نورەدین جاف
کاریکاتێر جۆرێکە لە هونەری شێوەکاری کە ئامانجی دەربڕینی بیرۆکە و هەستەکانە لە ڕێگەی وێنەکێشانی گاڵتەجاحزڕانە یان تەنزئامێزەوە. ئەم جۆرە هونەرە بە سادەکردنی تایبەتمەندی کارەکتەرەکان و بارودۆخەکان تایبەتمەندە و زۆرجار بۆ سەرنجدان لەسەر پرسە کۆمەڵایەتی و سیاسی و کولتوورییەکان بەکاردێت.
تایبەتمەندییە سەرەکییەکانی کاریکاتێر:
1. سادەکردن و زیادەڕەوی
– هەندێک تایبەتمەندی جەستەیی یان ڕەفتاری کارەکتەرەکان زیادەڕەوییان تێدا دەکرێت بۆ تیشک خستنە سەر هەندێک لایەن، ئەمەش بەشدارە لە کاریگەرییەکی کۆمیدی.
2. تەنز
– کاریکاتێر تەنز وک ئامرازێک بۆ ڕەخنەگرتن لە کۆمەڵگا یان سیاسەت بەکاردەهێنێت. بە شێوەیەکی گاڵتەجاڕانە باس لە پرسە هەستیارەکان دەکات بۆ ڕاکێشانی سەرنج و هاندانی بیرکردنەوە.
3. شرۆڤەی کۆمەڵایەتی
– کاریکاتێر ڕەنگدانەوەی ڕووداوەکانی ئێستا و پرسە کۆمەڵایەتییەکانە، ئەمەش وایکردووە کە ئامرازێکی کاریگەر بێت بۆ دەربڕینی ڕای گشتی.
4. ستایلی هونەری
– شێوازی وێنەکێشان دەتوانێت لە سادە بۆ ئاڵۆز جیاواز بێت، بەڵام زۆرجار ڕاستەوخۆ و ئاسانە بۆ تێگەیشتن.
جۆرەکانی کاریکاتێر:
– کاریکاتێری سیاسی،تیشک دەخاتە سەر کەسایەتییە سیاسییەکان و ڕووداوە سیاسییەکان.
– کاریکاتێری کۆمەڵایەتی :باس لە پرسە کۆمەڵایەتییەکان و نەریتە کولتوورییەکان دەکات.
– کاریکاتێری گاڵتەجاڕانە ئامانجی ئەوەیە بینەر لە ڕێگەی بارودۆخە کۆمیدییەکانەوە پێبکەنێت.
مێژووی کاریکاتێر:در
– مێژووی کاریکاتێر دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی کۆن، کە فیرعەون و یۆنانیەکان وێنەکێشانی کۆمیکییان بەکارهێناوە بۆ دەربڕینی هەڵوێستەکانیان.
– لە سەردەمی نوێدا کاریکاتێر لەگەڵ سەرهەڵدانی ڕۆژنامە و گۆڤاره کاری به ندا گەشەسەندنی بەرچاوی بەخۆیەوە بینیوە، بووەتە ئامرازێکی باو بۆ دەربڕینی بۆچوونەکان.
سوود و کاریگەری:
– کاریکاتێر بەشدارە لە بەرزکردنەوەی ئاستی هۆشیاری سەبارەت بە پرسە گرنگەکان و هاندانی بیرکردنەوەی ڕەخنەگرانە. هەروەها دەتوانێت کاریگەرییەکی بەرچاوی هەبێت لە داڕشتن و ئاراستەکردنی ڕای گشتیدا
کاریکاتێر فۆرمێکی هونەری دەربڕینە کە داهێنەری گاڵتەجاڕانە لەگەڵ ڕەخنەی کۆمەڵایەتی تێکەڵ دەکات و دەیکاتە ئامرازێکی گرنگ بۆ پەیوەندی و دەربڕین لە کۆمەڵگادا.
وێنەکێشانی کارتۆن پێویستی بە بەکارهێنانی چەندین ئامراز و تەکنیک هەیە. لێرەدا گرنگترینیان دەخەینەڕوو:
ئامرازەکان:
قەڵەم
– قەڵەمی ڕەنگ ؛بەکاردێت بۆ کێشانی هێڵە بنەڕەتییەکان، وەک قەڵەمی وشک و قەڵەمی فۆونتەین.
– قەڵەم بەکاردێت بۆ هێڵکاری وێنەکێشانەکە پێش زیادکردنی وردەکاری.
