە بە شێوەیەکی کتوپڕ و خێرا ئامادە کرابێت نەک بە پلانێکی درێژخایەن چونکە ئەمە تاکە ڕێگەیە بۆ گرتنی پارچە پچڕ پچڕەکانی ڕووداوە پێکەوە بەستراوەکانی ژیانی ڕۆژانە و کاریگەریی داهاتووخوازی لەسەر شانۆ تەنها لە ئیتالیا قەتیس نەبوو بەڵکو گەیشتە ڕووسیاش و داهاتووخوازە ڕووسییەکان زیاتر لایەنێکی ئەدەبی و فەلسەفییان بە بزووتنەوەکە بەخشی و ئەوان دەیانویست هونەرێک دروست بکەن کە نوێگەری لەخۆ بگرێت و لەگەڵ چینی کرێکاردا پەیوەندی هەبێت و یەکێک لە دیارترین نمایشەکانی داهاتووخوازی ڕووسی گەمارۆدانی کۆشکی زستانە بوو لە ساڵی ١٩٢٠کە تەنها شانۆنامەیەک نەبوو بەڵکو نمایشێکی گەورە بوو کە دوو هەزار و پێنجسەد ئەکتەر و تانک و پێکدادانی ئۆتۆمبێل و یاری ئاگرین و سەماکارانی بالێی تێدا بوو و ئەم نمایشە سەد هەزار بینەری هەبوو و وەک زیندووکردنەوەی مێژوو بە شێوازێکی دراماتیکی سەیر دەکرا و ڤسیڤۆلۆد مایرهۆڵد دەرهێنەری ڕووسی یەکێک بوو لەو کەسایەتییە گرنگانەی کە هەندێک لە بیرۆکەکانی داهاتووخوازی وەرگرت بەڵام شێوازی تایبەتی خۆی هەبوو و مایرهۆڵد باوەڕی بە شانۆییبوون هەبوو واتە شانۆ دەبێت بوێر و خەیاڵی و سەرنجڕاکێش بێت و ئەو میتۆدێکی ڕاهێنانی بۆ ئەکتەرەکان پەرەپێدا بە ناوی بایۆمیکانیک کە جەختی لەسەر جووڵەی جەستەیی ورد دەکردەوە و جەستەی ئەکتەری وەک ئامێرێکی وردبین دەبینی و دیزاینی شانۆکانیشی داهێنەرانە بوون و زۆرجار وەک هێڵی کۆکردنەوەی پیشەسازی دەچوون کە پارچەی جووڵاو و سەکۆی دینامیکیان تێدا بوو و هەرچەندە بیرۆکەکانی مایرهۆڵد شۆڕشگێڕانە بوون بەڵام لەگەڵ حکومەتی سۆڤیەتدا نەگونجان و بەهۆیەوە تووشی چەوسانەوە بوو و شانۆکەی داخرا و ژیانی لەدەست دا بەهۆی بیروباوەڕە هونەرییەکانیەوە کە ئەمەش یادخەرەوەیەکی تاڵە لەسەر ئەوەی هونەر چەندە دەتوانێت بەهێز و مەترسیدار بێت و هەرچەندە هەندێک لە بیرۆکە توندڕەوەکانی داهاتووخوازی بەردەوام نەبوون بەڵام کاریگەرییەکی گەورەی لەسەر زۆرێک لە لایەنەکانی شانۆی مۆدێرن بەجێ هێشتووە و نمایشە فرە میدیاییەکان کە تەکنەلۆژیا و نواندنی ڕاستەوخۆ تێکەڵ دەکەن و شانۆی کارلێککەر کە بینەر تێیدا بەشدارە و ئەو شانۆنامانەی کە زیاتر جەخت لەسەر نمایش و داهێنان دەکەنەوە نەک واقیعگەرایی هەموویان ڕەگ و ڕیشەیان لە داهاتووخوازمدا هەیە و بۆیە کاتێک نمایشێک دەبینین کە شۆکمان دەکات یان پرسیارمان لا دروست دەکات لەوانەیە پارچەیەک لە داهاتووخوازی تێدا بێت و ئەم بزووتنەوەیە بە شێوەیەکی بەرچاو شێوەی هونەری مۆدێرن و کلتووری گۆڕی و شۆڕشێکی لە شێوازی نوێنەرایەتیکردنی واقیعدا دروست کرد .