ڕۆڵی ئافرەت لە کایەی سیاسیدا: مێژوویەکی پڕ لە سەروەری و داهاتوویەکی گەش

هەورین ڕەمەزان عەلی
مێژووی مرۆڤایەتی، بە گشتی، و مێژووی گەلی کورد، بە تایبەتی، شایەتی خۆڕاگری و ڕۆڵی کاریگەریی ئافرەتانە لە سەرجەم بوارەکانی ژیاندا. لە کایەی سیاسیشدا، ئافرەتانی کورد بە درێژایی سەدەکانی ڕابردوو و ئێستاش، سەلماندوویانە کە دەتوانن پێشەنگ بن و کاریگەرییەکی بەرچاویان هەبێت لە بڕیاردان و داڕشتنی سیاسەتدا.
کاتێک سەیری مێژووی کوردستان دەکەین، چەندین نموونەی درەوشاوەی ئافرەتانی سەرکردە و خاوەن هەڵوێست دەبینین کە لە قۆناغە جیاوازەکاندا ڕۆڵی مێژووییان گێڕاوە. وەک نموونە حەپسەخانی نەقیب، ئەو ژنە ڕۆشنبیر و خێرخوازەی کە ڕۆڵێکی گرنگی لە پاڵپشتیی ئافرەتان و دامەزراندنی قوتابخانەدا هەبوو، یان خانزادی سۆران، فەرمانڕەوا بەتواناکەی میرنشینی سۆران، و چەندین ئافرەتی تری قارەمان کە لە سەنگەرەکانی بەرگری و خەباتدا پێشەنگ بوون، هەموویان شایەتی ئەو ڕاستییەن کە ژنی کورد هەرگیز پاشکۆ نەبووە، بەڵکوو هەمیشە هاوبەشێکی کارا بووە لە بنیاتنانی کۆمەڵگە و پاراستنی ناسنامەی نەتەوەییدا.
لە مێژووی هاوچەرخیشدا، بە تایبەتی لە ناو بزووتنەوە سیاسییەکاندا، ڕۆڵی ئافرەت زیاتر بەرجەستە بووە. پارتی دیموکراتی کوردستان وەک یەکێک لە پارتە سەرەکییەکانی کوردستان، بە درێژایی تەمەنی خۆی، هەوڵیداوە دەرفەت بۆ ئافرەتان بڕەخسێنێت بۆ ئەوەی بتوانن ڕۆڵی خۆیان لە ناو حزب و پەرلەمان و حکوومەت و تەنانەت لە ناو ڕیزەکانی پێشمەرگەشدا ببینن. ئەم پارتە چەندین ئافرەتی سەرکردە و کاریگەری لە باوەش گرتووە کە توانیویانە لە پۆستە باڵاکاندا خزمەت بکەن و ببنە نموونەیەک بۆ ئافرەتانی دیکە. ئەو دەرفەتانەی کە پارتی بۆ ئافرەتانی ڕەخساندوونی، نەک تەنها وەک ژمارە، بەڵکوو وەک چۆنایەتی و کاریگەری، جێگەی سەرنجە و دەکرێت بگوترێت لە زۆر پارت و لایەنی دیکەدا ئەو ئاستە لە بەشداری و پێگەیاندن کەمتر بووە.
بەشداریی ئافرەتان لە سیاسەتدا تەنها وەک جێگەی دڵخۆشی نییە، بەڵکوو پێداویستییەکی سەرەکییە بۆ گەشەسەندنی کۆمەڵگە. کاتێک خانمان بەشداری دەکەن، دیدگایەکی فراوانتر و جیاوازتر دەهێننە ناو پڕۆسەی بڕیاردانەوە، کە ئەمەش دەبێتە هۆی داڕشتنی سیاسەت و یاسای باشتر کە لە بەرژەوەندیی سەرجەم چین و توێژەکانی کۆمەڵگادایە.
ئەمڕۆش، لە کاتێکدا کوردستان ڕووبەڕووی ئاڵنگاریی جۆراوجۆر دەبێتەوە، پێویستە ڕۆڵی ئافرەتان زیاتر بەهێز بکرێت. دابینکردنی هەلی یەکسانی، نەهێشتنی کۆسپە کۆمەڵایەتی و کلتوورییەکان، و هاندانی ئافرەتان بۆ بەشداریکردن لە هەموو کایەکانی ژیاندا، بە تایبەتی سیاسەت، کلیلی داهاتوویەکی گەش و پێشکەوتووە.
دەتوانین بڵێین کە ئافرەتی کورد خاوەنی مێژوویەکی پڕ لە سەروەری و خەباتە لە کایەی سیاسیدا. پێویستە هەمیشە ئەو دەرفەت و پشتیوانییە هەبێت تاکوو بتوانێت بەردەوام بێت لە گێڕانی ڕۆڵی کاریگەریی خۆی لە بنیاتنانی کوردستانێکی بەهێز و پێشکەوتوودا.