سەردار ئەکرەم/ بەریتانیا
ئۆپەرێت، کە بە “ئۆپێرای سووک”یش دەناسرێت، هونەرێکی شانۆیی مۆسیقاییە کە تێکەڵەیەکی زیندووە لە گۆرانی، دیالۆگی قسەکراو، سەمای جۆراوجۆر و چیرۆکێکی سەرنجڕاکێش. کاتێک ئەم هونەرە دەوڵەمەندە بۆ جیهانی منداڵان ئاراستە دەکرێت، دەگۆڕێت بۆ ئامرازێکی پەروەردەیی و کات بەسەربردنی بێهاوتا کە کاریگەرییەکی قووڵ و هەمەلایەنە لەسەر گەشەی هزری، سۆزداری و کۆمەڵایەتییان دادەنێت. ئۆپەرێتی منداڵان تەنها نمایشێکی کاتی نییە، بەڵکو گەشتێکی فێرکارییە بەنێو جیهانی خەیاڵ و بەها مرۆییەکاندا کە لە ڕێگەی ئاواز و نواندنەوە پێشکەش دەکرێت و دەبێتە بناغەیەک بۆ فێربوونی بەردەوام.ڕەگ و ڕیشەی مێژوویی ئۆپەرێت و سەرچاوەکەی دەگەڕێتەوە بۆ ناوەڕاستی سەدەی نۆزدەهەم لە پاریسی پایتەختی فەرەنسا. ئەم ژانرە وەک کاردانەوەیەک لە دژی ئۆپێرای کلاسیکی قورس و درێژ سەریهەڵدا، بە ئامانجی پێشکەشکردنی کاری کورت و سووکی پێکەنیناوی و ساتیرئامێز. هەرچەندە پێشتر فۆڕمی هاوشێوەی شانۆی مۆسیقی لە ئەڵمانیا بە ناوی “Singspiel” و لە شوێنەکانی تر هەبوون، بەڵام فۆڕمی ئۆپەرێت بە شێوەیەکی بەرچاو لە فەرەنسا گەشەی کرد. کەسانی وەک ژاک ئۆفینباخ و هێرڤێ لە فەرەنسا بە دامەزرێنەرانی ئەم هونەرە دادەنرێن. ئۆفینباخ بە کارەکانی وەک “ئۆرفیۆس لە جیهانی ژێرەوە” (١٨٥٨) ناوبانگی دەرکرد، کە تەنزی لە ژیانی هاوچەرخی پاریس دەگرت لەژێر پەردەی ئەفسانەی یۆنانیدا. دواتر ئەم شەپۆلە گەیشتە ڤیەننا و لەندەن و لەوێش شێوازی تایبەتی خۆی وەرگرت، کە دیارترینیان کارەکانی یۆهان شتراوسی کوڕ لە نەمسا و گیلبێرت و سۆلیڤان لە بەریتانیا بوون. ئەم گەشەسەندنە خێرایە ڕێگەی بۆ سەرهەڵدانی شانۆی مۆسیقی (Musical Theatre) لە سەدەی بیستەمدا خۆش کرد.ئەگەربێت باسی تایبەتمەندی و بنەما سەرەکییەکانی ئۆپەرێتی منداڵان بکەین بۆ ئەوەی ئۆپەرێتێک بۆ منداڵان سەرکەوتوو بێت، پێویستە لەسەر چەندین بنەما و تایبەتمەندی بنیات بنرێت کە لەگەڵ جیهانبینی و پێداویستییەکانی گەشەی ئەواندا بگونجێت:
1. چیرۆکی سادە و پەیامدار: چیرۆکەکان دەبێت هێڵێکی ڕوونیان هەبێت و لە ئاڵۆزی دووربن. زۆرجار لە چیرۆکە فۆلکلۆرییەکان، ئەفسانەکان یان بابەتە کۆمەڵایەتییە گرنگەکانی وەک هاوڕێیەتی، دادپەروەری، بوێری و گەورەبوون وەرگیراون. گرنگە پەیامی چیرۆکەکە بە شێوەیەکی ناڕاستەوخۆ و لەناو ڕووداوەکاندا شاردرا بێتەوە، نەک وەک ئامۆژگاری ڕاستەوخۆ.
2. کارەکتەری نزیک لە جیهانی منداڵ: کارەکتەرەکان دەبێت زیندوو و خاوەن کەسایەتییەکی دیار بن کە منداڵ بتوانێت خۆی تێدا ببینێتەوە، لێیانەوە فێر بێت یان هاوسۆزییان لەگەڵدا دروست بکات.
3. مۆسیقا و گۆرانی لەبیرنەکراو: مۆسیقا دەبێت ئاسان، ڕیتمیک و لەبیرمان بێت. دەقی گۆرانییەکان پێویستە سادە و لە ئاستی تێگەیشتنی منداڵدا بن و زۆرجار پەیامە سەرەکییەکەی کارەکە دووپات دەکەنەوە.
