عهبدولقههار ههولێری/ ئهڵمانیا
نهورۆز یەكێكە لە گرنگترین و جوانترین یاده نهتهوهییەكانی گەلی كورد و گەلانێكی زۆر لە ناوچەی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست. ئەم یاده لە ڕۆژی ٢١ــی ئاداردا دەست پێ دەكات و هێمای دەستپێكی ساڵێكی نوێ و گۆڕانكاری لە سروشت و ژیانە. نهورۆز تەنها جەژنێكی ئاسایی نییە، بەڵكوو هێمای ئازادی، بەرخودان و یەكگرتووییی گەلی كوردە.
سازكردنی فیستیڤاڵی نهورۆز له شاری بۆن (Bonn)، لە رێکەوتی ٢١ / ٣ / ٢٠٢٦ بۆ هەموو كۆمەڵگەی كورد بە جیاوازیی بیر و بۆچوون و ئایدیاو ئاین، و خەڵكی جیهانیش، هەنگاوێكی گرنگە بۆ پاراستنی ناسنامە و پەیوەندیی نێوان كولتوورەكان. ئەمە بیروڕای چەند كەسایەتیەکیی چالاکوانی سیاسی و کۆمەڵایەتیی جیاوازە لە بارەی جەژنە نەتەوەییەکەی نەورۆز…
گۆهدار بۆتان چالاکوان بەم شێوەیە بۆ رۆژنامەکەمان هاتە ئاخاوتن:
ئەم بۆنەیە تەنها ئاهەنگێکی کولتووری نییە، بەڵکو هێمایەکی بەهێزە بۆ ناسنامەی کوردستانی، یەکێتی و خۆڕاگریی گەلەکەمان. گەلئی کورد کە لە تاراوگەدا دەژین، جەژنی نەورۆز زۆر گرنگ دەبینێن چونکە نەورۆز بە بێ جیاوازی ئێمەی کۆردستانی کۆ دەکاتەوە لە ئەورووپا و هەروەها مێژوو و خەباتی بەردەوامی گەلەکەمان بیر دەخاتەوە لە پێناو ئازادی و یەکڕیزیدا. نەورۆز هەمیشە ڕەمزی بەرخۆدان و هیوا و نوێبوونەوە بووە، و ئاهەنگێکی گەورەی بەم شێوەیە لەسەر ئاستی ئەوروپا پەیامێکی بەهێز دەنێرێت بوو گەلی ئەورۆپی و گەلەکانی دیکە و هەروەها ئامادەبوون و هێزی گەلی کوردستان پێشانی جیهان دەدات.
لە سەرانسەری ئەوروپادا نەورۆز زیاترە لە ئاهەنگگێڕان بۆ نەریت، بەڵکو دەرفەتێکە بۆ پەیوەندیکردنەوە لەگەڵ زمان و میراتی کولتووریمان. زۆر لە گەنجانی کورد لە نێوان کولتوورە جیاوازەکاندا گەورە دەبن، لە بەر ئەمەش نەورۆزیش ساتێکە بۆ هاوکاری نێوان گەنجان و دۆزینەوەی ناسنامەی خۆیان.
کاتێک گەنجانی کورد لە هۆڵەندا، ئەڵمانیا، فەرەنسا، بەلجیکا و وڵاتانی تری ئەوروپا کۆ دەبنەوە، هەستێکی بەهێزی یەکێتی لە سەرانسەری دیاسپۆرا دروست دەکات. دەریدەخات کە سەرەڕای سنوور و دووری و مەودا، ئێمە وەک یەک گەل پێکەوە دەژیین. بۆیە نەورۆز تەنها ئاهەنگی ساڵی نوێ نییە، بەڵکو یادکردنەوەی داهاتووی هاوبەشمانە، یەکگرتووییمان و، هیوامانە بۆ نەوەکانی داهاتوو.
هەروەها نورەدین سەعید دەڵێت: بۆ من، نەورۆز تەنها ڕۆژێک نییە بۆ ئاهەنگگێڕان، بەڵکو ڕۆژێکە کە تێیدا هەست بە شانازی و سەربەرزی دەکەم بە ناسنامە کوردییەکەی خۆم. کاتێک نەورۆز دێت، هەست بە خۆشییەکی تایبەت دەکەم لە دڵمدا، چونکە دەبینم گەلی من بە کولتوور و نەریتە جوانەکانی خۆی ئاهەنگ دەگێڕێت. حەزم دەکات کاتێک خەڵک دەبینم جلوبەرگی کوردی لەبەر دەکەن و لەگەڵ یەک کۆ دەبنەوە و شوێنەکان پڕ دەکەن لە گۆرانی و سەما و پێکەنین.