فڵچە/پەرەمووچ
– بەکاردێت بۆ ڕەنگکردن یان زیادکردنی کاریگەری تایبەت، وەک و فڵچەی ئاو یان فڵچەی نەرم.
ڕەنگەکان
– ڕەنگی ئاو بەکاردێت بۆ پێدانی هەستێکی شلە بە وێنەکێ شان.
– بۆیاخی ڕۆن یان ئەکریلیک بەکاردێت بۆ بەرهەمهێنانی کاریگەری بەردەوام.
کاغەز
– کاغەزی تایبەت بە وێنەکێشان یان کارتستۆک، بەپێی جۆری کارە هونەریەکان.
بەرنامەی وێنەکێشانی دیجیتاڵی
– وەکو ئەدۆبی ئیلسترەیتۆر و پرۆکریت، بۆ کێشانی کارتۆنی دیجیتاڵی بەکاردێت.
تەکنیکەکان:
سکێچکردن
– وێنەکێشانەکە بە سکێچێکی سادە دەست پێدەکات بۆ دیاریکردنی شێوە گشتییەکان و دابەشبوونەکان.
سێبەرکردن
– بەکارهێنانی سێبەر بۆ زیادکردنی قووڵی و ڕەهەند، بەکارهێنانی قەڵەمی ڕەنگ یان سێبەری ڕەنگاوڕەنگ.
وردەکارییەکان:
– گرنگیدان بە وردەکارییە وردەکان وەک دەربڕینی دەموچاو یان تایبەتمەندی جیاواز.
هێڵی خاڵی
– بەکاردێت بۆ زیادکردنی دینامیزم و جوڵە بۆ وێنەکێشانەکە.
– هەڵبژاردنی ڕەنگی گونجاو بۆ بەرزکردنەوەی وێنەکێشانەکە، زۆرجار گرنگیدان بە ڕەنگی گەشاوە بۆ ڕاکێشانی سەرنج.
تەکنیکەکانی دیجیتاڵی
– بەکارهێنانی چین و کەرەستەی جۆراوجۆری تێدایە بۆ ڕێکخستنی ڕەنگ و ڕووناکی بە ئاسانی
بەکارهێنانی ئامراز و تەکنیکە گونجاوەکان دەتوانێت کوالیتی کاریکاتێرێک بەرز بکاتەوە و کاریگەرتر بکات. ڕەنگە هەر هونەرمەندێک شێوازی خۆی پەرەپێبدات، کارەکتەری ناوازە بۆ کارەکانی زیاد بکات.
بێگومان! لێرەدا چەند شێوازێکی جیاوازی کاریکاتێر دەخەمەروو؛
کاریکاتێری نەریتی
– وەسف ؛بە دەست کێشراوە بە بەکارهێنانی قەڵەم و ڕەنگ. تایبەتمەندی وردەکاری ورد و سێبەری وردی هەیە.
– نموونە،،کارتۆنی ڕۆژنامە و گۆڤار.کاریکاتێری دیجیتاڵی
– وەسف**: بە بەکارهێنانی نەرمەکاڵای وێنەکێشانی دیجیتاڵی وەک Adobe Illustrator یان Procreate کێشراوە. ڕێگە بە بەکارهێنانی ئاسانی چین و کاریگەرییەکان دەدات.
– نموونە کاریکاتێرەکان کە لە سۆشیال میدیا بڵاوکراونەتەوە.
کاریکاتێری تەنزئامێز
– تیشک دەخاتە سەر گاڵتەجاڕی و ئیرۆنی، زۆرجار زیادەڕەوی لە تایبەتمەندی کارەکتەرەکان دەکات بۆ ئەوەی تیشک بخاتە سەر کەموکوڕییەکانیان.
– نموونە ئەو کارتۆنانەی کە بە شێوەیەکی گاڵتەجاڕانە کەسایەتییە سیاسییەکان نیشان دەدەن.
کاریکاتێری گاڵتەجاڕ
– ئامانجی ئەوەیە بینەر لە ڕێگەی بارودۆخی کۆمیدی یان دیالۆگی کۆمیدیەوە پێبکەنێت.
– کارتۆنەکان دەربارەی ژیانی ڕۆژانە یان بارودۆخە کۆمەڵایەتییەکان.کارتۆنی کۆمەڵایەتی
– باس لە پرس و نەریتە کۆمەڵایەتییەکان دەکات، ڕەنگدانەوەی دیدگا جیاوازەکانە بۆ کۆمەڵگا.
– نموونە ؛ئەو کارتۆنانەی کە باس لە پرسەکانی وەک پەروەردە یان مافی مرۆڤ دەکەن.