4. دیالۆگی سروشتی و گونجاو: زمانی گفتوگۆکان دەبێت نزیک بێت لە زمانی ڕۆژانەی منداڵان و ڕەنگدانەوەی شێوازی بیرکردنەوە و دەربڕینیان بێت.
5. ڕەگەزی بینراوی بەهێز (Visuals): بەکارهێنانی جلوبەرگی ڕەنگاوڕەنگ، دیکۆری داهێنەرانە، ڕووناکی و سەمای زیندوو، یارمەتیدەرێکی سەرەکییە بۆ ڕاکێشانی سەرنجی منداڵان و هێشتنەوەیان لەگەڵ نمایشەکەدا تا کۆتایی.
6. بەشداریپێکردن و کارلێک (Interaction): یەکێک لە بنەما سەرکەوتووەکان، هاندانی منداڵانە بۆ بەشداریکردن لە نمایشەکەدا، جا لەرێگەی چەپڵە لێدان، وەڵامدانەوەی پرسیار، یان دووبارەکردنەوەی گۆرانییەک بێت. ئەمە وا دەکات منداڵ هەست بکات بەشێکە لە ڕووداوەکان.
دەتوانین لەلایەکی تریشەوە تیشک بخەینە سەر گرنگیی فرەڕەهەندی ئۆپەرێت بۆ گەشەی منداڵ شانۆی مۆسیقی و ئۆپەرێت کە سوودێکی زۆری بۆ گەشەی هەمەلایەنەی کەسایەتی منداڵان هەیە:
1. گەشەی هزری و ئەکادیمی: تێکەڵکردنی مۆسیقا، دیالۆگ و جووڵە، مێشکی منداڵ چالاک دەکات و تواناکانی وەک یادگە، تەرکیز و چارەسەرکردنی کێشە بەهێز دەکات. لێکۆڵینەوەکان دەریانخستووە ئەو منداڵانەی بەشداری لە چالاکییە هونەرییەکاندا دەکەن، لە قوتابخانەدا ئەنجامی باشتریان هەیە.
2. گەشەی سۆزداری و دەروونی (Emotional Intelligence): لە ڕێگەی بینینی کارەکتەرە جیاوازەکانەوە، منداڵان فێری ناسینەوە و دەربڕینی هەستەکانی خۆیان و هاوسۆزی بۆ ئەوانی تر دەبن. ئەمە یارمەتیان دەدات لە بنیاتنانی خۆڕاگریی دەروونی و بەڕێوەبردنی سۆزەکانیان.
3. پەرەپێدانی توانای کۆمەڵایەتی و پەیوەندیکردن: بەشداریکردن لە کاری بەکۆمەڵدا فێری هاریکاری، گوێگرتن و ڕێزگرتن لە بیروڕای جیاوازیان دەکات. هەروەها توانای دەربڕینی زارەکی و ناجەستەیی (وەک زمانی جەستە و دەربڕینی ڕووخسار) بەهێز دەکات.
4. پەرەپێدانی داهێنان و خەیاڵ: ئۆپەرێت منداڵان دەخاتە نێو جیهانێکی خەیاڵییەوە کە هانیان دەدات بۆ بیرکردنەوەی داهێنەرانە و دۆزینەوەی ڕێگاچارەی نوێ بۆ کێشەکان.
5. گەشەی جەستەیی: سەم و جووڵە لە ئۆپەرێتدا یارمەتی گەشەی جەستەیی، هاوسەنگی، لێهاتوویی جووڵە و هەستی ڕیتمی منداڵان دەدات.
جگە لەوە ئاوڕدانەوەش، ئۆپەرێتی منداڵان دەبێ چۆ پێشکەش بکرێ بۆ ئەوەی ئۆپەرێتێک بەڕاستی بگاتە دڵی منداڵان و کاریگەرییە پەروەردەییەکەی هەبێت؟ دەبێ چەند خاڵێکی گرنگ ڕەچاو بکرێت:
• یەکەم/ دەبێت ڕێز لە زیرەکی و تێگەیشتنی منداڵ بگیرێت و خۆی لە ئامۆژگاری ڕاستەوخۆ و وانەوتنەوەی وشک بپارێزێت.
• دووەم/ پێویستە ژینگەیەکی ئارام و هاندەر بۆ منداڵان فەراهەم بکرێت کە هەست بە ئاسوودەیی بکەن و بتوانن بە ئازادی کارلێک بکەن.
• سێیەم/ گرنگە کارەکە هەم بۆ منداڵان و هەم بۆ گەورەکانیش چێژبەخش بێت، چونکە زۆرجار خێزانەکان پێکەوە ئامادەی نمایشەکان دەبن.
لە کۆتاییدا، ئۆپەرێتی منداڵان دەبێت ئەزموونێکی ئەرێنی و هیوابەخش پێشکەش بکات، ببێتە یادگارییەکی شیرین لە هزری منداڵاندا و حەزی هونەری و فێربوونیان تێدا بچێنێت.