ئاریان دەرگەڵەیی – هەولێر
گەورە شێوەكاری كورد ئەحمەد نەبەز لە تازەترین توێژینەوەی خۆیدا باسی لە قەیرانی مانا لە كارە هونەرییەكانی ئێستادا كردووە؛ دەڵێ یەكێك لە كێشە زەقەكانی جیهانی هونەری (شێوەكاری) ئەمڕۆ، دروستبوونی ئەو بەرهەمانەیە كە هیچ بناغەیەكی چەمكی و فكرییان نییە. زۆرێك لە هونەرمەندان بەرهەمگەلێك بەرهەم دەهێنن كە لە ڕووی بینراوەوە سەرنجڕاكێشن بەڵام لە ڕووی چەمكەوە بەتاڵن، كارگەلێكن كە لەناو كایەی ڕازاندنەوەدا گیریان خواردووە، بێ ڕۆح و بێ بیرۆكە، وەك ئاوێنەیەكی بەتاڵ دەدرەوشێنەوە. زۆر جار ئەمە كاتێك ڕوو دەدات كە (تەكنیك) لەبری ئامراز دەكرێتە ئامانج، هونەرمەند پێی وایە تەنها بە پیشاندانی لێهاتوویی تەكنیكی مەسەلەی هونەری یەكلایی كردۆتەوە. لە كاتێكدا تەكنیك و لێهاتوویی تەنها ئامرازێكن بۆ گەیشتن بە ئامانجێكی باڵاتر (ئامادەییی فکر). غیابەكە لێرەدا دروست دەبێت، ئەمەش ئەو دۆخەیە كە لە كاری بەشێكی زۆری هونەرمەندانی كورد بە شێوەیەكی بەرچاو هەستی پێدەكرێت. بێگومان، نەبوونی بناغەیەكی مێژوویی هونەری بەهێز، نەبونی چوارچێوەیەكی قووڵی فكری، هەروەها بۆشاییی مەعریفی، وای كردووە هەندێك لە هونەرمەندان، بە ڕەنگ و ڕازاندنەوە سەرخۆش ببن بە ڕووكەشی تابلۆ سەرسام ببن. لە كاتێكدا (مانا) لە ژێر فۆرم و ڕەنگی پڕ باقوبریقدا لەبارچووە.
ئەو شێوەكارە كوردە نووسیویەتی لە هەوڵی پڕكردنەوەی ئەم بۆشاییەدا، هونەرمەندەكانمان پەنا دەبەنە بەر توخمەكانی گێڕانەوە بۆ پێكهاتە و فۆرمە ڕەنگاوڕەنگەكانیان، چیرۆك بۆ كارە هونەرییەكانیان دەهۆننەوە. بەڵام زۆرجار ئەمە لە بری ئەوەی خزمەتیان بكات، زیاتر زیان بە ئەزموونی هونەری ئەوان دەگەیەنێت، چونكە پچڕانی پەیوەندی نێوان فۆرم و ناوەڕۆك بەرهەم دەهێنێت. كاتێك بەرهەمێكی هونەری بیرۆكەیەك یان چەمكێكی ڕەسەنی تێدا نییە، زۆر باشترە ڕاستگۆیانە بەو شێوەیە بەبێ چەمك و بیرۆكە بخرێتەوە ڕوو. لكاندنی ناونیشانێكی دەستكرد یان مانای زۆرەملێ تەنیا دژایەتی و سەرلێشێواوی بۆ (بینەر-وەرگر) دروست دەكات.
هونەر و هونەرمەندی بێ چەمك لانیكەم دەبێ ئەو ڕەوشتەی هەبێت كە بێدەنگ بێت، نەك خۆی وەك بوونێكی قووڵ نیشان بدات. خۆنمایشكردن بە بیرۆكەیەك لەو شوێنەی كە بیرۆكەكە بوونی نییە، خۆ فریودانی هونەرمەندە، لە هەمان كاتتدا فریودانی بینەرە كە بە چیرۆك و قسەی درەوشاوە سەرسام بووە، چەپڵە بۆ ئەو شتانە لێدەدات كە تێناگات.
لە یەكەم ڕوانیندا، ڕەنگە ئەم جۆرە بەرهەمانە و هونەرمەندیش سەركەوتوو دەركەون، بە بوونی قەرەباڵغی بینەران و پێاهەڵدانی شیعریی لە سەر وێنەكانی نمایشەكە و كۆبوونەوەی ڕێوڕەسمی، گفتوگۆی دووبارە و سواو…هتد. بەڵام لە ڕاستیدا هەموو ئەمانە زیاتر حەماسەتی كۆمەڵایەتی تیایدا پاڵنەرە نەك بەدواداچوونی هونەری ڕاستەقینە. بگرە ئەم نمایشە ڕووكەشانە، هۆكارێكن بۆ چەقبەستوویی هونەریی. زۆرجار هونەرمەندان زیاتر بەرەو هەڵدێڕی نزیك بوونەوە و دابەزین بۆ ئاست و سەلیقەی نزم دەبەن. دەبێتە هۆی دابەزینی بیركردنەوەی هونەری.
ئەم دابەزینە بە ڕوونی لە نمایشەكەكانی ئەم دواییەی شارەكانی هەرێمی كوردستاندا بەدی دەكرێت. ئارەزووی (ناوبانگ، قبوڵكردن، سەرسامبوون) پاڵ بە زۆرێك لە هونەرمەندانەوە دەنێت، لەگەڵ سەلیقەی ڕووكەشی بینەردا خۆیان بگونجێنن، بەرهەمگەلێك بەرهەمدەهێنن كە لە ڕەسەنایەتی و قووڵایی ڕەخنەگرانەوە زۆر دوورە و هیچ تێڕوانینێكی نوێ پێشكەش ناكەن كە نوێنەرایەتی تێگەیشتنی بەرز بكات.
مەترسییەكە كاتێك گەورەتر دەبێت كە هونەر هێزی بەئاگاهێنانەوە لەدەست دەدات و هونەرمەندان تەسلیمی خواستی جەماوەرێكی ئاسایی و (نا-ڕەخنەگر) دەبن، كە خواست و تێگەیشتنیان بۆ هونەری شێوەكاری لە سنوری نیگاركێشانێكی سەرەتایی و تەقلیدیی تێپەڕی نەكردووە. هونەرمەندەكانمان لەبری ئەوەی ئەم تێڕوانینە سەرەتاییەی (بینەر-وەرگر)، بەرەو خۆری تێگەیشتن بەرز بكاتەوە، بۆ چەپڵە لێدانی ئەوان خۆیان دەچەمێننەوە.
هەر لەبەر ئەمەشە پڕاكتیزەكارانی ڕاستەقینە و جددی وەك: (هونەرمەندان، ڕەخنەگران، كۆڕاتۆرەكان) ئەم جۆرە بەرهەمانە بە قەناعەت پێنەكراو دەزانن. پێیان وایە هیچ ڕەسەنایەتی و زەمینەسازییەكی چەمكی نییە.
كێشەی گەورەتر لە بواری بەرفراوانی بەرهەمهێنانی هاوچەرخدایە، كە زۆرجار لاساییكردنەوە خۆی وەك داهێنان دەگۆڕێت هونەرمەند خۆی فریو دەدات، پێی وایە قسەی كردووە، لەكاتێكدا تەنها دووبارەی كردۆتەوە. بینەر بەلاڕێدا دەخرێت و باوەڕی بەوە هەیە كە مانا لەو شوێنانەدا هەیە كە تەنیا دەركەوتن هەبێت.