مامەیارە ئەحمەد – هەولێر
رۆژنامەی هەولێر، لە چوارچێوەی كۆهەواڵدا، رۆژانە تازەترین و گرینگترین هەواڵ و پێشهات و دەنگوباسە وەرزشییەكان بۆ گوێ و هزری خوێنەرانی دەگوازێتەوە، كە تێیدا پێشینهەواڵ بۆ گرینگترین و تازەترینیانە و بە هۆی فراوانیی بواری تۆپی پێ و فرەیی جەماوەر و هەواداری ئەو یارییەوە، پشكی شێر و زۆر بەر هەواڵەكانی ئەو یارییە دەكەون و لە كات و ئانوساتی پێشهات و هەواڵ و پاڵەوانیەتیی یارییەكانی دیكە، تیشكیان دەخرێتە سەر و پشكیان پاشگوێ ناخرێ، ئامانج لێی دانەبڕانی خوێنەرانە لە هەواڵ و ئاگەییە وەرزشییەكان و پەیبردنە بە سووچ و پەناكانی هەواڵە شاراوە و ئاشكرانەكراوەكان.
ئەو یاریزانەی بووە ئەستێرەی ریاڵ مەدرید، یانەی ڤاڵێنسیا دوو جار ڕەتی كردبووەوە
ڕاپۆرتە ڕۆژنامەوانییەکان وردەکاریی سەرنجڕاکێشیان لەبارەی ژیانی وەرزشی کارلۆس ئیسپی، هێرشبەری یانەی ڕیاڵ مەدریدەوە ئاشکرا کردووە، کە دەکرا لە ماوەی یاریکردنی لەگەڵ تیپی لاوانی ئەلزیرا لە دوو بۆنەدا پەیوەندیی بە یانەی ڤالێنسیاوە بکات، بەڵام یانەکە نەیویست ئەو گواستنەوەیە بكات.
بەگوێرەی ڕۆژنامەی ئەی ئێس ئیسپانی، کارلۆس ئیسپی (لەدایکبووی تاڤێرنێس دی لا ڤاڵدینا لە ساڵی 2005) دەكرا یاریگەی مێستالا ببێتە یاریگەی خۆی، بەڵام دوو جار یانەی خاوەن ئەو یاریگەیە، ئەو هەنگاوەی ڕووەو ئەو نەنا.
یانەی ئەلزیرا دووجار ئەو یاریزانەی پێشکەشی ڤالێنسیا کردبوو کاتێک لە ڕیزەکانی لاواندا بوو، بەڵام ئەم دووەمیان بەدواداچوونی بۆ ئەو گرێبەستە نەکرد و بۆی گرنگ نەبوو.
ئیسپی لە یانەی یولێ تاڤێرنێسەوە پەیوەندی بە ئەلزیرا کرد، کە لە جامی شای ئیسپانیا ڕووبەڕووی ڤالێنسیا بووەوە.
ڕاسپاردەی گواستنەوەی ئەو یاریزانە لەلایەن مارتا پێلیسێرەوە هات کە ئەندامی بەشی پشكنینی بەهرەمەندە لاوەكان بوو لە لاسافۆر کە بڕوای تەواوی بە تواناکانی ئەو یاریزانە هەبوو، هەرچەندە تیپی خوار ١٦ ساڵانی ئەلزیرا لەسەر ئاستی ناوچەیی ڤالێنسیا ڕکابەری دەکرد، لەکاتێکدا تاڤێرنێس لە خولە ناوچەییەکان یاریی دەکرد.
لەسەر بنەمای ڕاسپاردەی بەڕێوەبەری وەرزشی ڕافا ئەسینسیۆ، ئیدارەی ئەلزیرە بڕیاریاندا هەفتەی ڕۆژێک ڕاهێنەری تایبەتی بۆ ئەو یاریزانە دیاری بکات بۆ باشترکردنی باری جەستەیی.
ئەم هەنگاوە سەرکەوتوو بوو، چونکە ئێسپی ٦ گۆڵی لەگەڵ تیپی خوار ١٦ ساڵان تۆمارکرد، ٢٥ گۆڵی لەگەڵ تیپی لاوان (C) و ٦ گۆڵی لەگەڵ تیپی لاوان (ب) تۆمارکرد.
