نورەدین جاف
لە کاتی سەیرکردنی کارێکی هونەری ناوازە، بینەر دەتوانێت زۆر شت لە خەیاڵدا بێت، لەوانە:
1. هەستەکان،لەوانەیە هەست بە نۆستالژیا، دڵخۆشی، یان تەنانەت خەمباریش بکەن، ئەمەش بە پشت بەستن بە ڕەنگ و شێوە بەکارهێنرع8 5اوەکان.
2. چیرۆک،لەوانەیە پاشخانی کارەکتەر یان دیمەنەکە خەیاڵ بکەن، و پێش یان دوای ئەو ساتەوەختە گرتووە چی ڕووبەڕووی ودەدات.
3. هێماگەرایی لەوانەیە لە ڕەنگەکان یان شێوەکانەوە مانای قووڵتر دەربخەن، وەک ئازادی، گۆشەگیری، یان هیوا.
4. کارلێکی کەسی لەوانەیە خۆیان لە کارە هونەریەکەدا ببینن، ئەزموونێکی کەسی ناوازە دروست بکەن.
5. تەکنیک لەوانەیە چاودێری شێواز و تەکنیکەکانی هونەرمەند بکەن، هەروەها چۆن ڕەنگ و هێڵەکان بەکارهێنراون.
کارێکی هونەری دەتوانێت ئاسۆی نوێی بیرکردنەوە و تێڕامان بکاتەوە، هەر ئەزموونێک ناوازە بکات.
تێڕوانین و کاریگەرییەکانی کارە هونەریەکان دەتوانن بە تێپەڕبوونی کات بگۆڕدرێن. لێرەدا چەند هۆکارێک دەخەمە روو
کە ڕەنگە کاریگەرییان لەسەر ئەم بابەتە هەبێت:
گۆڕانی بارودۆخی ژیان یان ئەزموونی نوێ دەتوانێت کاریگەری لەسەر چۆنیەتی سەیرکردنی کارە هونەریەکان هەبێت.
پێگەیشتنی فیکری بە تێپەڕبوونی کات تێگەیشتنێکی قووڵتر لە هونەر ڕەنگە پەرە بسێنێت و ببێتە هۆی دەرئەنجامی نوێ و مانای قووڵتر.
کاریگەری کولتووری گۆڕانکاری لە چوارچێوەی کولتووری یان کۆمەڵایەتیدا دەتوانێت چۆنیەتی لێکدانەوەی کارە هونەریەکان لە قاڵب بداتەوە.
بیرەوەریەکان ڕەنگە کاری هونەری پەیوەست بێت بە ڕووداوەکان یان کەسانی ژیانی وەرگرەوە، چینە نوێیەکانی مانا زیاد دەکات.
پێداچوونەوە بینینی کارە هونەریەکان لە چوارچێوەی جیاوازدا یان لەگەڵ کەسانی جیاوازدا دەتوانێت ببێتە هۆی تێگەیشتنێکی نوێ.
بەم پێیە هونەر ئەزموونێکی دینامیکییە کە بە تێپەڕبوونی کات پەرەدەسێنێت.
زەمینەی کولتووری کاریگەرییەکی بەرچاوی لەسەر لێکدانەوەی کارە هونەریەکان هەیە. لێرەدا چەند ڕێگەیەک کە ئەمە ڕوودەدات:
بەها و بیروباوەڕبەها کولتوورییەکان لە سەرانسەری کۆمەڵگاکاندا جیاوازن، کاریگەرییان لەسەر چۆنیەتی تێگەیشتن لە پەیام و ماناکانی ناو کارە هونەرییەکان هەیە.
مێژوو ڕووداوە مێژووییە گرنگەکان لە کولتوورێکی دیاریکراودا ڕەنگە مانای تایبەت بە کارە هونەریەکان ببەخشن.
زمان جیاوازی زمان دەتوانێت کاریگەری لەسەر چۆنیەتی دەربڕینی بیرۆکە و هەستەکانی پەیوەست بە کارێک هەبێت.
هێما ڕەنگە هێما کولتوورییەکان لە کولتوورە جیاوازەکاندا هەڵگری مانای جیاواز بن، ئەمەش دەبێتە هۆی لێکدانەوە جیاوازەکان بۆ کارە هونەریەکان.
نەریتە هونەریەکان ئەو شێواز و شێوازە هونەریانەی کە لە کولتوورێکی دیاریکراودا باون، ڕەنگە کاریگەرییان هەبێت لەسەر چۆنیەتی بەرهەمهێنان و لێکدانەوەی هونەر.
بەم پێیە، زەمینەی کولتووری هۆکارێکی سەرەکییە بۆ داڕشتنی تێگەیشتنی وەرگرێک بۆ بەرهەمێکی هونەری.
