بیروەریەکانی دکتۆر (ئاسۆ قادر مهحموود زادە)ـم خوێندەوە، جگە لەچێژ وەرگرتن چیرۆکی ژیانی دکتۆر ئاسۆ لەچەندین لاوە بۆ هەموو کوردێک و بۆ گەلی کوردستان و نەتەوەی کوردیش، هێما بەخش و وێناکەری چەندین مانای سیمبولی و دەرس و پەندی ئایندەبینە.
دەسپێک جێی خۆیەتی ئەوە بڵێم کە نووسەر و شاعیر و وەرگێری بەتوانا کاک خالید فاتیحی، بیرەوەرییەکانی دکتۆر ئاسۆی واوەرگێڕاوە هەر دەڵێی لە ئەسڵا بە کوردی نوسراوە، کوردیەکی پاراو و ڕەوان و ساف و بێ گرێ و گۆڵی وایە ئۆخژنت پێ دەبەخشێ و دڵت بەوە خۆش دەکا کە زمانی کوردی ئیتر بەتەواوی بۆتە زمانی زانست و کلتور و مەعریفە.
دئاسۆ کوڕەکوردێکی مهابادییە خەونی سەرەکی ئەوەیە بخوێنێ و ببێ بە پزیشک، بەڵام بەهۆی کورد بوونەوە ئەو دەوڵەتانەی چارەنووسی ئەوی پێوە گرێدراوە نەک هاوکار نابن بۆ هاتنەدی خەونەکەی بەڵکو تووشی دەیان دەردەسەری دەکەن لەجیاتی دەسگیرۆیی و هاندان بەربەستی تاقەت پڕوکێنی بۆدروست دەکەن، زیندانی دەکەن و ئەشکەنجەی دەدەن ڕاوی دەنێنێن، بێکار و ماڵ و حاڵی دەکەن، دەیخە ناوگێژاوی بەهەدەردانی توانا و لێهاتوییە کلتوری وزانستی و مەعریفیەکەی.
لێرەدا نەبوونی دەوڵەت و قەوارەی سیاسی تایبەت و سیاسەتی جیاوازی ناسنامەی نەتەوایەتی و ئایدیۆلۆجی لە ئێران و ڕوسیا و عیراق دەوڵەت بۆ دکتۆر ئاسۆ دەکەن بە دەوڵەتی داپڵۆسێنەر و ڕەنج بەزایەدەر و سەرکوتکەر نەک دەوڵەتی خزمەتگوزار و دابینکەری ماف و ئازادی .
چیرۆکی دكتۆر ئاسۆ تەنها چیرۆکی کوڕەکوردێکی ئازا و زانستخواز وەک (تاکە کەس) نییە، بەڵکو لەناوەرۆک و مانابەخشین و ڕەهەندە کۆکاری و کۆهەست و خەیاڵدانە سیاسیەکەیەوە چیرۆکی گەل و نەتەوەیەکە. یەکێک لەو دەرەنجامانەی لەبیرەوەرییەکانی دکتۆر ئاسۆ هەڵیدێنجین بریتییە لەوەی گەل و نەتەوەیەک ئەگەر بوونێکی سیاسی تایبەت بەخۆی لەشێوەی دەوڵەت یان قەوارەیەکی سیاسی سەربەخۆ نەبێ ناتوانێ ببێتە ماڵێکی ئارام بۆ تاک و گەنج و کەسەکانی خۆی، ماڵێک کە تیایدا ئارام بژی و گەشتی گەڕان بەدوای خەونەکانیدا ئازادانە دەست پێکات، بەڵکو ئەو گەل و نەتەوەیە هەڕەشە و مەترسی لەسەر وجودی خۆی و تەواوی تاکەکانیشی دەبێ، تاکەکانی ناچارن کۆچ بکەن و ببنە پەنابەر لێرەولەوێ و ژەهراوی زەلیلی بچێژن.
هەرچەندە دکتۆر ئاسۆ باسی ئەوەدەکات کە دوای گەیشتنی بە یەکێتی سۆڤیەت لەسیاسەت دوور کەوتۆتەوە، بەڵام هەرگیز نەیتوانیوە خۆی لە بازنەی هەڵوێست و بیرکردنەوە و ئینتیمای کوردانە دەرباز بکات، هەست و گیانی ناسنامەی نەتەوەیی وەک خوێن بەناو دەمارەکانیدا هاتووچۆیان کردووە و دڵیان لێوان لێوکردووە لە عیشق و خۆشەویستی بۆ گەل و نیشتیمان، هەندێ جار وانیشان دەدەدات کە وستبێتێ ئەو بازنەیە تێپەڕێنێ بەڵام سەرسام بوونی دکتۆر ئاسۆ بە کەسایەتی مەلامستەفای بارزانی نەمر و ئەوپەیوەندیە تایبەتیەی کە لەگەڵی دروستکردوە و وەسف کردنی وەک قارەمانی نەتەوەیی کە بۆی دەبێ بەپەنا و نوا، نیشاندەری ئەوەیە کە ئەو لەناو دەوڵەتی سۆڤیەتی ڕۆنراو لەسەر ئایدیۆلۆجیای سۆسیالیزم و کۆمۆنیزم وەک باوەڕدارێک بە ناسیۆنالیزم ماوەتەوە و سەرەنجام هێزی کێشکردنی سیحراوی نیشتیمان ئەو دەهینێتەوە مهابادی زێدی لەدایک بوون. واتە دەرباز بوون لە قەدەری نەتەوە و نیشتیمان هەتا ئەگەر کەسێکی سیاسیش نەبیت ئاسان نییە و بگرە گەلێک دژوار و ئەستەمیشە.