لە ماوەی ئەو سێ ساڵەدا، ئاستی ئەو یاریزانە بووە جێی سەرنجی پشكنەرانی یانەكانی و بریكارانی یاریزانان.
لە ساڵی ٢٠٢٢، ئەلزیرا و ڤالێنسیا کە ڕێککەوتنی هاوکارییان هەیە، یارییەکی دۆستانەیان ڕێک خست بۆ چاودێریکردنی چەند یاریزانێکی تیپی لاوان، لەنێویاندا ئێسپی. بەڵام ئەو یاریزانە لەو ڕۆژەدا ئاستێکی وەک پێویستی پێشكەش نەكرد. بۆیە یانەی ڤالێنسیاش هیچ هەنگاوێكی بۆ گرێبەستكردن لەگەڵ ئەو یاریزانەدا نەكرد.
سەرەڕای ئەمەش ئیسپی بەردەوام بوو لە تۆمارکردنی گۆڵ لە پاڵەوانێتییەکانی خولەکان پێش ئەوەی لیڤانتی هەوڵی گواستنەوەی دەست پێ بكات، كە ڕافا ئەسینسیۆ سەرکردایەتیی دانوستانەکانی گواستنەوەی بۆ یانەکەی کرد.
بەڵام لیڤانتی سەرەتا مەرجەکانی ئەلزیرای ڕەت کردەوە، کە بریتی بوو لە پارێزگاریلێكردن و هێشتنەوەی ڕێژەیەک پارە لە بڕی بۆندی دووبارەفرۆشتنەوەی ئەو یاریزانە. ئەم مەرجە دوای چوار ساڵ سوودی خۆی سەلماند، چونکە یانەکە 2.5 ملیۆن یۆرۆی وەرگرت دوای گواستنەوەی ئیسپی بۆ یانەی ڕیال مەدرید.
لەکاتی وەستانی دانوستانەکاندا، ئەسینسیۆ و باوکی جارێکی دیکە پەیوەندییان بە ڤالێنسیاوە کرد لە هەوڵێکی نوێدا بۆ کۆتاییهێنان بە گرێبەستەکە. تەنانەت هێرشبەرەکە بۆ تاقیکردنەوەیەکی دیکە چووە ناوەندی مەشقەکانی یانەکە لە پاتەرنا، بەڵام ئەم هەوڵەش شکستی هێنا.
لە کۆتاییدا لیڤانتی ڕەزامەندی دەربڕی لەسەر ئەوەی لە هەر پارەیەکی گواستنەوەی داهاتوودا 10% بداتە ئەلزیرا، سەرەڕای ئەوەی یانەکە لە سەرەتادا داوای 15%ی دەکرد. پاشان ئیسپی پەیوەندی بە یانەی لیڤانتیەوە کرد پێش ئەوەی ببێتە یاریزانی یانەی ڕیال مەدرید.
کریستیانۆ ڕۆناڵدۆ، ئەستێرەی ٤١ ساڵەی تۆپی پێی جیهان، بە فەرمی ڕایگەیاند کە کۆتایی بە یارییە نێودەوڵەتییەکانی لەگەڵ هەڵبژاردەی پورتوگال دەهێنێت، بەمەش لاپەڕەیەکی گرنگ لە مێژووی تۆپی پێدا دادەخرێت.
ڕۆناڵدۆ لە ٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٣، لە تەمەنی ١٨ ساڵیدا، یەکەمین یاریی نێودەوڵەتیی خۆی بۆ پورتوگال ئەنجام دا. لەو کاتەوە تا ڕۆژی ماڵئاوایی، بووە یەکێک لە کاریگەرترین یاریزانانی مێژووی تۆپی پێ.
لە ماوەی ٢٣ ساڵ خزمەتکردنی هەڵبژاردەکەیدا، ٢٣٤ یاریی نێودەوڵەتی ئەنجام دا و ١٤٦ گۆڵی تۆمار کرد؛ ئەوەی کردوویەتی بە خاوەنی ڕیکۆردی زۆرترین یاری و گۆڵ لە مێژووی تۆپی پێی نێودەوڵەتیی پیاوان.
