لیا سیفەدین
مێژووی خەباتی ڕزگاریخوازی گەلی کورد، تەنیا مێژووی ڕووداوە سەربازییەکان و جووڵەی سوپا و هێزەکان نییە، بەڵکو گێڕانەوەی ئەو ئیرادە پۆڵاینەیەیە کە تەواوی پێکهاتەکانی کۆمەڵگەی تێدا بەشدار بووە. لەم ناوەندەدا، ئافرەتی کورد وەک کارەکتەرێکی ستراتیژی و کاریگەر، نەک هەر پاڵپشتیی شۆڕش بووە، بەڵکو لە زۆر وێستگەی هەستیاردا ڕێڕەوی مێژووی بەرگریی گۆڕیوە.
ئەگەر سەیری ڕەهەندەکانی بەرگریی نەتەوەیی بکەین، دەبینین پێگەی ئافرەت لە کاتی جەنگ و ڕووبەڕووبوونەوەی دوژمناندا، لە دوو ئاراستەی سەرەکییەوە خۆی دەنوێنێت؛ ئاراستەی یەکەم، پاراستنی شوناس و فەرهەنگی نەتەوەییە لە ناو ماڵ و خێزاندا، کە وەک قەڵایەکی مەعنەوی ڕێگری لە تواندنەوەی کلتووری گرتووە. ئاراستەی دووەمیش، بەشداریی ڕاستەوخۆ بووە لە کایە مەیدانییەکان و بەرەکانی جەنگدا، کە تێیدا ئافرەتی کورد سەلماندوویەتی بەرگریکردن لە خاک ئەرکێکی مرۆیی و نیشتمانییە و هیچ سنوورێکی ڕەگەزی ناناسێت.
لە ڕاستیدا، قارەمانیەتیی ئافرەتی کورد لە بەرانبەر داگیرکەران، تەنیا کاردانەوەیەکی کاتی نەبووە، بەڵکو بەشێک بووە لەو باوەڕە قووڵەی کە “خاک” و “کەرامەت” دوو چەمکی لێکدانەبڕاون. کاتێک نیشتمان ڕووبەڕووی مەترسیی لەناوچوون یان داگیرکاری بووەتەوە، ئافرەتی کورد بژاردەی خۆڕاگریی هەڵبژاردووە؛ چ وەک پێشمەرگەیەک لە سەنگەردا، چ وەک ڕێکخەرێکی سیاسی لە ناو شارەکاندا، یان وەک دایکێک کە جەستەی ڕۆڵەکانی کردووەتە قوربانی بۆ ئەوەی ئاڵای وڵاتەکەی بە بەرزی بمێنێتەوە.
ئەمڕۆ کە باس لە ڕۆڵی ئافرەت لە کاتی جەنگدا دەکەین، تەنیا مەبەستمان گێڕانەوەی مێژوویەکی ڕابردوو نییە، بەڵکو جەختکردنەوەیە لەسەر ئەو هێزە شاراوەیەی کە ئێستاش وەک سووچێکی گرنگی ئاسایشی نەتەوەیی کورد دەبینرێت. ئافرەتی کورد لە هەموو قۆناغەکاندا سەلماندوویەتی کە کلیلی سەرکەوتن و مانەوەی هەر نەتەوەیەک، لە ئیرادەی ئافرەتەکاندایە. دوژمنانیش چاک دەزانن کە شکاندنی ئیرادەی نەتەوەیەک مەحاڵە کاتێک ئافرەتەکانی ئەو نەتەوەیە بڕیاری بەرگری و پاراستنی خاک دەدەن.
هەر بۆیە پێویستە جەخت لەوە بکرێتەوە کە پاراستنی خاک و نیشتمان بۆ ئافرەتی کورد، تەنیا ئەرکێکی سەربازی نەبووە، بەڵکو پەیامێکی مرۆیی بووە بۆ جیهان؛ پەیامی ئەوەی کە گەلی کورد خاوەنی کولتوورێکی وایە کە تێیدا ژن و پیاو لەپێناو ئازادی و سەربەرزیدا، یەک چارەنووس و یەک سەنگەریان هەیە. ئەم مێژووە پڕ لە شکۆیە، بەرپرسیارێتییەکی گەورە دەخاتە سەر شانی نەوەکانی ئێستا تا بە هەمان ڕووحیەتی خۆڕاگرییەوە، پارێزگاری لە دەستکەوتە نیشتمانییەکان بکەن.