شیان و کاریگەرییا ئافرەتێ د پێشڤەبرنا خێزانێ دا

هۆزان کامیل
ئافرەت دایک و سەرکردەیەکە؛ شیانێن پەروەردەکرن و ئاڤاکرنا خێزان و جڤاکەکێ ساخلەم هەنە، لهۆرا جڤاکێن پێشکەفتی ئەو جڤاکن یێن کو شیاین مفای ژ شیانێن ئافرەتێ وەربگرن وەک بەشەکێ سەرەکییێ جڤاکی. ژ بەر کۆ ئافرەت بتنێ دایک نینە، بەڵکو دامەزرێنەرا جڤاکی یە کو تێدا مرۆڤ فێری رامانێن کۆیر و بهایێن جوانێن ژیانێ دبیت.
ئافرەتا کورد ژی ب درێژاهیا مێژوویێ د جڤاکێ کوردەواری دا ڕۆڵ و پێگەهەکێ کاریگەر هەبوویە. هەردەم وەک ئافرەتەکا باوەریبخۆبوون و خۆدان هزروبیر شیایە دگەل گۆڕینێن باردوخێ سیاسی، ئابووری و کۆمەڵایەتی خۆ دگەل دەوروبەرێن خۆ بگونجینیت. د هەمی کاودانێن ژیانێ دا شوێنپەنجێن خۆ دیار بکت و هەوڵ دایە ل سەر سەختیێن ژیانێ و ئەو بەربەستێن دکەڤنە د ڕێیا وێ دا زاڵ ببیت، هەروەسا کاریگەریەکا کارا ل سەر جڤاکی دروست بکت؛ ل پێناو ژیان و بەرەڤپێشبرنا خێزان و جڤاکی ژ بۆ بنیاتنانا جڤاکەکێ یەکسانیخواز کو بشێت دادوەریێ بۆ هەر تاکەکێ د جڤاکی دا بێ جیاوازیا ڕەگەزی دروست بکت.
ب سەدان ئافرەتێن ئازا، وێرەک و شۆڕشگێڕ ژ بۆ پاراستنا کلتوور و فەرهەنگا نیشتمانی و بلندکرنا ئاستێ بەرەرهەمێ جڤاکی خەبات و بەرەڤانیەکا بەرچاوکریە و قوربانی دایە. ئافرەتا کورد سەلماندیە کو دگەل ئەرکێ دایکایەتیێ و چاڤدێریکرنا ماڵ و خێزانێ، دشێت زۆر ئەرکێن دیتر ب ستۆیێ خۆ ڤە بگریت و بەشداریێ د زۆر بوارێن ژیانێ دا بکت، ڕۆڵەکێ بەرچاو د پێشڤەبرنا خێزان، جڤاک و گەلەک بوارێن دی یێن ژیانێ دا بکت، ژ وان:
١. د بوارێ پەروەردە و فێرکرنێ دا:
ئافرەت وەک دایک و وەک مامۆستا شیایە ڕۆڵەکێ بەرز و بهادار بگێڕیت د پەروەردەکرنا زارۆکان دا ل سەر بنەمایێ دابۆنەریتێن جڤاکی یێن باش، کو تێدا بەها، ڕەسەنایەتی و ناسنامەیا جڤاکی بپارێزیت و ڕێز ل جیاوازیان بهێتە گرتن؛ چونکی هەبوونا نەتەوە، ئاین و کلتوورێن جیاواز ژێدەرێن دەولەمەندینە بۆ مرۆڤایەتیێ. هەروەسا بهێزکرن و هۆشیارکرنا وان د بابەتێن گرێدایی ڤیانا وەلات و بلندکرنا هەستێ نەتەوایەتی، زێدەباری بابەتێن ئایینی، سیاسی و کلتووری و چاندنا تۆڤێ باوەریبخۆبوونێ د دەروونێ وان دا، د ئەنجامدا نەوەیەکێ بەرهەمهێنەر، هۆشیار و بەرپرسیار کە ب سانەهی نەکەڤیتە ژێر کاریگەریێن نەرێنیێن دەوروبەر پێشکێشی جڤاکی بکت.
٢. ڕۆڵێ ئافرەتێ د بوارێ ئابووری دا:
ئەگەر ئاسانکاری و دەرفەتێن کاری بۆ ئافرەتێ بەردەست ببن، ئافرەت دشێت ببیتە ژێدەرەکێ گرنگ بۆ گەشەپێدانا جڤاکی. وەک مافەکێ ئافرەتێ کو خۆدان ئابوورێ خۆ یێ سەربەخۆ بیت، مافێ بڕیاردانێ بۆ ژیانا خۆ هەبیت و خۆ د زۆر بوارێن جوداجودایێن کاری دا ببینێت؛ وەک مامۆستا، ئەندازیار، پارێزەر، پزیشک یان کارکرن د پروژەیەکێ تایبەت دا و گەلەک کارێن دی. ئافرەتا کورد ب دەستڕەنگینیا خۆ ناڤدارە و شیایە ب شارەزایی دەستڕەنگینیا خۆ بکتە ئەگەرێ پەیداکرنا داهاتەکێ بۆ خێزانێ و ئەگەرەکێ باش بۆ کێمکرنا ڕێژا هەژاریێ د جڤاکی دا.