دکتۆر ئاسۆ نموونەی تاکێکی خاوەن ئیرادە و بڕوا بەخۆ و پتەو بووە، ئەو دەردەسەری و نەهامەتی و کارەساتانەی تووشیان بووە ئەوەندە تاقەت پڕوکێن و تێکشکێنەر بوون کە خۆگری لەئاساتیان ئاسان نەبووە، کاردەگاتە ئەوەی هاوڕێ مهابادییە گیانی بەگیانیەکەی بەناوی (عزیز) خۆی بکوژێ و خودی دکتۆر ئاسۆش بیری لەخۆکوشتن کردۆتەوە، بەڵام کاتێک دەست بە پەتی هۆش و عەقڵ و ئیرادەوە دەگرێ، ڕاست دەبێتەوە و درێژە بەکاروانی خەبات دەدات و سەرەنجام بەربەستەکان تێک دەشکێنێ و ئامانجەکەی (خوێندنی پزیشکی و بوون بە پزیشک) لە خەونەوە دەکات بە واقیع. لێرەوە چیرۆکی ژیانی دكتۆر ئاسۆ وەک پەندە ئیگلیزیەکە پێمان دەڵێ: ئەگەر ئیرادەمان هەبێ شاخیش دەگوازینەوە !
لەنووسینەوەی بیرەوەرییەکانی دا دکتۆر ئاسۆ ئەوەی دەرخستوە کە نووسینەوەی بیرەوەری بۆئەوەیە پەیام و ئاماژە و پەندو فکر بە خوێنەران ببەخشی نەک بیرەوەری بکەیتە شانۆی خۆڕانان و بەخۆداهەڵگوتن و خۆ بەقارەمان کردنێکی ساختە، ئەو بابەتیانە قەڵەمی یاداشتکردنی وەکار خستوە و بەسەر هەڵە و کەموکوڕیەکانی خۆیدا بازی نەداوە و وای پێوە دیارە ڕاستیە تاڵ و شیرین و مزرەکانی وەک خۆی وێنا کردبێ، ئەمەش بەهاو نرخێکی مێژوویی و زانستی بە یاداشتەکانی بەخشیوە .
لەهەموو بەرهەمێکی نووسراوی تایبەت بە یاداشت و بیرەروەریدا ڕەهەندێکی سایکۆلۆژی بوون و ئامادەیی هەیە، بیرەوەرییەکانی دکتۆر ئاسۆش لەم ڕاستیە بەدەرنین، دکتۆر ئاسۆ خۆی پزیشک بووە و دڵنیام شارەزایی و بایەخدانی تایبەتی بە لایەنی گیانی و ڕەوانی مرۆ هەبووە و حیسابی لەسەرکردووە، وێڕای ئەوە لەناو جەستەی بیرەوەرییەکانی دکتۆر ئاسۆدا هەست بە نامۆییەکی پەیوەست بە لایەنی سایکۆلۆجی دەکەی ئاستی گومانکاری و شکداربوونی بەڕادەیەکە سەردەکێشی بۆئەوەی پێمان وابێ نووسەر هەڵگری تێڕوانینێکی (هۆبز)یانە بووبێ بۆ سروشتی مرۆڤ و وەک هۆبزی فەیلەسوف پێی وابووبێ مرۆڤەکان بۆیەکتری گورگن!
لە هۆکاری هەندێ ڕووداوی ناخۆش کە بەسەر دکتۆر ئاسۆ هاتوون پێناچێ خەتایەکە هی کەسانێک بووبێ کە دکتۆر وەک گورگ نیشانیان دەدات بەڵکو قەدەر و ڕێکەوت بووە و بگرە هەندێ جار خەتایەکە لە خودی دکتۆر بووە کە زیاد لەپێویست خۆش باوەڕ بووە و حسابی بۆ دانانی نەخشەوپلانەکانی بەوردی نەکردووە ئەمە بەڕوونی لە چیرۆکی گەڕانەوەی دکتۆر بۆ عیراقی سەردەمی بەعس دەردەکەوێ .
هەرچۆنێ بێ لە مهابادەوە تاسیبریا نموونەیەکی زیندوو جوان و سەرکەتووی هەم نووسینەوە و هەم وەرگێرانی یاداشت و بیرەوەریە، خوێندنەوەی ئەم کتێبە زۆر پێویستە و دڵنتام بۆهەرکەسێک کە بەدیقەتەوە بیخوێنێتەوە مانا و چێژبەخش دەبێ، گیانی دکتۆر ئاسۆ شاد یادی هەمیشەبەخێر. ئەو بەشکۆمەندی ژیاو بەزیندوویی لەخەیاڵی گەل و نەتەوەکەیدا دەمێنێتەوە. هیوای تەمەندرێژی و سەرفرازی بۆ کاک خالیدی فاتیحی دەخوازم، چاوەڕوانی بەرهەمی دیکەی بەپێزی لێ دەکەین.