لە ئاستی دەستکەوتەکاندا، گەورەترین سەرکەوتنی ڕۆناڵدۆ بردنەوەی خەڵاتی یۆرۆی ٢٠١٦ بوو، کە بۆ یەکەمجار لە مێژوودا پورتوگالی گەیاندە لوتکەی ئەورووپا. هەروەها دوو جار خەڵاتی یانەکانی نەتەوەکانی ئەورووپای بردەوە لە ساڵانی ٢٠١٩ و ٢٠٢٥.
لە ئاستی تاکەکەسیدا، پێنج جار خەڵاتی تۆپی زێڕینی جیهانی (Ballon d’Or)ی بردووەتەوە و یەکێکە لە کەم یاریزانەکانی مێژوو کە لە شەش خولی جیهانیی جیاوازدا گۆڵیان تۆمار کردووە.
بەڵام هۆکاری ئەم بڕیارە چییە؟
ڕۆناڵدۆ بە وردی هۆکارێکی تایبەتی بۆ بڕیارەکەی دیاری نەکردووە، بەڵام تەمەنی ٤١ ساڵی، درێژایی گەشتە وەرزشییەکەی، پێویستی بە گۆڕینی نەوەی یاریزانانی پورتوگال و هەروەها کێشەکانی دوایی لەگەڵ ڕاهێنەری هەڵبژاردەکە، لەو فاکتەرانەن کە لە ڕاگەیاندنەکاندا باس کراون.
ڕۆناڵدۆ لە پەیامی ماڵئاواییدا ئاماژەی بەوە کرد کە ئەم بڕیارە ئاسان نەبووە و پۆشینی جلوبەرگی نیشتمانی بۆ ماوەی ٢٣ ساڵ شانازییەکی گەورە بووە.
لە کۆتاییدا، ماڵئاوایی ڕۆناڵدۆ بە مانای کۆتایی بە کاری وەرزشییەکەی نایەت؛ بەڵکوو تەنیا کۆتایی بە سەردەمی یاریكردنی نێودەوڵەتیی دەهێنێت و بەردەوام دەبێت لە یاریکردنی یانەی نەسر لە عەرەبستانی سعوودیە.
ژمارە ٧ی پورتوگال بۆ ماوەیەکی درێژ لەگەڵ ناوی کریستیانۆ ڕۆناڵدۆدا دەمێنێتەوە؛ یاریزانێک کە تەنیا گۆڵی نەکرد، بەڵکوو بەشێکی گرنگی لە ناسنامەی وەرزشیی پورتوگالی دروست کرد.
لە بڕیارێکی چاوەڕواننەکراودا، تۆماس تۆخێل؛ کۆڵ پاڵمەری لە لیستی نوێی هەڵبژاردەی ئینگلتەرا دوور خستەوە
ڕاهێنەری هەڵبژاردەی ئینگلتەرا، تۆماس تۆخێل، لە بڕیارێکدا کە سەرنجی جیهانی تۆپی پێی بۆ لای خۆی ڕاکێشا، ناوی کۆڵ پاڵمەری یاریزانی هێرشبەری چێڵسی لە لیستی نوێی بانگهێشتکراوانی هەڵبژاردەی ئینگلتەرا بۆ یارییەکانی مانگی نۆڤەمبەر لابرد.
ئەم بڕیارە لە کاتێکدا دراوە، کە پاڵمەر لە وەرزی ئێستادا ئاستێکی باشی پیشان داوە و لە ١١ یاریدا بۆ چێڵسی، پێنج گۆڵی تۆمار کردووە و سێ تۆپیشی داوە بە هاوڕێكانی و گۆڵیان لێوە تۆمار كردووە؛ بەڵام ئەم ئامارە باشانەش نەیانتوانیوە شوێنێکی لە پێکهاتەی نوێی تۆخێلدا بۆ مسۆگەر بکەن.
