نورەدین جاف
چێژی هونەری بریتییە لە وەڵامدانەوەی تاک بۆ هاندەرە جوانکارییەکان، جا چ بینراو بێت یان بیستراو، یان بە شێوەیەکی تر و، ئەوەش پەیوەستە بە هەستی جوانی تاک و توانای جیاکردنەوەی.
چێژی هونەری هونەرمەند بریتییە لە توانای جیاکردنەوە و جێبەجێکردنی جوانی لە کارە هونەرییەکاندا. ڕەنگدانەوەی هەستی ورد و نەرمی و هۆشیاری هونەری ئەوانە. چێژ و سەلیقەی هونەری پێویستی بە تێگەیشتنێکی قووڵە لە بنەما هونەریەکانی وەک پێکهاتە و ڕەنگ و فۆرم و بابەت و هەروەها توانای هونەرمەند بۆ دەربڕینی هەست و بیرۆکەکانی بە شێوەیەکی جوان و کاریگەر.
تامی هونەری لەگەڵ ئەزمووندا گەشە دەکات، بەو پێیەی هونەرمەند هەستێکی ناوازەی هونەری بەدەست دەهێنێت کە لە شێواز و داهێنانەکانیاندا ڕەنگ دەداتەوە. بە گشتی ئەوە جەوهەری هەست و جوانییە کە بیرۆکە و هەستەکان دەگۆڕێت بۆ کاری هونەری کە دەتوانێت کار بکاتە سەر بینەر.
بۆ پەرەپێدانی سەلیقەی هونەری و بەرزکردنەوەی توانای جیاکردنەوەی جوانی لە کارە هونەرییەکان، هونەرمەندان دەتوانن چەند هەنگاو و پراکتیزەیەکی گرنگ پەیڕەو بکەن، لەوانە:
_ خوێندنەوەی کتێب و بابەت دەربارەی هونەر و مێژووەکەی.
_ گەڕان بە دوای قوتابخانە و شێوازە هونەرییە جیاوازەکاندا، لە کلاسیکەوە تا هاوچەرخ.
_ سەیرکردنی پێشانگە هونەریەکان و کرانەوەکان بۆ فراوانکردنی ئاسۆی بینراو و فکرییان.
_ پراکتیزەکردنی هونەرە جیاوازەکان و پەرەپێدانی توانا هونەرییەکانیان.
_ ئەزموونی تەکنیک و شێوازی نوێ؛ ئەوە یارمەتییان دەدات بۆ تێگەیشتنێکی قووڵتر لە تایبەتمەندی و جوانکاری.
_ لێکۆڵینەوەی ڕەخنەگرانە لە کارە هونەرییەکان، هەوڵدان بۆ تێگەیشتن لە هۆکاری جوانی و بەهاکەیان.
_ فێربوون لە پێداچوونەوەی ڕەخنەگران و هاوهونەرمەندان و ئاڵوگۆڕی بیروڕا.
_ بەشداریکردن لە وۆرکشۆپ و پێشانگای بەکۆمەڵ.
_ سوودوەرگرتن لە ئەزموونی هونەرمەندان و فێربوون لە ڕوانگە و شێوازە هەمەچەشنەکانیانەوە.
_ هەوڵدان بۆ تێگەیشتن لەو پەیام و هەستانەی بەرهەمە هونەرییە جیاوازەکان دەیگەیەنن.
_ پەرەپێدانی هەستێکی هەستیار کە وەڵامی ئەو جوانی و هەست و سۆزانە دەداتەوە کە بە بەرهەمەکان دەریدەبڕن.
_ سەلیقەی هونەری لەگەڵ کات و ئەزمووندا گەشە دەکات، بۆیە مرۆڤ دەبێت هەمیشە کراوە بێت بۆ فێربوون و گەشەکردن.
_ تۆمارکردنی کاریگەرییەکانی مرۆڤ لەسەر ئەو بەرهەمانەی کە دەیبینن یارمەتیدەرە بۆ بنیاتنانی ئاماژەیەکی تامی کەسی.
بەم شێوەیە هونەرمەند دەتوانێت تێگەیشتنی خۆی لە جوانی هونەری قووڵتر بکاتەوە و بەردەوام پەرە بە هەستی هونەری خۆی بدات، ئەمەش کاریگەری ئەرێنی لەسەر کار و داهێنانەکانیان دەبێت.
چێژی هونەر بریتییە لە توانای تێگەیشتن و چێژی هونەر بە هەموو فۆرمەکانییەوە، جا چ مۆسیقا، نیگارکێشی، ئەدەب، یان هەر جۆرە دەربڕینێکی هونەری. چێژی هونەر چەند توخمێک لەخۆ دەگرێت:
• پێویستی بە زانینی شێواز و تەکنیکە هونەرییە جیاوازەکان هەیە.
• توانای هەڵسەنگاندنی بەرهەمە هونەریەکان و تێگەیشتن لە بەهای جوانکارییان.
• وەڵامدانەوەی سۆزدارییە بۆ کارێکی هونەری، کە ئەزموونێکی ناوازە بۆ هەر بینەرێک دروست دەکات.
• تێگەیشتنێکە لەو زەمینە مێژوویی و کۆمەڵایەتیانەی بەرهەمە هونەرییەکانی لێ هاتووەتە بەرهەم.
• چێژی هونەر دەتوانرێت لە ڕێگەی پەروەردە و ئەزموون و پراکتیکەوە پەرەی پێ بدرێت.
