ئەژین عەبدوڵڵا-هەولێر
جیهانەکەمان تادێت ڕووبەڕووی قەیران و ململانێ و شەڕ و تەحەدای کارکردن دەبێتەوە، کە کاریگەرییەکی بەرچاوی لەسەر تەندروستیی دەروونی و جەستەییمان هەیە.
کەواتە چۆن بتوانین خۆمان بۆ کارەساتەکان ئامادە بکەین و هێزی بەرگەگرتنیان بدۆزینەوە؟ چۆن بتوانین خۆمان لەگەڵ بەرکەوتنمان بە زەبر و زەنگ بگونجێنین؟
پسپۆڕانی دەروونناسی ڕوونی دەكەنەوە، بەرکەوتنی بەردەوام بە زەبر و زەنگی دەروونی مرۆڤ ڕێگری لە توانای بیرکردنەوەی مرۆڤ دەکات بە هێمنی. ئاماژەیان بەوەش داوە، “هەر جارێک هەواڵێکی شۆککەر دەبیسین، دەچینە حاڵەتێکی فشار و دواتر تووشی وەڵامدانەوەی ترسی زیادەین، لەم حاڵەتەدا ئەندامەکانمان هۆرمۆنی فشاری دەروونی وەک کۆرتیزۆڵ و ئەدرنالین دەردەکەن”.
کاتێک مرۆڤ دووبارە و سێبارە ئەم پرۆسەیە ئەزموون دەکات، ڕژێنەکانی ئەدرنال دەتوانن زۆر کار بکەن. لە ئەنجامدا ڕەنگە مرۆڤ هەست بە ماندوێتی و دڵەڕاوکێ و خەمۆکی بکات، ئەمە جگە لە چەندین نیشانەی تر.
هەروەها لەوانەیە مرۆڤەکان تووشی چەندین کاریگەری جەستەیی ببن، وەک سەرئێشە، گرژبوونی ماسوولکەکان، ئازار، کێشەی گەدە و دڵەڕاوکێ.
پسپۆڕان دەشڵێن: لێبوردەیی لە کەسێکەوە بۆ کەسێکی دیکە جیاوازە، بۆیە گرنگە خۆیان نەخەنە بەردەم هەواڵی ناخۆشی زۆر تاوەکو کۆئەندامی دەمارەکانیان هێور دەبێتەوە. ئاماژەی بەوەش کردووە: ئەگەر هەست بە بێهێزی، تووڕەیی، یان هەر نیشانەیەکی تری کۆئەندامی دەمار دەکەیت، ئەمە ئاماژەیە بۆ ئەوەی كە پێویستە واز بهێنیت لە خوێندنەوە یان گوێگرتن لە هەواڵی ناخۆش.
یەکێک لە چارەسەرەکان ئەوەیە کە بڕی ئەو هەواڵە ناخۆشانە سنووردار بکەیت کە بەکاری دەهێنیت و تەکنیکەکانی خۆ هێورکردنەوە پراکتیزە بکەیت بۆ ئەوەی یارمەتی خەڵک بدەیت لە بەرامبەر قەیرانەکاندا بەهێزتر و خۆڕاگرتر بن. هەروەها گرنگە کەسانێک بدۆزیتەوە کە بتوانن پشتگیری و هاوکاریت پێشکەش بکەن.
هەرچەندە هەواڵەکە خراپ بێت، ئامۆژگاری هەیە کە دەتوانیت هەوڵبدەیت یارمەتیت بدەن لە مامەڵەکردن لەگەڵیدا.
هەواڵی ناخۆش دەتوانێت خولێکی بێکۆتایی هەست و سۆزی نەرێنی دەست پێ بکات. هەوڵ مەدە ئینکاری ئەم هەستانە بکەیت، وا بیر بکەیتەوە کە خۆت دەپارێزیت. تەواو پێچەوانەکەیەتی. داننان بە هەستە نەرێنییەکانت دەتوانێت یارمەتیت بدات هەست بە باشتربوون بکەیت.
