كارزان گلی – ههولێر
ئەگەرچی وەزیری دارایی و ئابووریی توركیا رایگەیاند، لە ٢٠٢٦دا ئیدی هەڵاوسانی ئابووریی لە توركیا بۆ ٢٠٪ دادەبەزێنین، بەڵام پێشبینییەكان بۆ ئەوەن رەوشی ئابووری بەرەو خراپی دەچێت و توركیا ناتوانێت نرخی خۆراك هەرزان بكات.
بەهای لیرەی توركی بەرامبەر بە دۆلار، لە سەرەتای ٢٠٢٦دا دابەزی، ئەمەش بووە هۆی ئەوەی نرخی خۆراك زیاتر بەرز ببێتەوە و رەوشی ئابووریی خەڵك خراپتر بێت.
بەگوێرەی ئەو بەدواداچوونەی كراوە، رەوشی خەڵك لە توركیا لەوپەڕی خراپیدایە، نرخی هەموو خۆراك و كەلوپەلێك ١٠ هێندە زیادی كردوە، بۆ نموونە یەك ئاوی بچووكی خواردنەوە بۆ ٣٠ لیرە بەرز بووەتەوە، ئەمەش وای كردووە خەڵك هەراسان بێت.
رەنگە ئەو پرسیارە لای خەڵك دروست ببێت، ئەگەر رەوش ئەوەندە خراپە، ئەی خەڵك چۆن دەتوانن بژین و چۆن تاوەكوو ئێستا نەڕژاونەتە سەر شەقام؟ وەڵامی پرسیارەكە روونە، حكوومەت بودجەیەكی گەورەی بۆ پاڵپشتی سوسیال داناوە و بەو بودجەیە خۆراك دەكڕدرێت و بەسەر خەڵكدا دابەشی دەكەن، ئەمەیە وای كردووە خەڵك بتوانێت بە كولەمەرگیش بێت بژیت.
لە سۆسیال میدیاوە، هاووڵاتیان باس لە گرانی نرخی هەموو شتێك دەكەن، تەنانەت كڕینی گۆشت بۆ ئەوان بووە بە مێژوو و ناتوانن تەنانەت لە مانگێكدا یەك كیلۆ گۆشتیش بكڕن، ئەمە نیشانی دەدات خەڵك رەوشی چەند خراپە.
چەند رۆژێك بەر لە ئێستا، لە گەڕەكی فاتیح لە ئیستانبۆڵ، منداڵێكی شەش مانگان لەبەر برسییەتی گیانی لەدەستدا، پۆلیس دایك و باوكی دەستگیر كرد، بەڵام دایكەكە گوتی پارەمان نەبووە شیری بۆ بكڕین و كەسیش هاوكاری نەكردین.
راستە كەمترین مووچە لە توركیا ٢٨ هەزار لیرەی توركییە، بەڵام ئەو پارەیە بەشی ژیان ناكات، بەتایبەت ئەگەر كەسەكە كرێچی بێت، چونكە كرێ خانوو ئەوەندە گران بووە، خەڵكی ئاسایی ناتوانن كرێی مانگانە بدەن.
ئاژانسی (BBC) لەبارەی كرێ خانوو لە ئیستانبۆڵ بەدواداچوونی كردووە، كەمترین نرخ بۆ شووقەیەكی خراپ و لە گەڕەكێكی ئاسایی، ١٥ هەزار لیرە كەمتر نییە، ئەویش ئەگەر هەبێت، كەواتە كەمترین مووچە ئەگەر ٢٨ هەزار لیرەی توركیش بێت، ناتوانن بژێوی ژیانیان دابین بكەن.
هەرچەندە میدیاكانی سەر بە ئاكەپە باس لەوە دەكەن، لە ٢٠٢٧ رۆژە خۆشەكانی توركیا دەستپێدەكات، چونكە هەڵاوسان بۆ ٥٪ دادەبەزێت، بەڵام شڕۆڤەكارانی ئابووریی پێیانوایە، ئەگەر لە ٢٠٢٦ ژیانی خەڵك خۆش نەكرێت و نرخی خۆراك هەرزان نەبێت، ئەستەمە لە ٢٠٢٧دا رەوشی ئابووریی باشتر بێت.
پێشتر هەڵاوسانی ئابووریی لە توركیا ١٢٠٪بوو، بەڵام ساڵ بە ساڵ رێژەكە كەم بووەوە و بەگوێرەی گوتەی وەزیری دارایی هەڵاوسان ٣٠٪ە. بەڵام پرسیاری خەڵك ئەوەیە بۆچی هەڵاوسان كەم بووەتەوە، كەچی نرخی خۆراك هەر گرانە؟ وەڵامەكەی ئەوەیە، بەهای لیرەی توركی زۆر دابەزیوە، كاتێك خۆراكیش لە وڵاتان دەكڕن، پێویست دەكات بە دۆلار بیكڕن، بۆیە نرخ هەروەكوو خۆیەتی و گرانتریش بووە. یەكێك لە هۆكارەكانی تریش ئەوەیە، رەوشی سیاسی لە توركیا ئارام نییە، ئۆپۆزسیۆن و حكوومەت زۆر دژایەتی یەكتری دەكەن و خەڵكێكی زۆریش دەستگیر كراوە، بۆیە وەبەرهێنانی بیانی توركیا بەجێدەهێڵن، ئەمەش وا دەكات ئابووریی توركیا گەورە نەبێت.