سەدیق سەعید ڕواندزی
هەموو دەقێكی ئەدەبی، زادەی واقیعێكی ژیاری و كۆمەڵایەتی و ڕەنگدانەوەی سەرخانی كۆمەڵگەیە، بۆیە ناتوانین دەق لە پەیوەندی واقیع داببڕین، بە تایبەتیش كە ڕووداو و ژینگەی كۆمەڵایەتییانەی ژیان، ڕەنگدانەوەیان لەسەر جیهانبینی نووسەر دەبێت. بۆ نموونە: گەر سەرنج لە شیعری سەرەتای دەیەكانی سەدەی ڕابردوو بدەین، دەبینین بابەتی خوێندەواری و هاندانی تاكەكان بۆ فێربوونی زانست و زانیاری و چوونە قوتابخانە و فێربوون، ڕووبەرێكی گەورە لە گوتاری شیعری شاعیران دەگرێت، كە تیایدا بە شیعر بایەخی خوێندەواری و فێربوون بۆ كۆمەڵگە ڕوون دەكرێتەوە، بەڵام بە تێپەڕینی ڕۆژگار و پێشكەوتن و كرانەوەی كۆمەڵگەی كوردی و هوشیاربوونەوەی تاكەكان، وردە وردە ئەم تێمایە بایەخی نامێنێ و چیتر ناكرێتە بابەت و گوتارێكی شیعری. لەو ڕوانگەیەوە گەر بابەتێكی وەك باوكسالارییش لە كۆمەڵگەی كوردی وەربگرین، ئەوا دەبینین دەسەڵاتی باوك، ئێستاکە وەك سی ساڵ لەمەو بەر نییە، كە ڕۆمانی “حەسار و سەگەكانی باوكم”ـی تێدا نووسراوە. كەواتە ناتوانین دەقێكی ئەدەبی، بە شاكاری هەموو سەردەمەكان بناسێنین و بخوێنینەوە، بە تایبەتیش كاتێ دەزانین ناوەڕۆكەكەی، لە ڕووی پەروەردەیی و هزری و ژیارییەوە، چیتر بایەخی نییە. ئەم ڕۆمانەی شێرزاد حەسەن، لە سەردەمی خۆی و بۆ سێ دەهە لەمەوبەر، ڕۆمانێكی داهێنەرانە و جیاواز بوو، كە تیایدا ڕەخنە لە دەسەڵاتی باوك و ئەو ستەمە دەگرێت كە لە منداڵەكانی دەكات و ڕەنگە مەبەستێكی سیاسییشی هەبووبێت، بەڵام دوای سی ساڵ لە نووسینی، هەروەها ئەو هەموو گۆڕانكارییە كۆمەڵایەتی و پەروەردەیی و ژیارییەی بەسەر كۆمەڵگەی كوردی بەلایەنی كەمەوە لەو بەشەی كوردستاندا هاتووە، لەگەڵ ئەو هەموو كرانەوەیەی ژنان و منداڵان و خێزان بە گشتی بە ڕووی دنیای تەكنەلۆژیا و پێشكەوتنە خێراكانی سەردەم، ئیدی حەسار دەبێتە مێژوو، دەقێكی كۆن و بە پەراوێزی ڕابردوو دەسپێردرێت. هەر خوێنەرو نووسەرێكیش بڕوای وابێت كە ئەم ڕۆمانە ئێستاش دەقێكی قووڵی دەروونی و داهێنانێكی گەورەی ئەدەبییە، ئەوا هیچ گومانی تێدا نییە، لە ڕەوتی دراماتییكانەی ئەو گۆڕانكارییانە بێ ئاگایە و لەڕابردوودا دەژی. لێرەوەش خوێندنەوەی ئەو ڕۆمانە بە پێوەری ئێستاو نیشاندانی بەوەی هەمان ئەو ڕەهەندە مانایەی سی ساڵ لەمەوبەری ماوە، تێنەگەیشتنە لە دنیای ئەدەب و نووسین. باوكەكانی ئێستای كۆمەڵگەی كوردی، هەرگیز وەك ئەو باوكانە نین، كە حەساری تێدا نووسراوە، گەر مەبەست ڕەهەندێكی سیاسیش بێت، ئەوا لە ڕووی سیاسیشەوە كۆمەڵگەی كوردی، گۆڕانكاریی هزری و ڕیشەیی قووڵی بەسەر داهاتووە. بۆیە دەبێت دەق لەو چوارچێوە زەمەنییە ببینین كە تیایدا نووسراوە، بەڵام ئەمە بەو مانایە نییە كە هەموو دەقێك ئیدی لەو چوارچێوەیە دەمێنێتەوە، بە پێچەوانەوە، بۆ نموونە ئێمە ناتوانین ڕۆمانی (هێلانە) و (بەهاری ڕەش) بە ڕابردوو بسپێرین، چونكە لە بنەڕەتدا كارەساتی ئەنفال، تا مێژووی سیاسی و نەتەوەیی ئێمە ماوە هەر دەمێنێت، بۆیە ئەو جۆرە ڕۆمانانەش دەمێننەوە، پێچەوانەی ڕۆمانێك كە باس لە دەسەڵاتی باوكێك سی ساڵ لەمەوبەر دەكات و ئێستاش ئێمە لە بەردەم شوناسێكی جیاواز و دەسەڵاتێكی دیكە و جیاوازی باوكداین.