بۆ تێگەیشتن لە کارێکی هونەری لە کولتوورێکی جیاوازەوە، دەتوانیت ئەم هەنگاوانە پەیڕەو بکەیت:
1. لێکۆڵینەوە لە کۆنتێکست سەرەتا بە لێکۆڵینەوە لە پاشخانی کارە هونەرییەکە دەست پێ بکە، لەوانەش مێژووی هونەرمەند و ماوەی کات و چوارچێوەی کۆمەڵایەتی و سیاسی.
2. تێگەیشتن لە هێماکان هەوڵبدە ئەو هێما و توخمە کولتووریانەی کە لە بەرهەمەکەدا هەن و مەبەستیان لە کولتوورە ڕەسەنەکەدا دەستنیشان بکەیت.
3. خوێندنەوەی ئەدەبیات خوێندنەوەی بابەت یان کتێب دەربارەی کارەکە یان هونەرمەندەکە، چونکە دەتوانن شیکاری قووڵ و لێکدانەوەی 6هەمەچەشن پێشکەش بکەن.
4. کارلێککردن لەگەڵ کولتوورەکانی تر هەوڵبدە پەیوەندی لەگەڵ کەسانی ئەو کولتوورە بکەیت کە قسەی لەسەر دەکرێت یان بەشداری لە بۆنە کولتوورییەکان بکە بۆ ئەوەی لە دیدگاکانیان تێبگەیت.
5. بیرکردنەوەی کەسی لەکاتی سەیرکردنی کارەکەدا گوێ لە هەست و بیرکردنەوەکانی خۆت بگرە، هەروەها کراوەبە بەرامبەر ئەزموونە نوێیەکان.
6. بەراوردی بەرهەمەکان بەراوردکردنی کارە هونەریەکان لەگەڵ بەرهەمەکانی کولتوورەکانی تر بۆ تێگەیشتن لە جیاوازی و لێکچوونەکان.
لە ڕێگەی ئەم هەنگاوانەوە دەتوانیت تێگەیشتن و قەدرزانیت بۆ کارە هونەریەکان بەرز بکەیتەوە، تەنانەت لە چوارچێوەی کولتووری جیاوازدا.
هەستی ڕەزامەندی هونەرمەند بە بینەرێکی ڕۆشنبیر دەتوانێت جیاواز بێت و پەیوەستە بە چەند هۆکارێکەوە. لێرەدا چەند خاڵێک دەخەینەڕوو کە ئەم کارلێکە
– هونەرمەند هەست بە ڕەزامەندی دەکات کاتێک قەدرزانی و تێگەیشتنێکی قووڵ لە کارەکانی لە بینەرێکی ڕۆشنبیرەوە وەردەگرێت، چونکە ئەمە دەتوانێت ئاستێکی شیکاری و ڕەخنە پیشان بدات کە هونەرمەند دڵخۆش دەکات.
کارلێکی ڕەخنەگرانە
– بینەرانی ڕۆشنبیر زۆرجار فیدباکێکی ڕەخنەگرانە دەدەن کە ڕەنگدانەوەی تێگەیشتنی قووڵیانە بۆ بابەت و شێوازە هونەریەکان، کە دەتوانێت پاڵنەر بێت بۆ هونەرمەند و ئەزموونی داهێنەرانەیان بەرز بکاتەوە.
– ڕەنگە هونەرمەند هەست بە تەحەدا و ئیلهام وەرگرتن بکات لەلایەن بینەرانی ڕۆشنبیرەوە، کە ڕەنگە پرسیاری نوێ بکەن یان بەرهەمەکان بە شێوەیەکی چاوەڕواننەکراو لێکبدەنەوە.
– وەرگرتنی فیدباکێکی ئەرێنی لە بینەرانی ڕۆشنبیر دەتوانێت متمانەی هونەرمەندێک بەرز بکاتەوە و هانی بدات بۆ بەردەوامبوون لە گەڕان بەدوای بیرۆکەی نوێدا.
– کاتێک بینەرانی خوێندەوار بەشداری گفتوگۆکان لەسەر کارە هونەریەکان دەکەن، دەتوانێت هەستکردن بە پەیوەندی کولتووری لە نێوان هونەرمەند و بینەردا دروست بکات، ئەزموونی داهێنەرانە بەرز بکاتەوە.
– هەندێک جار دەکرێت هەست بە فشار بکرێت، بەو پێیەی بینەرانی خوێندەوار چاوەڕوانی ئەوە دەکەن کارە هونەریەکان ئاڵۆز یان قووڵ بن، ئەمەش دەتوانێت کاریگەری لەسەر شێوازی دەربڕینی بیرۆکەکانی هونەرمەند هەبێت.
بەگشتی هونەرمەندان دەتوانن هەست بە هەستێکی زۆر ڕەزامەندی بکەن کاتێک بینەرانی خوێندەوار خەریکی کارەکانیان دەبن، چوونکە ئەمە بەشدارە لە ئەزموونێکی هونەری دەوڵەمەند و کاریگەر.