د. ئەيوب ساڵحی
ئەتەکەێت و ڕەفتارە باشەکان لە ژیانی ڕۆژانەماندا زۆر گرنگن و کاریگەرییەکی گەورەیان لەسەر پەیوەندییەکانمان و سەرکەوتنمان هەیە؛ لێرەدا وتارێکم لەسەر ئەتەکەێت و لایەنە باشەکانی نووسیوه:
ئەتەکەێت ولایەنە باشەکانی، کلیلی سەرکەوتنە لە ژیان و پەیوەندییەکاندا:
ئەتەکەێت، یان ڕەفتاری جوان و ڕێکوپێک، کۆمەڵێک یاسا و ڕێسای کۆمەڵایەتین کە یارمەتیدەرن بۆ دروستکردنی کەشێکی ئارام و پێکەوەژیانێکی باشتر؛ لە بنەڕەتدا، ئەتەکەێت بریتییە لە ڕێزگرتن لە خود و لەوانی تر و، نیشاندانی تێگەیشتن بۆ هەستی کەسانی دەوروبەر.
لایەنە باشەکانی ئەتەکەێت زۆرن و کاریگەرییەکی قووڵیان لەسەر سەرکەوتن لە ژیانی کەسێنی و پیشەییدا هەیە .
گرنگیی ئەتەکەێت لە ژیانی ڕۆژانەدا:
1. دروستکردنی یەکەم کاریگەریی باش:
• یەکەم چاوپێکەوتن یان یەکەم دەرکەوتن زۆر گرنگە. کەسێک کە بە ئەتەکەێتەوە مامەڵە دەکات، کاریگەرییەکی ئەرێنی و متمانەبەخشی لەسەر خەڵک جێدەهێڵێت. ئەمەش دەتوانێت دەرگای نوێت بۆ بکاتەوە، چ لە بواری پیشەییدا بێت یان کۆمەڵایەتیدا .
2. باشترکردنی پەیوەندییە کۆمەڵایەتییەکان:
• کاتێک ڕێز لە خەڵک دەگرین و بە شێوازێکی جوان قسەیان لەگەڵ دەکەین، ئەوانیش هەمان ڕێزمان لێ دەگرن. ئەمەش پەیوەندییەکانمان بەهێزتر دەکات و یارمەتیدەرە بۆ دروستکردنی دۆستایەتی و هاوڕێیەتییەکی درێژخایەن .
3. زیادکردنی متمانەبەخۆبوون:
• زانینی ئەتەکەێت و جێبەجێکردنی، هەستێکی متمانەبەخۆبوونمان پێ دەبەخشێت. لە هەر دۆخێکدا بین، دەزانین چۆن مامەڵە بکەین و چۆن ڕەفتار بکەین، ئەمەش وا دەکات هەست بە ئاسوودەییەکی زیاتر بکەین .
4. کەمکردنەوەی ناکۆکییەکان:
• زۆرێک لە ناکۆکی و تێگەیشتنە هەڵەکان بەهۆی نەبوونی ئەتەکەێت و ڕەفتاری نەشیاوەوە دروست دەبن.
5. کاتێک بە ئەتەکەێتەوە مامەڵە دەکەین، ڕێگە لە زۆرێک لە کێشە و ناکۆکییەکان دەگرین .
لایەنە باشەکانی ئەتەکەێت:
• ڕێزگرتن لە کات؛ کات بەهایەکی گەورەی هەیە. گەیشتنی بە کات بۆ دانانی بەڵێنەکان، یان ئاگادارکردنەوەی کەسی بەرامبەر لە کاتی دواکەوتن، نیشانەی ڕێزگرتنە.
• هونەری قسەکردن و گوێگرتن؛ ئەتەکەێت تەنها قسەکردنێکی جوان نییە، بەڵکو گوێگرتنێکی باشیشە. ڕێگەدان بە کەسی بەرامبەر بۆ تەواوکردنی قسەکانی و پاشان وەڵامدانەوە، نیشانەی ڕێزگرتنە.
• پاکی و ڕێکوپێکی دەرکەوتن؛ دەرکەوتنێکی پاک و ڕێکوپێک، کاریگەرییەکی باش لەسەر خەڵک جێ دەهێڵێت و نیشانەی گرنگیدانە بە خود .
• زمان و دەربڕینی جەستە؛ بەکارهێنانی زمانێکی جوان و دوور لە وشەی نەشیاو، لەگەڵ دەربڕینی جەستەی گونجاو (وەک سڵاوکردن، ڕوخسارێکی گەش)، هەموویان بەشێکن لە ئەتەکەێت .
• مامەڵەکردن لەسەر سفرە؛ زانینی چۆنیەتیی خواردن و بەکارهێنانی قاپ و قاچاخەکان لەسەر سفرە، یەکێکە لە لایەنە سەرەکییەکانی ئەتەکەێت، بە تایبەتی لە بۆنە فەرمییەکاندا .
• مامەڵە لەگەڵ تەکنەلۆجیا؛ بەکارهێنانی مۆبایل و ئامێرە ئەلیکترۆنییەکان بە شێوازێکی ڕێکوپێک لە شوێنە گشتییەکاندا (وەک دانانی مۆبایل لەسەر بێدەنگی لە کۆبوونەوەکاندا)، یەکێکە لە ئەتەکەێتی سەردەم .
چۆن ئەتەکەێت لە خۆماندا گەشە پێ دەدەین؟
پێش هەموو شتێک، پێویستە هۆشیارییەکمان هەبێت سەبارەت بە گرنگی ئەتەکەێت. دواتر، خوێندنەوە و فێربوون لەسەر ڕێسا و یاساکانی ئەتەکەێت لە دۆخ و کەلتوورە جیاوازەکاندا هەروەها، پڕاکتیککردنی بەردەوام و چاودێریکردنی ڕەفتارەکانی خۆمان و هەوڵدان بۆ باشترکردنیان .
لە کۆتاییدا، ئەتەکەێت تەنها کۆمەڵێک ڕێسا نییە کە لەبەر بکرێن، بەڵکو فەلسەفەیەکی ژیانە کە لەسەر بنەمای ڕێزگرتن و تێگەیشتن دامەزراوە کاتێک ئەتەکەێت دەبێتە بەشێک لە کەسایەتیمان، دەبینە کەسێکی سەرکەوتووتر و خۆشەویستتر لە ناو کۆمەڵگادا .