لە بارەی هۆکاری دوورخستنەوەی پاڵمەر، تۆخێل لە کۆنفرانسی ڕۆژنامەوانیدا ڕوونی کردەوە کە بڕیارەکەی پەیوەندیی بە توانا و ئاستی پاڵمەرەوە نییە، بەڵکوو پەیوەندیی بەوەوە هەیە کە ئەو یاریزانە لە چەند کەمپێکی نێودەوڵەتیدا بەهۆی کێشەی تەندروستی و پێكانەوە نەیتوانیوە ئامادە بێت و توانای خۆی لە پێکهاتەی هەڵبژاردەدا پیشان بدات.
پاڵمەر لە کەمپی نێودەوڵەتیی پێشووی مانگی ئەیلوول بە هۆی کێشەیەکی بچووکی تەندروستییەوە بەشداریی نەکرد، ئەمەش وای کرد تۆخێل پشت بەو یاریزانانە ببەستێت کە لە کەمپی پێشوو ئامادە بوون و متمانەی ڕاهێنەرایەتییان بەدەست هێناوە.
تۆخێل لەبارەی ئەم بڕیارەوە وتی: ئەمە بڕیارێکی کەسی نییە، دەرگای هەڵبژاردە هەمیشە بە ڕووی کۆڵ پاڵمەردا کراوەیە، بەڵام ئەو یاریزانانەی لە کەمپی پێشوودا ئامادە بوون، ئاستێکی زۆر باشیان پیشان دا و شایەنی ئەو متمانە و شوێنەی ئێستایانن
لەگەڵ دوورخستنەوەی پاڵمەر، تۆخێل بڕیاری داوە چەند یاریزانێکی نوێش بانگهێشتی هەڵبژاردە بکات؛ لەوانە جۆب بێلینگهام، یاریزانی بۆرۆسیا دۆرتمۆند، کە بۆ یەکەمجار بانگهێشتی هەڵبژاردەی ئینگلتەرا کراوە.
هەروەها جۆش کینگ، یاریزانی فۆڵهام، یەکێکی دیکەیە کە بۆ یەکەم جار لە لیستی بانگهێشتکراواندا جێی گرتووە.
لە بەرانبەردا، ناوی فیل فۆدەن و کۆبی ماینۆش لە لیستی نوێدا نییە، ئەمەش نیشانەی ئەوەیە تۆخێل لە هەڵبژاردنی یاریزاناندا زیاتر گرنگی بە ئاستی ئێستا و بەشداریی چالاکیان لە کەمپەکانی هەڵبژاردە دەدات.
هەڵبژاردەی ئینگلتەرا لە یارییەکانی مانگی نۆڤەمبەردا لە چوارچێوەی خولی نەتەوەکان، ڕووبەڕووی دوو تاقیکردنەوەی گرنگ دەبێتەوە:
* ١٢ی نۆڤەمبەر: ئینگلتەرا بەرانبەر کڕواتیا لە وێمبڵی.
* ١٥ی نۆڤەمبەر: ئینگلتەرا بەرانبەر ئیسپانیا لە مەدرید.
دوورخستنەوەی کۆڵ پاڵمەر، سەرەڕای ئاستی باشی لەگەڵ چێڵسی، جارێکی دیکە پرسیاری لەبارەی شێوازی هەڵبژاردنی یاریزانان لەلایەن تۆخێلەوە دروست کردووە.
بڕیاری ڕاهێنەری ئەڵمانی بە ڕوونی ئەو پەیامە دەگەیەنێت کە ناوبانگ و ئاستی یاریزان لە یانەکەیدا بە تەنیا بەس نییە، بەڵکوو ئامادەبوون، بەشداریی چالاک و سەلماندنی توانای یاریزان لە ناو پێکهاتەی هەڵبژاردەدا، ڕۆڵێکی گرنگ لە بڕیاری بانگهێشتکردندا دەگێڕێت.
ئەوەی دەبێ باس بكرێ، پاڵمەر بە تەواوی لە هەڵبژاردەی ئینگلتەرا ڕەت نەکراوەتەوە، تەنیا بۆ دوو یاریی نۆڤەمبەر بانگهێشت نەکراوە و تۆخێل جەختی کردووەتەوە کە دەرگای هەڵبژاردەكە بەڕوویدا کراوەیە.