كارزان گلی – ههولێر
ئەكرەم ئیمامئۆغڵو، زیاتر لە ١٠٠ رۆژە بە تۆمەتی ئەوەی گەندەڵی لە شارەوانیی ئیستانبۆڵدا كردووە دەستگیر كراوە، پێناچێت بە ئاسانی رزگاری ببێت، چونكە دۆسیەکەی لە دادگا زیاتر سیاسییە نەك یاسایی، ئەمەش بەگوتەی بەشێكی زۆری لێكۆڵەرانی سیاسی و شرۆڤەكارانی سیاسی توركیا و جیهانیی، چونكە ئەو سەرسەخترین ركابەری رەجەب تەییب ئەردۆغانە لە هەڵبژادنی داهاتوودا.
ئیمامئۆغڵو، لە دوو هەڵبژاردندا بەشداری كردووە، لە هەردووكیاندا سەركەوتوو بووە، جاری یەكەم لە هەڵبژاردنی شارەوانییەكانی ٢٠١٩، جاری دووەم لە هەڵبژاردنی شارەوانییەكانی ٢٠٢٤، كە لە هەردووكیدا توانی بەسەر بەربژێری ئاكەپە و مەهەپەدا سەر بكەوێت و ببێتە سەرۆكی شارەوانیی ئیستانبۆڵ.
ئەردۆغان، لە زۆربەی میتینگەكانیدا لە پروپاگندەی هەڵبژاردن، یاخود بەر لەوەی ئیمامئۆغڵو دەركەوێت و ببێتە سەرۆكی شارەوانیی ئیستانبۆڵ دەیگوت: ”ئەوەی شارەوانیی ئیستانبۆڵ بباتەوە، هەموو توركیای بردووەتەوە.“
ئەم گوتەیەی ئەردۆغان راستە، چونكە خۆیشی وەختی خۆی سەرۆكی شارەوانیی ئیستانبۆڵ بووە و لەوێوە بەرەو كورسی سەرۆكایەتیی توركیا هەنگاوی ناوە.
ئیمامئۆغڵو، لە ماوەی پێنج ساڵی سەرۆكی شارەوانیدا، توانی خزمەتێكی بەرچاوی ئەو شارە بكات، هەر لە دروستكردنی رێگا و بان و میترۆی تازە و هەروەها دروستكردنی باڵەخانە بۆ قوتابیان تا هاوكاری بەسەر خێزانە هەژارەكان كە ژمارەیان یەك ملیۆن زیاترە، بۆیە لە هەڵبژاردنی شارەوانییەكانی ٢٠٢٤، بە جیاوازی یەك ملیۆن دەنگ، بەپێش موراد كوڕووم، بەربژێری ئاكەپە و مەهەپە كەوت.
خۆشەویستیی خەڵك بۆ ئیمامئۆغڵو، تەنیا لە ئیستانبۆڵ نییە، ئەو توانیویەتی بچێتە ناو دڵی جەهەپەییەكان و بەشێك لە ئاكەپە و كورد لە تەواوی توركیادا، بۆیە كاتێك جەهەپە، هەڵبژاردنی ناوەخۆیی پارتەكەی بۆ دەستنیشان كردنی بەربژێر بۆ هەڵبژاردنی سەرۆكایەتیی ٢٠٢٨ ئەنجامدا، دەبوایە تەنیا ئەندامەكانی جەهەپە دەنگ بدەن كە دوو ملیۆن ئەندامە، بەڵام ١٥ ملیۆن كەس هاتە سەر سندوق و دەنگی بە ئیمامئۆغڵودا، ئەمەش ترسی خستە دڵی ئاكەپە و مەهەپە، بەوەی دەنگدەری ئاكەپە و كوردیش لەگەڵ ئیمامئۆغڵوە، بۆیە بەشێكی زۆری شڕۆڤەكاران پێیانوایە پیلانیان دانا تا لە هەڵبژاردن دووری بخەنەوە.
ئیمامئۆغڵو، تۆمەتی گەندەڵی دراوەتە پاڵ، بەڵام بەشێكی زۆری شڕۆڤەكارانی سیاسی توركیا و دەرەوەی توركیا پێیانوایە، دۆسییەی ئیمامئۆغڵو یاسایی نییە، بەڵكوو سیاسییە و ئەردۆغان دەزانێت لە هەڵبژاردنی داهاتوو بەرامبەر بە ئیمامئۆغڵو دەدۆڕێت، بۆیە خستویەتییە زیندانەوە.
ئیمامئۆغڵو و كورد
ئیمامئۆغڵو، جیا لەوەی لەناو توركیادا جەماوەری زۆرە، لەناو كوردەكانیش خۆشەویستە، بۆیە لە دوو هەڵبژاردنی شارەوانیدا لە ئیستانبۆڵ، كورد دەنگی بەو دا، ئەویش بەڵێنی دا كە لەناو شارەوانی و لە ئیستانبۆڵ، خزمەتی كورد بكات و لە تورك جیایان نەكاتەوە.