لەو ڕۆژەدا هەست دەکەم ئێمە نزیکتر دەبین لە یەکتر، وەک ئەوەی نەورۆز دڵەکان کۆبکاتەوە پێش ئەوەی خەڵک کۆ بکاتەوە. بۆ من، نەورۆز نیشانەی هیوا و هێز و دەستپێکی نوێیە، و هەمیشە بیرم دەخاتەوە کە گەلەکەمان مێژوو و کولتوورێکی جوان هەیە کە پێویستە پێی شاناز بین.
لەبەر ئەوە، من وای دەبینم کە نەورۆز تەنها جەژنێک نییە، بەڵکو بەشێکە لە ناسنامەی من و لە هەستی پەیوەندی من بە گەل و کولتووری کوردی خۆم.
هەر دەربارەی ئەو جەژنە ژووری سەلاح دەڵێت: نەورۆز، واتە ١ــی خاکەلێوە کە سەری ساڵی نوێی کوردییە و، لە ٢١ــی ئاداردا پێشوازیی لێ دەکرێت، بۆ گەنجانی کورد لە ئەورووپا گرنگە چونکە هەم مانای کەلتووری، هەم سیمبولی و هەم سیاسییش هەیە. ئەم جەژنە، کە پەیوەندی بە چیرۆکی (Kawa de Smid) هەیە، نیشانەی ئازادی و بەرخودانە و هەستێکی شانازی و پەیوەستبوون بە ڕەگەزەکانیان دەدات بە گەنجان. لە هەمان کاتدا، یارمەتییان دەدات کە کولتوورەکەیان بپارێزن بە ڕێگەی هاوبەشی لە زمان و موزیک و نەریتەکان، کە بەتایبەتی لە تاراوگەدا گرنگە. هەروەها، نەورۆز کاتێکە بۆ یەکگرتن و بیدارکردنەوەی هۆشیاری لەسەر کێشەی کوردی، کە وا دەکات گەنجان خۆیان بەستراوە ببینن بە کۆمەڵگای کوردییەوە لە سەرانسەری جیهاندا و ناسنامەیان لە ناو کۆمەڵگای ئەورووپایی بەهێزتر بکەن.
لە کۆتاییدا، هانا دەروێش چالاکوان، بەم شێوەیە هاتە ئاخاوتن:
نهورۆز رۆڵێكی گەورە لە پاراستنی ناسنامەی نهتهوهییدا هەیە. لە ڕێگەی ئەم جەژنەوە، زمان، كولتوور، جلوبەرگ و نەریتی جاران دەگوێزرێتەوە و دەپارێزرێت. خەڵك بە جلوبەرگی كوردییەوە گۆرانی دەڵێنەوە و هەڵپەڕكێ دەکەن و لە شوێنە گشتییەكان كۆ دەبنەوە بۆ جەژنی هاوبەش. ئەمەش هەستی یەكگرتوویی و هاوبەشی لە نێوان تاكەكاندا دروست دەكات.
لە ڕووی كۆمەڵایەتییەوە، نهورۆز دەرفەتێكە بۆ نوێكردنەوەی پەیوەندییەكان، چاكردنەوەی نێوان خێزان و هاوڕێیان و دروستكردنی كەشێكی پڕ لە خۆشحاڵی. هەروەها، ئەم جەژنە هانی خەڵك دەدات بۆ بەشداریكردن لە چالاكییە كۆمەڵایەتی و كولتوورییەكان.
لە كۆتاییدا، نهورۆز تەنها یادی ڕابردوو نییە، بەڵكوو پەیامێكە بۆ ئێستا و داهاتوو. پەیامی ئازادی، هیوای نوێ، و باوەڕ بە توانای گەل بۆ دروستكردنی داهاتوویەكی باشتر. بۆیە، پاراستن و گەشەپێدانی ئەم یاده نهتهوهییە ئەركێكی هاوبەشی هەمووانە.