کارتۆنی سادە
– پشت بە هێڵە سادەکان و شێوە بنەڕەتییەکان دەبەستێت، و شێوازەکەی زۆرجار ڕاست و بێ ئاڵۆزە.
– ئەو کارتۆنانەی لە نامیلکەی منداڵان یان کارتۆنی منداڵاندا بەکاردێن.
کارتۆنی ئەبستراکت
– لە نوێنەرایەتی واقیعی دوور دەکەوێتەوە و شێوە و ڕەنگەکان بە شێوەیەکی دەربڕین بەکاردەهێنێت.
– ئەو کارتۆنانەی کە ڕەنگی پێکدادان و دیزاینی ناتەقلیدی بەکاردەهێنن.
هەریەک لەو ستایلانە خاوەنی سیمای تایبەتی خۆیەتی، کە ڕەنگدانەوەی دیدگای هونەرمەند و شێوازی دەربڕینی بیرۆکە و هەستەکانە.
بەڵێ کاریکاتێر بە فۆرمێکی هونەری سەخت دادەنرێت لەبەر چەند هۆکارێک:
هاوسەنگی نێوان نووکتە و پەیام
– پێویستە هونەرمەند هاوسەنگییەکی ناسک لە نێوان گەیاندنی پەیامێکی دیاریکراو و زیادکردنی توو90خمێکی نووکتەدا دروست بکات. وێنەکێشانەکە دەبێت کۆمیدی بێت بەڵام لە هەمان کاتدا هۆکارێک یان بیرۆکەیەک ڕەنگ بداتەوە.
توانای زیادەڕەویی
-هونەرمەند پێویستی بە لێهاتوویی هەیە لە زیادەڕەوی، زیادەڕەوی لە هەندێک تایبەتمەندی یان تایبەتمەندی بە شێوەیەک کە ڕوون و گاڵتەجاڕیان بکات بەبێ ئەوەی ماناکەی لەدەست بدات.
تێگەیشتنی قووڵ لە بابەتەکان
– هونەرمەند دەبێت شارەزا بێت لە پرسە کۆمەڵایەتی و سیاسی و کولتوورییەکان بۆ ئەوەی بتوانێت وێنەکێشانی واقیعی و بیرکردنەوە پەرەپێبدات.
تەکنیکەکانی وێنەکێشان
– پێویستی بە شارەزایی لە تواناکانی وێنەکێشان هەیە، جا بە بەکارهێنانی قەڵەمی تەقلیدی بێت یان کەرەستەی دیجیتاڵی. هونەرمەند دەبێت بتوانێت کۆنتڕۆڵی هێڵ و وردەکارییەکان بکات.
– کاریکاتێرەکان زۆر پشت بە کاتی گونجاو دەبەستن. هونەرمەند پێویستە بزانێت کەی کاتی ئەوە هاتووە بابەتێکی دیاریکراو بخاتەڕوو، جا چ سیاسی بێت یان کۆمەڵایەتی.
– هونەرمەند دەبێت ئامادەبێت بۆ قبوڵکردنی کاردانەوەی جۆراوجۆر، چوونکە کاریکاتێر دەتوانێت مشتومڕ دروست بکات یان کاردانەوەی تووند بورووژێنێت.
بەهۆی ئەم ئالنگاریانەوە هونەری کاریکاتێر دەبێتە تێکەڵەیەک لە لێهاتوویی تەکنیکی و تێگەیشتنی کۆمەڵایەتی و داهێنانی گاڵتەجاڕانە، ئەمەش وایکردووە کە فۆرمێکی هونەری ناوازە و چالاک بێت.
سوودەکانی بەکارهێنانی کاریکاتێر لە ڕۆژنامەگەریدا: کاریکاتێر فۆرمێکی ناوازەی ڕۆژنامەگەرییە، بە پێچەوانەی فۆرمەکانی تەقلیدییەوە. ئەم وێنەکێشانە دەتوانن لێکدانەوەیەکی بەهێز بۆ هەواڵ و ڕووداوەکانی ڕۆژانە دابین بکەن، ڕووداوەکان بە شێوەیەکی کاریگەرتر تر لە نووسین یان تەنانەت ڤیدیۆ ڕوون بکەنەوە. هەروەها نووکتە لەگەڵ نوێترین هەواڵی سیاسی تێکەڵ دەکەن.
وێنەکێشانی تەنزئامێز هەندێک جار توانای ڕەخنەگرتنیان هەیە، تەنانەت زیاتر لە بابەت و ڕاپۆرتی ڕۆژنامەوانی.