چێژی هونەری لای مناڵان
پەرەپێدانی چێژی هونەری منداڵان دەتوانێت ئەزموونێکی خۆش و پاداشت بەخش بێت. لێرەدا چەند ڕێگەیەکی کاریگەر دەخەمەروو:
_ سەردانی مۆزەخانە و گەلەرییە هونەریەکان.
_ سەیرکردنی نمایش و شانۆگەرییە میوزیکییەکان.
_ هاندانی منداڵان بۆ وێنەکێشان، پەیکەرسازی، یان ئەنجامدانی هەر چالاکیەکی هونەری تر.
_ دابینکردنی جۆرەها کەرەستەی هونەری وەکو بۆیاخ و گڵ و کەرەستەی تر.
قسەکردن دەربارەی هونەر
_ گفتوگۆکردن لەسەر کارە هونەریەکان لەگەڵ منداڵان، پرسیاریان لێبکە دەربارەی هەست و بۆچوونەکانیان.
_ فێرکردنیان دەربارەی هونەرمەند و تەکنیکە جیاوازەکان.
خوێندنەوە دەربارەی هونەر
_ دابینکردنی کتێبی چیرۆک یان کتێبی زانیاری دەربارەی هونەر.
_ خوێندنەوەی چیرۆکەکان دەربارەی هونەرمەندان و بەرهەمەکانیان.
هاندانی داهێنان
_ هاندانی منداڵان بۆ دەربڕینی خۆیان لە ڕێگەی هونەرەوە.
_ ڕێکخستنی وۆرکشۆپی هونەری یان چالاکیی گروپی.
هەڵسەنگاندنی ئەرێنی
_ هاندانی منداڵان بۆ بیرکردنەوەی ڕەخنەگرانە بە شێوەیەکی ئەرێنی، گرنگیدان بە لایەنە ئەرێنییەکانی کاری خۆیان و کەسانی دیکە.
هەمەجۆریی کولتووری
_ ئاشناکردنی منداڵان بە شێوازە هونەرییە جیاوازەکان لە چەندین کولتوورەوە، بۆ بەرزکردنەوەی تێگەیشتن و قەدرزانییان بۆ هونەرە جیهانییەکان.
لە ڕێگەی ئەو چالاکیانەوە منداڵان دەتوانن هەستێکی هونەری بەهێز و توانای قەدرزانینی جوانی و داهێنەری جیهانی دەوروبەریان پەرە پێ بدەن.
مۆزەخانەکان دامەزراوەیەکی گرنگی کولتوورین کە ڕۆڵێکی گرنگ دەگێڕن لە پەرەپێدانی چێژی هونەریدا؛ لەوانە:
_ مۆزەخانەکان بەرنامەی پەروەردەیی و وۆرکشۆپ پێشکەش دەکەن کە یارمەتی سەردانکەران دەدەن لە هونەر و مێژووی هونەر تێبگەن، ئەمەش زانیاریەکانیان بەرز دەکاتەوە.
_ مۆزەخانەکان دەرفەتێک بۆ بینینی کارە هونەرییە ڕەسەنەکان دەڕەخسێنن، ئەزموونێکی ناوازە بە سەردانکەران دەبەخشن کە بەشدارە لە قەدرزانینیان بۆ جوانی و تەکنیکەکانی بەکارهێنراو.
هاندانی داهێنان
_ مۆزەخانەکان بەرهەمی هونەرمەندە هەمەچەشنەکان نمایش دەکەن، ئیلهامبەخشن بۆ سەردانکەران و پاڵنەریان بۆ دەربڕینی خۆیان لە ڕێگەی هونەرەوە.
بەرەوپێشبردنی گفتوگۆی کولتووری
_ مۆزەخانەکان بەشدارن لە دروستکردنی فەزای گفتوگۆکردن دەربارەی هونەر و بیرۆکەکان، پەرەپێدانی ئاڵوگۆڕی بیروڕا و دیدگا.
پەرەپێدانی ناسنامەی کولتووری
_ مۆزەخانەکان بەشداری دەکەن لە پاراستنی میراتی کولتووری و بەهێزکردنی ناسنامەی نەتەوەیی بە نمایشکردنی کارە هونەرییە ناوخۆییەکان.
بەشداریی کۆمەڵگا _ مۆزەخانەکان بۆنە کۆمەڵایەتییەکان و پێشانگای کاتی پێشکەش دەکەن، کە بەشداریکردنی بینەران بەرز دەکەنەوە و هانیان دەدەن بۆ کارلێککردن لەگەڵ هونەر.
دابینکردنی ژینگەیەکی ئارام
_ مۆزەخانەکان ژینگەیەکی ئارام و ئیلهامبەخش بۆ سەردانکەران دابین دەکەن، یارمەتییان دەدات ئۆقرە بگرن و بیر لە کارە هونەریەکان بکەنەوە.
فراوانکردنی ئاسۆکان
_ مۆزەخانەکان هونەر و کولتوورە جۆراوجۆرەکان لە سەرانسەری جیهان نمایش دەکەن، ئەمەش یارمەتی سەردانکەران دەدات بۆ بەدەستهێنانی تێگەیشتنێکی فراوانتر لە هونەرەکان.
مۆزەخانەکان لە ڕێگەی ئەم ڕۆڵانەوە بەشداری دەکەن لە بەرزکردنەوەی قەدرزانینی هونەری و بنیاتنانی کۆمەڵگەیەکی وا کە بەها دەداتە هونەر و کولتوور.