کێ لە پشت ئەو هێرشە ترسنۆکانە بوو بۆ سەر کێڵگەی غازی کۆرمۆر؟

شۆرش عزیز سورمێ
دوای ئەوەی ئێوارەی چوارشەممەی ڕابردوو لەلایەن دوو فڕۆکەی بێفڕۆکەوانەوە هێرشکرایە سەر کێڵگەی غازی کۆر مۆر لە پارێزگای سلێمانی، کۆبوونەوەیەکیان لە کێڵگەی غازی کۆر مۆر و حکومەتی عێراق ئەنجامدا.
کۆبوونەوەکە بە سەرپەرشتی عەبدولئەمیر شەمەری وەزیری ناوخۆی عێراق و ڕێبەر ئەحمەد وەزیری ناوخۆی حکومەتی هەرێمی کوردستان بەڕێوەچوو و بە ئامادەبوونی حەمید شاتری سەرۆکی دەزگای هەواڵگریی نیشتمانیی عێراق و تیمێکی تەکنیکی سەربازی کە یاوەری شاندەکە بوون لە میانی کۆبوونەوەکەدا لە بارەگای مەیدانەکە.
تۆڕی میدیایی ڕووداو دووپاتی کردەوە کە داناغاز ئامادەیە کارەکانی دەستپێبکاتەوە بەڵام پێویستی بە گەرەنتی ئەمنی هەیە. تۆڕەکە هەروەها ڕایگەیاندووە کە یەکێک لە تانکیەکانی هەڵگرتنی گازی شل لە دامەزراوەکەدا بە مووشەک بەرکەوتووە، بەڵام هیچ بریندارێک لە نێو کرێکاراندا نەبووە.
ئێوارەی ئەمڕۆ چوارشەممە لە قەزای چەمچەماڵی سەر بە قائیمقامیەتی سلێمانی لە لایەن دوو فڕۆکەی بێفڕۆکەوانەوە هێرشکرایە سەر کێڵگەی غازی کۆر مۆر و لە ئەنجامدا پێدانی غاز بۆ وێستگەکانی کارەبای سنوورەکە بە تەواوی وەستا.
تۆڕی میدیایی ڕووداو لە زاری سەرچاوەیەکی ئەمنی کە ناوی نەهێنراوە ڕایگەیاندووە، هێرشەکە هیچ زیانێکی ڕاستەوخۆی لێنەکەوتووەتەوە. لە گرتە ڤیدیۆییەکاندا دەرکەوتووە کە بڵێسەی ئاگر لە مەیدانەکەوە بەرزبووەتەوە لە ئەنجامی ئەو تەقینەوەیانەی بەهۆی هێرشەکەوە دروستبووە.
لە ڕاگەیەندراوێکی هاوبەشدا، وەزارەتەکانی سامانە سروشتییەکان و کارەبا لە هەرێمی کوردستان ڕایگەیاند، هێرشەکە کاتژمێر 11:30 خولەکی شەو ڕوویداوە و لە ئەنجامدا ڕۆیشتنی غاز بۆ وێستگەکانی کارەبا وەستاوە.
لە ڕاگەیەندراوەکەدا دووپاتی کراوەتەوە کە هەردوو وەزارەت بە هەماهەنگی لەگەڵ کۆمپانیای داناغاز چاودێری کاردانەوەکانی ڕووداوەکە دەکەن و کار بۆ گەڕاندنەوەی دۆخی ئاسایی دەکەن.
لای خۆیەوە وتەبێژی دەسەڵاتی کارەبای هەرێمی کوردستان دووپاتی کردەوە کە پێدانی کارەبا بە ڕێژەی 75% لە هەرێم کەمدەبێتەوە، پێشبینیش دەکات لە چەند کاتژمێری داهاتوودا هەندێک ناوچە تووشی پچڕانی تەواوەتی کارەبا ببن.
مەسرور بارزانی، سەرۆکی حکومەتی هەرێمی کوردستان پەیوەندییەکی بە سەرۆکوەزیرانی عێراقەوە پێگەیشت کە محەمەد شیا ئەلسودانی، هێرشەکەی سەر کێڵگەی غازی کۆر مۆر ئیدانە دەکات و بە هێرشکردنە سەر هەموو عێراقی زانیوە.
هەردوولا ڕێککەوتن لەسەر پێکهێنانی لیژنەیەکی لێکۆڵینەوەی هاوبەش بۆ بەدواداچوونی تاوانباران و دادگاییکردنیان.