نکۆڵی لە هەستی نەرێنی دەبێتە هۆی فشاری دەروونی زیاتر لەوەی کە ڕاستەوخۆ ڕووبەڕوویان ببیتەوە
بە لەبەرچاوگرتنی کاریگەرییە نەرێنییە ئەگەرییەکانی بەرکەوتن بە هەواڵی ناخۆش لەسەر تەندروستی دەروونی، زۆر گرنگە هەنگاو بنێین بۆ پاراستنی تەندروستی دەروونی و خۆشگوزەرانیمان تا بتوانین بەرپرسیارێتیەکانمان بەرامبەر جیهان دەستنیشان بکەین. لێرەدا چەند ستراتیژی و تەکنیکێک دەخەینەڕوو کە یارمەتیت دەدەن بۆ ئەم کارە:
1. بەدواداچوون بۆ هەواڵەکان سنووردار بكە:
سنوورداركردنی گوێگرتن و بەدواداچوونی هەواڵەكان یەکەم هەنگاوە بۆ پاراستنی تەندروستی دەروونیت. بیر لە دانانی کاتێکی دیاریکراو بکەرەوە لە ڕۆژدا بۆ بەدواداچوونی هەواڵەکان و دوورکەوتنەوە لە سکرۆڵکردنی بەردەوام لە ڕێگەی سایتەکانی هەواڵ یان لە کەناڵەکانی سۆشیال میدیاوە.
2. هەڵبژاردنی سەرچاوەی متمانەپێکراو:
هەڵبژاردنی سەرچاوەی متمانە پێكراو زۆر گرنگە، سەبارەت بەو سەرچاوە هەواڵانەی کە پشتیان پێ دەبەسیت. سەرچاوەی متمانەپێکراو و هاوسەنگ هەڵبژێرە کە زانیارییەکی دروست و بێلایەنت پێ بدات.
3. بەشداری لە چالاکییە ئەرێنییەکان بکە:
هاوسەنگی لە نێوان توخمە نەرێنی و ئەرێنییەکانی ژیانتدا دروست بکە. گرنگ نییە چی لە دەوروبەرت ڕوو دەدات، پێویستە بەشداری ئەو چالاکییانە بکەیت کە خۆشی و ئیسراحەتت بۆ بهێنێت، جا ئەوە کات بەسەربردن بێت لەگەڵ ئازیزانت، بەدواداچوون بۆ خولیاکان، یان چێژوەرگرتن لە سروشت.
4. دانانی سنوور:
هەندێک جار تەنانەت ئەگەر ئەو ئامۆژگارییانەی سەرەوەش لە شوێنی خۆیان بن، ڕەنگە هەواڵ لە خزم و هاوڕێیانەوەمان پێ بگات. ئەگەر پێویست بوو سنوورێک لەگەڵ هاوڕێ و خێزانەکەت دابنێ سەبارەت بە گفتوگۆکردن لەسەر هەواڵی ناخۆش.
پێویستە ئەوە بزانن، نکۆڵی لەوە ناکرێت کە لەم دواییانەدا، پێدەچێت هەواڵی ناخۆش زاڵ بێت بەسەر مانشێتەکانی هەواڵەکاندا. بەڵام پاراستن و ئەولەویەت دانانی تەندروستی دەروونیت شتێکی بنەڕەتییە و خۆپەرستانە نییە. تا زیاتر تەندروستی دەروونی خۆت بپارێزیت، زیاتر دەتوانیت چارەسەری واقیعی لە چوارچێوەی تواناکانتدا بدۆزیتەوە و بەشدارییەکی ئەرێنی بکەیت لە دروستکردنی تەنانەت جیاوازییەکی بچووکیش لە جیهانی دەوروبەرتدا.
بەرکەوتنی بەردەوام بە ڕووداوە نەرێنییەکان لە ڕێگەی تەلەڤیزیۆن و گۆڤار و وێنە و سۆشیال میدیاوە دەتوانێت ماندووکردن بێت و کاریگەری قووڵی لەسەر تەندروستی دەروونی و جەستەیی هەبێت.