٣. ڕۆڵێ ئافرەتێ د بوارێ سیاسی دا:
ب درێژاهیا مێژوویێ ئافرەتا کورد پەیوەندیەکا مێژوویی دگەل سیاسەتێ دا هەبوویە و هەردەم سمبۆلا کار و چالاکی و قوربانیدانێ بوویە. ئافرەت ب ئەنجامدانا کار و چالاکیێن خۆ بەردەوام هەوڵ دایە بەشدار بێت د دروستکرنا پاشەرۆژا سیاسی و دەستڤەئینانا مافێن سیاسی و مەدەنیێن خۆ دا؛ وەک مافێ دەنگدانێ، مافێ خۆکاندیدکرنێ، گەهشتن ب پلە و پۆستێن وەلاتی و مافێ بەشداریێ ل ناوەندێن بڕیاردانێ. بۆ ڤێ چەندێ ژی ئافرەت پێدڤی ب پشتەڤانی و پاراستنا یەکسانیێ یە د ناوبەرا هەردوو ڕەگەزان دا، بەتایبەتی ژی ئەو ئافرەتێن د ناو پارتێن سیاسی دا کار دکەن. گرنگە پارتێن سیاسی د ناو پروگرامێن خۆ یێن حزبی دا پشتگیریێ ل ئەندام و کادرێن خۆ یێن ئافرەت بکن و مافێن وان یێن حزبی و سیاسی بپارێزن. خۆشبەختانە ل هەرێما کوردستانێ تا ڕادەیەکێ باش هەوڵ ژ بۆ پێشخستنا شیانێن ئافرەتێ هاتینە دان و هەمی ئاسانکاری ژ بۆ بەشداریکرنا وێ ل ناوەندێن گرنگێن وەلاتی هاتینە دان، نها ئافرەت بەشدارە د پەرلەمان، حکومەت، پارت و ڕێکخراوان دا و شیایە وێرەکانە ئەرک و مافێن خۆ جێبەجێ بکت.
٤. ڕۆڵێ ئافرەتێ د بوارێ ڕەوشەنبیری و ڕاگەهاندنێ دا:
سەرەڕای هەبوونا ئاستەنگ، دابۆنەریتێن جڤاکی، خێزانی و چەندین ئەگەرێن دی، د ماوێ چەند ساڵێن دەربازبووی دا ئافرەتا کورد د ناو ڕاگەهاندنا کوردی دا بەرەڤپێشچوونەکا بەرچاو ب خۆوە دیتییە و ڕێژەیەکا باش یا ئافرەتان وەک ڕۆژنامەڤان و ڕاگەهاندکار خۆ د مەیدانا ڕاگەهاندنێ دا دیتییە. ب هێز، شیان و ئەزموونا خۆ بوویە سەرنووسەر و ڕێڤەبەرا نووسینێ، و شیاینە ب ڕێکا کارێ خۆ کار ل سەر ڕەوشەنبیرکرن و هۆشیارکرنا جڤاکی، بلندکرنا ئاستێ پەروەردێ و گۆڕینا دیتنا خەڵکی ل سەر هندەک پرسان بکن، بەتایبەتی پرسێن گرێدایی ئافرەتێ. ئەڤێ چەندێ کاریگەریەکا ئەرێنییا زۆر ل سەر جڤاکی دروستکریە.
٥. ڕۆڵێ ئافرەتێ د پاراستنا ئارامی و سەقامگیرییا وەلاتی دا:
هەر ژ سەردەمێ خەباتا چیایی و چەکداریێ تا خەباتا مەدەنی، ئافرەتا کورد سمبۆلا ئاشتی، وێرەکی و ئارامیێ بوویە د لاپەڕێن مێژوویێ دا. شۆڕشێن ئێك دوای ئێك دیدەڤانن و سەلماندیە کو ئافرەتا کورد د شۆڕشان دا چەک هەڵگرتییە و ب ئاستێن جیاواز بەشداری د خەباتێ دا کری ب مەبەستا ب دەستڤەئینانا مافێن ڕەوایێن کوردستانێ؛ مل ب ملێ باب، برا و هەڤژینێ خۆ یێ پێشمەرگە ڕووبەڕووی دوژمنان بوویە، د زیندانان دا خۆڕاگر و ئازا بوویە، د سەنگەران دا بەرخودان کری بویە. د هەمی قۆناغێن خەباتێ دا هەڤکار و هاندەرا هێزێن پێشمەرگەی بوویە ل پێناو کوردستانەکا ئازاد کو دادپەروەری و خۆشگوزەرانی تێدا سەروەر بیت، هەروەسا بەشدار بوویە د دروستکرنا دەستکەفتان دا بۆ مێژوویێ.