فرحانی حاجی حسنی
شانۆ کاتێک مێژوو دەخاتە سەر تەختە، تەنها ئەوسا زیندوو ناکاتەوە؛ بەڵکو ئەوسا دەخاتە بەردەم پرسیاری ئێستا. مێژوو دەڵێت چی ڕووی داوە، بەڵام شانۆ هەوڵ دەدات بزانێت ئەو ڕووداوانە چی کردووە بە مرۆڤ و پەیوەندییەکانی. لەو ڕوانگەیەوە، «ڕووناکییەک خۆری ئاوا کرد»، کە لە ٢٣ی ئەیلولی ٢٠٢٦ لە هەولێر پێشکەش کرا، هەوڵێکە بۆ گواستنەوەی یادەوەرییەکی مێژوویی بۆ زمانی شانۆ.
لە ئاستی ڕەخنەییەوە، پرسیاری سەرەکی ئەوەیە: ئایا شانۆ تەنها دەبێت بڵێت «چی ڕووی دا»، یان دەبێت بپرسێت «ئەوەی ڕووی دا چی بە مرۆڤی کرد»؟
مردنی باوک لە سەرەتای نمایشدا تەنها ڕووداوێکی تراژیدی نییە؛ بەڵکو دەتوانێت ببێتە خاڵی دەستپێکی گۆڕانی پەیوەندی و دۆخی ناوخۆی کەسایەتییەکان. لە هەندێک بەشدا، خێرایی گواستنەوەی ڕووداوەکان دەرفەتی کەمتر بۆ پەرەپێدانی کەسایەتی و قووڵکردنەوەی ملمێلانێ دەهێڵێتەوە. چونکە بەهێزی دراما تەنها لە «چی ڕووی دا» نییە، بەڵکو لە «چی بە مرۆڤەکە کرد»دایە.
بێدەنگیی باوک یەکێکە لە لایەنە سەرنجڕاکێشەکانی کار. شانۆ هەمیشە بە وشە قسە ناکات؛ جەستە، نیگا، وەستان و سکوتیش دەتوانن ببنە زمان. لەو مانایەدا، بێدەنگیی باوک دەتوانێت وەک «دەقێکی نەنووسراو» بخوێندرێتەوە.
کەسایەتیی مەلاش، بە بوونی خۆی و بەبێ دیالۆگی زۆر، دەتوانێت ئاماژە بە لایەنێکی کۆمەڵایەتی و ڕۆحی بکات. هەروەها میوزیک و جووڵە، جیهانی هەستیی نمایش فراوان دەکەن؛ بەڵام لە ڕوانگەی دراماتورژییەوە، میوزیک کاتێک بەهێزە کە پەیوەندییەکی ناوخۆییی لەگەڵ ناوەڕۆک و ریتمی درامادا هەبێت.
بەڵام لە نێوان هێماکانی نمایشدا، شووشەی شکێنراو قووڵترین پرسیاری کۆمەڵایەتی دروست دەکات. کاتێک بینەر بەشدار دەبێت لە شکاندنی شووشەکان، سنووری نێوان تماشاکەر و نمایش کەم دەبێتەوە؛ بینەر لە شایەتەوە دەگۆڕێت بۆ بەشێک لە کردار.
پارچە شووشەکان دوای شکان لەسەر تەختە دەمێننەوە؛ کردارەکە تەواوە، بەڵام کاریگەریەکەی ماوەتەوە. لێرەدا شووشە دەبێتە هێمای متمانە، پەیوەندی، بیرەوەری و کۆمەڵگا؛ شتێک کە دەتوانێت لە یەک ساتدا بشکێت، بەڵام گەڕاندنەوەی بۆ شێوەی پێشووی ئاسان نییە.
لەوانەیە پرسیاری کۆتایی نمایش ئەمە بێت:
دوای شکاندن چی دەکەین؟ تەنها پارچەکان دەبینین، یان هەوڵی کۆکردنەوەیان دەدەین؟