بارزانی داوای لە ئەمەریکا کرد کەرەستەی بەرگری بۆ ناوچەکە دابین بکات بۆ پاراستنی ژێرخانی مەدەنی، داواشی لە هاوبەشە ئەمریکی و نێودەوڵەتییەکان کرد کە ئەو کەرەستە گرنگە دابین بکەن.
ئەمڕۆ پێنجشەممە، وەزارەتی ناوخۆی حکومەتی هەرێمی کوردستان داوای لە حکومەتی عێراق کرد، ڕێوشوێنی دەستبەجێ و یەکلاکەرەوە بەرامبەر ئەو کەسانە بگرێتەبەر کە بەرپرسن لە زنجیرەیەک هێرشی فڕۆکەی بێفڕۆکەوان بۆ سەر دامەزراوە وزە لە هەرێم. وەزارەتەکە پشتڕاستی کردەوە کە لە ڕاپۆرتی لێکۆڵینەوەی فەرمی هاوبەشدا ئەنجامدەران و شوێنی هەڵدانی هێرشەکانیان دەستنیشان کردووە.
لە بەیاننامەکەدا ڕوونیکردووەتەوە، لیژنەی لێکۆڵینەوەی هاوبەش بە سەرۆکایەتی ڕاوێژکاری ئاسایشی نیشتمانی عێراق و نوێنەری دەزگا فیدراڵی و هەرێمییەکانیشی تێدایە، لە نێوان 15ی حوزەیران تا 25ی تەمموزی 2025 بەدواداچوونیان بۆ ئەو هێرشانە کردووە کە کێڵگە نەوتییەکان و ژێرخانە گرنگەکانیان کردۆتە ئامانج لە نێوان 15ی حوزەیران تا 25ی تەمموزی 2025. ئاماژەیان بەوە کردووە، پشکنینی تەکنیکی داروپەردووی فڕۆکە بێفڕۆکەوانەکان سەلماندی کە لە ناوچەکانی ژێر دەسەڵاتی هێزە فیدراڵیەکان لە نزیک هێڵەکانی پێشەوە هەڵدراون.
وەزارەتەکە ئاماژەی بەوەشکرد، زیاتر لە دوو مانگ لەمەوبەر ڕاپۆرتی کۆتایی ڕادەستی سەرۆکوەزیرانی عێراق کراوە، بەڵام تا ئێستا بەغدا هیچ ڕێوشوێنێکی یاسایی و ئەمنیی بەرامبەر ئەو کەسانە نەگرتووەتەبەر کە پەیوەندییان پێوە هەیە. وەزارەتەکە هۆشداریدا لەوەی “بێکردەوە هانی ئەو کەسانە دەدات کە بەشدارن بۆ بەردەوامبوون لە هێرشەکانیان”، هێرشەکەی ئەم دواییەی کێڵگەی نەوتی کۆر مۆریشی بە “ئەنجامی ڕاستەوخۆی نەبوونی ڕێگریکردن” وەسفکرد.
وەزارەتی ناوخۆ دووپاتی کردەوە کە هەرێمی کوردستان مافی خۆیەتی هەموو ڕێوشوێنێکی پێویست بۆ پاراستنی ئاسایش و بەرژەوەندییەکانی لە چوارچێوەی دەستوور و یاسادا بگرێتەبەر. ئەمەش دوای ئەوە دێت کە ئێوارەی چوارشەممەی ڕابردوو کێڵگەی غازی کۆر مۆر لە چەمچەماڵ بە هێرشێکی مووشەکی کرایە ئامانج، کە بووە هۆی ئاگرکەوتنەوە لە یەکێک لە تانکەکانی عەمبارکردنی غازی شل و پچڕانی کارەبا کاریگەری لەسەر بەشێکی زۆری ناوچەکە هەبوو، ئەمەش کاریگەری لەسەر دابینکردنی غازی پارێزگاکانی کەرکوک و سەڵاح الدین و نەینەوا دروستکرد. هیچ بریندارێک نەبووە.
شایانی باسە ئەم هێرشە یەکەم هێرش نییە لە جۆری خۆی لە یاریگادا. لە ٢٦ی نیسانی ٢٠٢٤ لە ئەنجامی هێرشێکی هاوشێوەی تێکدەرانە بۆ سەر کێڵگەی غازی کۆر مۆر دوو کەس کوژران و دوو کەسی دیکەش برینداربوون.
شانەی ڕاگەیاندنی ئەمنی عێراق ڕایگەیاند، لە ئەنجامی هێرشەکەدا دوو کەس گیانیان لەدەستداوە و دوو کەسی دیکەش برینداربوون کە سەرجەمیان ڕەگەزنامەی ئاسیا بوون. سێڵ جەختی لەوە کردەوە کە ئەم هێرشانە ئامانجیان زیانگەیاندن بە ئابووری نیشتمانی و ڕێگریکردنە لە گەشەسەندنی عێراق.