لە ماوەی پێنج ساڵی سەرۆكی شارەوانیدا، هیچ كوردێك گلەیی لە ئیمامئۆغڵو نەبووە، بەپێچەوانەوە زیاتر چووەتە ناو دڵی كوردەكانەوە و پشتگیریی لێ دەكەن، وەكوو چۆن پێشتر كوردانی ئیستانبۆڵ بە رێژەیەكی زۆر پشتگیرییان لە ئەردۆغان دەكرد، ئێستاش لە ئیمامئۆغڵوی دەكەن.
تاوەكوو ئێستا هەڵوێستیی ئیمامئۆغڵو نەزانراوە لەبارەی ئەوەی پێی خۆشە لە توركیا كورد بە زمانی خۆی بخوێنێت و هەروەها لە دەستووریشدا وەكوو نەتەوە بیناسێنن؟ رەنگە هۆكارەكەی ئەوە بێت، لە پۆستێكی حیزبی نەبووە، بەڵكوو سەرۆكی شارەوانیی بووە، ئەوكات دەردەكەوێت هەڵوێستی چۆنە لەسەر ئەو پرسانەی كورد، كە ببێتە سەركۆماری توركیا یان سەرۆكی جەهەپە.
ئیمامئۆغڵو دەتوانێت ببێتە سەركۆماری توركیا؟
ئیمامئۆغڵو بەشێوەی یاسایی ناتوانێت ببێتە بەربژێر بۆ هەڵبژاردنی سەرۆكایەتیی، چونكە بەگوێرەی ئەو دۆسییەی لەسەری كراوەتەوە، ئەگەر زۆرە چوار ساڵ سزای زیندانی بەسەر بسەپێندرێت، هەروەها قەدەغەی سیاسەتیشی لەسەر جێبەجێ بكرێت، ئەوكات جەهەپە ناچارە كەسێكی تر بكاتە بەربژێر.
تاكە رێگە لەبەردەم ئیمامئۆغڵو بۆ ئەوەی بتوانێت ببێتە بەربژێر و گەل دەنگی بۆ بدات، نەمانی ئەردۆغانە، جا چی لەڕووی فیزیكی بێت، یان لەسەر سندوقی دەنگدان ئاكەپە و ئەردۆغان شكست بهێنن، چونكە لە شوێنی ئەردۆغان هەركەسێك ببێتە سەركۆماری توركیا، رێگە دەدات ئیمامئۆغڵو ئازاد بێت و سیاسەت بكات.
بەو مەرجانەی ئێستا، ئەستەمە ئیمامئۆغڵو بتوانێت لەسەر كورسی سەرۆكایەتیی دابنیشێت، بەپێچەوانەوە دەبێت لەسەر كورسی زیندان دانیشێت و چاوەڕێ نەبێت ئەردۆغان ئازادی بكات، بەنەمانی ئەردۆغان، رێگە بۆ ئیمامئۆغڵو خۆش دەبێت تا لەسەر كورسی سەرۆكایەتیی كۆماریی توركیا دابنیشێت، كە خەونێكی گەورە ئیمامئۆغڵووە و دەڵێت سەری خۆمم لەسەر دانابێت دەبێت لەسەر ئەو كورسییە دانیشم.
ئەردۆغان، پێشتر بەهەمان سیناریۆدا تێپەڕیوە، دوای ئەوەی ١٩٩٨ لە سیرت شیعرێكی خوێندەوە و لەسەر ئەو شیعرە زیندانی كرا و هەروەها قەدەغەی سیاسەتیشی لەسەر جێبەجێ كرا، بەڵام كاتێك لە زیندان هاتە دەرەوە وەكوو پاڵەوانێك سەیر كرا، بۆیە ئاكەپەی دامەزراند و توانیان ببنە پارتی یەكەم و بەتەنیا حكوومەت پێكبهێنن. راستە ئەردۆغان نەیتوانی ببێتە سەرۆك وەزیران، چونكە قەدەغەی سیاسەتی لەسەر بوو، بەڵام دوای ئەوەی بەبڕیاری دادگای مافی مرۆڤی ئەورووپا، قەدەغەی لەسەر هەڵگیرا، بووە سەرۆك وەزیرانی توركیا.
ئاكەپە و مەهەپە ترسیان ئەوەیە، ئیمامئۆغڵو ئازاد ببێت، وەكوو پاڵەوانێك لە زیندان بیهێننە دەرەوە و ئەوكات لە هەڵبژاردندا بەئاسانی دەتوانێت سەركەوتوو بێت و وەكوو چۆن ئەردغان، لە سەرۆكشارەوانییەوە بۆ زیندان و لەوێشەوە بۆ پۆستی سەركۆماری توركیا، ترسیان هەیە ئیمامئۆغڵوش بە هەمان سیناریۆدا تێپەڕێت.