ماكوان عيززهت – هەولێر
پێ یەکێکە لە گرنگترین ئەندامەکانی جەستەی مرۆڤ، بەو پێیەی قورسایی هەموو جەستە هەڵدەگرێت و یارمەتی وەستان و جووڵەی دەدات. پێ پێک هاتووە لە ژمارەیەکی بەرچاو لە ئێسک، هەروەها قاچ لە بەستەرەکان پێک دێت کە ئێسکەکان بەیەکەوە دەبەستێتەوە.
لە هەندێك كەسدا ئازار لە پاژنەی پێیان دروست دەبێت ولەمبارەیەوە د. دێدەوان نامق رەسوڵ پسپۆری نەشتەرگەری ئێسک و شکان، ئامۆژگاری هەیە بۆ ئەوكەسانەی كە ئازاری پاژنەی پێیان هەیە:
1. دابەزاندنی کێش.
2. بەکارهێنانی پێڵاوی ناو نەرم کە پارێزگاری لە شێوەی کەوانەیی پێ بکات.
3. دوور کەوتتنەوە لەو وەرزشانەی کە قورسایی زۆر دەخاتە سەر پاژنەی پێ وەکوو ڕاکردن. ئەنجامدانی ئەو وەرزشانەی کە قورسایی کەم دەخاتە سەر پاژنەی پێ وەکو مەلەکردن و پایسکل سواری.
4. دانانی سەهۆڵ لەسەر شوێنی ئازار بۆ ١٥ خولەک، ڕۆژانە چوار جار.
5. وەرزشی پێویست لە ماڵەوە بە ڕاکێشانی ماسوولکەی پێیەکان.
چۆن کێشەی پێ دەستنیشان دەکرێت؟
پێ، بەسەر سێ دابەش دەکرێت: ناوچەی پشتەوە کە پشتی پێیە؛ ناوچەی ناوەڕاست و لە کۆتاییدا ناوچەی پێشەوە کە پەنجەکانی قاچ لەخۆ دەگرێت. ئازار لە ناوچە جیاوازەکانی پێدا ڕوو دەدات، لەوانە: ئێسک، جومگەکان، خوێنبەرەکان، یان دەمارەکان. هەروەها دەکرێت کێشەکە لە نینۆک، پێست، یان هەر بەشێکی تری پێدا بێت.
هۆکارەکانی ئازار بەزۆری لە ڕێگەی پشکنینی پزیشکییەوە دیاری دەکرێن. پزیشکی پسپۆڕ سەرەتا چاودێری ڕۆیشتن و جوڵەی پێی نەخۆشەکە دەکات بۆ ئەوەی هەر جۆرە شێواندنێک یان ئازارێک لە هەر بەشێکی قاچدا لەکاتی جوڵەدا دەستنیشان بکات. پاشان پزیشک پشکنینی ڕیشاڵەکان دەکات بە بەراوردکردنیان لەگەڵ ڕیشاڵەکانی تری قاچ. ئەگەر هیچ کێشەیەک نەدۆزراوەتەوە، پزیشکەکە دەچێتە سەر بەستەرەکان، پاشان وردە وردە فشار دەخاتە سەر ئێسکەکان بۆ ئەوەی بزانێت ئازار لە ئێسکێکی دیاریکراودا هەیە یان نا. هەروەها پسپۆرەکە پشکنینی خوێنبەرەکان دەکات، تیشک دەخاتە سەر ڕێژەی پەستانی خوێن لە ئاستی قوبە پێ بۆ ئەوەی بزانێت ئایا گیران لە خوێنبەرەکەدا هەیە یان نا.
پشکنینەکە دەمارەکانیش دەگرێتەوە. پزیشک ئەم پشکنینە ئەنجام دەدات بۆ چاودێریکردنی وەڵامی نەخۆشەکە بۆ چارەسەری پزیشکی بۆ قاچەکە و ڕادەی هەستکردنەکەی لە قاچیدا. لە قۆناغی دووەمدا پشکنینی کۆفی قاچ دەکات بۆ دیاریکردنی جۆری قاچەکە: ئاسایی، گرژبوو، بەو پێیەی هەر جۆرێک تایبەتمەندی و شێوازی چارەسەری تایبەتی خۆی هەیە. شایەنی باسە لەوانەیە پزیشکی پسپۆڕ داوای پشکنینی دیکەی وەک پشکنینی تاقیگەیی و تیشکی ئێکس بکات ئەگەر دوای پشکنینی کلینیکی گومانی هەبێت کە بە چاو ناتوانرێت دەستنیشان بکرێت.
باوترین نەخۆشیەکانی پێ
پێ تووشی کۆمەڵێک نەخۆشی دەبێت کە لەوانەیە ببێتە هۆی ئازاری پێ و لەوانەیە نیشانەکانی دیکەی لەگەڵدا بێت کە بەپێی برینەکە دەگۆڕێت. نەخۆشییە باوەکان بریتین لە:
ئازاری شەوانە دوای یاری یان ماندووبوونی جەستەیی. لەوانەیە کێشەکە ئێسک یان جومگە بێت، كێشە لە جومگەکان، شکان، درزی پاژنەی پێ، کە یەکێکە لە نەخۆشییە باوەکانی پێ و ئازارێکی زۆری لەگەڵدایە.کێشەی نینۆک، یان هەوکردنی ناوپۆشی ناوەوەی پێ کە بەزۆری بەهۆی لەپێكردنی پێڵاوی توند و نائارام بۆ ماوەیەکی زۆر دروست دەبێت. ئەم هەوکردنە ڕەنگە بەهۆی نەخۆشییە درێژخایەنەکانی تری هەوکردنەوە بێت وەک سەدەف. هەروەها نەخۆشی دەمارەکان، کە لەوانەیە بەهۆی برینداربوونی دەمارەکان یان کێشەیەک لە دەمارە دەوروبەرییەکانەوە بێت، بەتایبەتی لە تووشبووانی شەکرەدا.
چارەسەری نەخۆشیەکانی پێ
چارەسەری نەخۆشیەکانی پێ بەپێی جۆر و هۆکارەکانیان جیاوازە. قۆناغی چارەسەرکردن بەزۆری سێ ساڵ دەخایەنێت. قۆناغە گرنگەکان کە یەکەمیان ڕەفتارییە، بریتین لە ئامۆژگاریکردنی نەخۆش بۆ گرتنەبەری خووی ژیانی تەندروست کە دەبێتە هۆی باشترکردنی دۆخی قاچەکانی، وەک وەرزشکردن و دابەزاندنی کێش بۆ ئەوانەی قەڵەون و كێشیان زیادە، لە هەمان کاتدا دوورکەوتنەوە لە ڕۆیشتن بە پێخاوسی. پێڵاو هۆکارێکی زۆر گرنگە بۆ چارەسەرکردنی نەخۆشیەکانی قاچ. پێڵاوی ئارام و كراوە پێشنیار دەکرێت، بەتایبەتی بۆ ئەوانەی پێیان شلە یان بنەپێیان تەختە.
ئەگەر نەخۆش نەیتوانی بەم ڕەفتارانە باشتر بێت، پزیشكان چارەسەری دەرمان بە نووسینی دەرمانی دژە هەوکردن و ئازارشکێن و دەرمانی تر بەپێی بارودۆخی نەخۆشەکە دەنووسن.