فەرماندەی گشتی هێزە چەکدارەکانی عێراق ئاماژەی بەوەدا کە لیژنەیەکی لێکۆڵینەوەی تەکنیکی بۆ دیاریکردنی بارودۆخی هێرشەکە پێکهێنراوە.
لە بەرامبەر ئەو ڕووداوەدا، مەسرور بارزانی، سەرۆکی حکومەتی هەرێمی کوردستان داوای لە حکومەتی فیدراڵی عێراق کرد تاوانباران بدۆزێتەوە و ڕووبەڕووی یاسایی بکرێتەوە، جەختیشی لەوە کردەوە کە “نابێت ڕێگە بەو کەسانە بدرێت کە لە پشت ئەو هێرشانەوە تاوانەکانیان دووبارە بکەنەوە یان بە کەفالەت ئازاد بکرێن وەک ئەوەی پێشتر ڕوویداوە”.
هەروەها بارزانی داوای لە هاوبەشە ئەمریکی و نێودەوڵەتییەکان کرد کە “کەرەستەی بەرگریی پێویست بۆ پاراستنی ژێرخانی مەدەنی” بۆ ناوچەکە دابین بکەن.
لە چوارچێوەیەکی پەیوەندیداردا، عەبدولئەمیر ئەلشەمەری، وەزیری ناوخۆی عێراق دووپاتیکردەوە کە ئۆپەراسیۆنی ئاسایشی سنوورەکان لە عێراق “باشترینە لە مێژووی وڵاتەکەدا”، جەختی لەسەر بەهێزکردنی قەڵاکان و بەکارهێنانی تەکنەلۆژیای سەردەمیانە لە چاودێریکردن و پاراستنی سنوورەکاندا، هاوکات ڕێز لە ئەفسەرە بەڕێزەکان و کارمەندانی فەرماندەیی سنوورەکان گرت بۆ دەستکەوتەکانیان.
هەناردەکردنی غاز لە کێڵگەی کۆر مۆرەوە دوای سێ ڕۆژ لە هێرشی فڕۆکەی بێفڕۆکەوان دەست پێدەکاتەوە
میدیا ناوخۆییەکان ڕۆژی شەممە دوای سێ ڕۆژ لە هێرشی فڕۆکەی بێفڕۆکەوان، دەستپێکردنەوەی هەناردەکردنی غازیان لە کێڵگەی گازی سروشتی کۆر مۆر پشتڕاستکردەوە.
تۆڕی ڕووداو بڵاویکردەوە، ئەمڕۆ یەکەم باری غازی شل ڕەوانەی شارەکان کرا، دوای ئەوەی کارمەندان و تەکنیککاران گەڕاونەتەوە سەر کارەکانیان لە کێڵگەکەدا. کاروانەکە هەشت تانکەری تێدابوو کە بۆ پشکنین نێردراون، بە گوتەی شۆفێر یوسف نووری، کە ڕوونیکردەوە، ڕووداوەکە بووەتە هۆی ئاگرکەوتنەوە لە تانکییەکی هەڵگرتنی نافتا، تا ئێستاش بارکردن دەستیپێنەکردووەتەوە.
تۆڕەکە ئاماژەی بەوە کردووە کە ڕەنگە داوا لە کۆمپانیای داناغاز بکرێت کە بە فەرمی دەست بە بەرهەمهێنان بکاتەوە بۆ دابینکردنی وێستگەکانی کارەبا، دوای ئەوەی ئامادەیی خۆی بۆ دەستپێکردنەوەی کارەکانی لە ڕۆژی هەینی ڕاگەیاندووە، بەڵام داوای گەرەنتی ئەمنی کردووە.
هێرشەکە ڕۆژی چوارشەممەی ڕابردوو ڕوویدا کاتێک تانکییەکی هەڵگرتنی غازی شل لە دامەزراوەکەدا بە موشەکێک کەوتە خوارەوە. لە نێو ئەو کرێکارانەدا هیچ بریندارێک نەبووە. ئەم ڕووداوە بووە هۆی وەستانی تەواوەتی پێدانی غاز بۆ وێستگەکانی کارەبا لە هەرێمی کوردستان، بەمەش پێدانی کارەبا بە ڕێژەی 75% کەمبووەتەوە، بەپێی وتەی بەرپرسانی ناوخۆ وەزارەت بەدواداچوون بۆ ئەو بابەتە دەک.