هاودەنگ فارووق
چل و دوو ساڵ لەمەوبەر، دەوڵەتی عێراق لە ترۆپکی غرووری خۆیدا، لە پلانێکی دیراسەکراوی ئامانجدار و بە میکانیزمێکی ئاشکرا، لە پەنای مارکێتینگێکی ترسناک و ژەهراویدا، هەڵمەتی لەناوبردنی نەتەوەی کوردی دەستپێکرد و، هەشت هەزار بارزانی ڕاپێچی مەرگی زۆرەملێ کرد.
ئەنفالکردنی بارزانییەکان قۆناغی هەرە ڕەش و ترسناکی دەوڵەتی عێراقە و، یەکێکە لەو تەنگەژە هەرە قووڵانەی کە سلووکی سیاسی و یاسایی و ئەخلاقی عێراقی خستووەتە بەردەم هەزاران نیشانەی پرسیار و ترس و دڵەڕاوکێی ڕاستەقینەوە. چونکە ئێستایشی لەگەڵدا بێت، ئەو دەوڵەتە نەچووەتە ژێر باری پابەندییە یاسایی و ئەخلاقی و سیاسییەکانییەوە دەرهەق بە بنەماڵەی شەهیدەکان و، کۆی نەتەوەی کوردیش.
لەدوای تێپەڕبوونی چوار دەیە بەسەر ئەو جینۆسایدە ترسناکە، چیتر نابێت لە وەسفی تاوانەکەدا بمێنینەوە، بەو مانایەی کە لە ماوەکانی ڕابردوودا، ئێمەی کورد لە هونەر و نووسین و تەنانەت لە ئەرشیڤکردنی مێژووی کارەساتەکانی گەلی کوردستاندا، تەنها وەسفی بابەتەکانمان کردووە، وردەکاریی ڕووداوەکانمان بۆ مێژوو نووسیوە، وردی ئامارەکانمان کردووە. بۆیە لەمەودوا پێویستە ئەو چوارچێوە و ئاستەی نووسین لەسەر جینۆسایدەکانی کورد بگۆڕین کە زیاتر لە قاوغی ئەدەبی و عاتیفی و لە باشترین حاڵەتدا، لە بابەتی گێڕانەوەی مێژوو دەرناچێت، لە ئێستایشدا هیچ کاریگەرییەکی ئەوتۆی نییە و، خزمەتی پرسی جینۆساید ناکات.
پرسی جینۆسایدکردن و ئەنفالکردنی هەزاران مرۆڤی بارزانی و گەرمیانی و خۆشناوەتی و دەڤەرەکانی دی دەبێت بمانگەیەنێتە ئاستی ڕووشدتر لە نووسین و بیرکردنەوەی قووڵتر، چیتر ئەو بابەتە لە دۆخی عاتیفی و شیعر و هونەردا قەتیس نەکەین، بەڵکو لە ڕووی دۆکیۆمێنت و بەڵگەسازی و دراساتی ئەکادیمی و زانستییەوە دەستپێبکەین و، ئیتر قسە لەسەر لێکەوتە یاسایی و ئەخلاقییەکانی بکەین لەسەر دەوڵەتی عێراق.
دیارە دەوڵەتی عێراق بەرپرسیارە لەو جینۆسایدەی بەسەر گەلی کوردستاندا هاتووە، پێویستە بچینە سەر ئەو بابەتانەی کە لەسەر حکومەتی ئێستای عێراق پێویستە و، تا ئێستا هیچ هەنگاوێکی بۆ نەنراوە. ئەمە بە چاوپۆشین لە دەستوور و ئەو خیتابە عاتیفی و موجامەلە ئاشکرایەی کە بۆ بەفیڕۆدانی کات، بەردەوام عێراقییەکان جەختیان لەوە کردۆتەوە کە پێویستە جینۆسایدی کوردەکان ببێتە وانەیەک بۆ عێراقییەکان و، هەموو مافێکی کەسوکاری قوربانییەکانیش دابین بکرێت.
بەڵام پرسیارەکە لێرەدا ئەوەیە: بۆچی عێراق دوای نزیکەی ٢٣ ساڵ لە ڕووخانی ڕژێمی پێشوو، هەتاکو ئێستا هیچ هەنگاوێکی ڕاستەقینەی نەناوە بۆ ئەوەی بچێتە ژێر بەرپرسیارێتییە ئەخلاقی و یاسایی و مادییەکانی ئەو تاوانەی کە لە دژی کورد ئەنجامی داوە؟
پێویستە لە دوو بازنەدا عێراقییەکان ناچار بکرێن بێنە ژێر بار: بازنەی یەکەم: پابەندکردنی عێراق بەوەی قەرەبووی مادی و مەعنەوی بنەماڵە و کەسوکاری قوربانییەکان بکاتەوە. ئەوە لە ڕووی شەخسی قوربانییەکان و، وەکو لایەنی دەروونی کێشەکە.
بازنەی دووەم: عێراق کۆمەڵێک هەنگاوی یاسایی بنێت بەرانبەر نەتەوەی کورد کە وەکو ڕەگەزێک، هەوڵی لەناوبردنی دراوە. هەر لە داوای لێبوردنەوە، تا دەگاتە زەمینەسازی بۆ ڕاگەیاندنی دەوڵەتێک بۆ کورد، چونکە بەپێی بەڵگەنامەکانی نەتەوە یەکگرتووەکانیش، هەر گەلێک دووچاری جینۆساید بووەوە، مافی خۆیەتی دەوڵەت ڕابگەیەنێت.