لیا سەیفەدین
هاوسەرگیری، وەک یەکێک لە دێرینترین و بنەڕەتیترین دامەزراوەکانی کۆمەڵگەی مرۆڤایەتی، لە قۆناغە جیاوازەکانی مێژوودا ڕووبەڕووی گۆڕانکاری لە پێناسە و ئامانجەکانیدا بووەتەوە. لەم سەردەمەدا، لەگەڵ ئاڵۆز بوونی ژیانی مۆدێرن، ئەم دامەزراوەیە لەبەردەم قەیرانێکی ماناییدا وەستاوە. زۆرێک لە هاوسەرگیرییەکان لەسەر بنەمای پاڵنەری کورتخایەن، فشاری کۆمەڵایەتی، یان تێگەیشتنێکی ڕووکەشانە بنیات دەنرێن، کە ئەمەش دەبێتە هۆی دروستبوونی خێزانی ناسەقامگیر و کاریگەریی نەرێنی لەسەر تاک و کۆمەڵگە بەجێدەهێڵێت. ئەم وتارە شیکارییەکی دەروونی و کۆمەڵایەتییە بۆ ئەو پاڵنەرە ناتەندروستانە و مۆدێلێکی بەدیل پێشکەش دەکات کە لەسەر بنەمای “تەواوکاریی ڕۆحی” و “بەرپرسیارێتیی نەوەسازی” دامەزراوە.
یەکەم: شیکردنەوەی پاڵنەرە ناتەندروستەکان بۆ هاوسەرگیری
لێکۆڵینەوە دەروونی و کۆمەڵایەتییەکان چەندین پاڵنەری ناساغڵەم دەستنیشان دەکەن کە زۆرجار دەبنە هۆکاری هەڵبژاردنی نادروست و دروستبوونی پەیوەندیی ژەهراوی. گرنگترینیان بریتین لە:
-پابەندبوونی ناچاری: لە زۆرێک لە کۆمەڵگەکاندا، هاوسەرگیری وەک “مەرجێکی تێپەڕبوون” سەیر دەکرێت کە دەبێت هەموو تاکێک ئەنجامی بدات. ئەمەش فشارێکی کۆمەڵایەتیی گەورە دروست دەکات و تاک ناچار دەکات لە ترسی “قسەی خەڵک”، “تەنهایی” یان “پیربوون” بڕیارێک بدات کە لەگەڵ ویستی ناوەکی و ئامادەیی دەروونیی خۆیدا ناگونجێت.
-میکانیزمی هەڵاتن: بەشێک لە تاکەکان هاوسەرگیری وەک ڕێگایەک بۆ ڕزگاربوون لە ژینگەیەکی خێزانیی پڕ لە کێشە، هەژاری، یان کۆنترۆڵی زیاد لە پێویست بەکار دەهێنن. ئەمە هەڵبژاردنێک نییە کە لەسەر بنەمای کێشکردن بەرەو داهاتووێکی باشتر بێت، بەڵکو تەنها هەڵاتنە لە ڕابردوویەکی ناخۆش، کە زۆرجار تاکەکە دەخاتە ناو واقیعێکی سەختترەوە.
-کورتکردنەوەی ماددی و بایۆلۆجی: ئەم دیدگایە پرۆسەی هاوسەرگیری تەنها بۆ دوو ڕەهەند کورت دەکاتەوە
یەکەم، دامەزراندنی “ماڵێک” و بەدیهێنانی خەونی مادی و ئابووری. دووەم، تێرکردنی غەریزەی سێکسی. ئەم تێڕوانینە ڕەهەندە قووڵەکانی وەک هاوبەشیی هزری، پشتیوانیی سۆزداری و گەشەی ڕۆحیی هاوبەش فەرامۆش دەکات و پەیوەندییەکە دەکاتە گرێبەستێکی مامەڵەیی.
دووەم: بەرەو مۆدێلێکی تەندروست هاوبەشیی تەواوکەر
مۆدێلی تەندروستی هاوسەرگیری لەسەر چەمکی “تەواوکاری” بنیات نراوە، نەک تەنها “پێکەوەبوون” ئەمە بەو مانایە دێت کە دوو کەسەکە وەک دوو نیوەی یەکتر نین، بەڵکو دوو کەسایەتیی کامڵن کە لە ڕێگەی پەیوەندییەکەیانەوە یارمەتی گەشەی یەکتر دەدەن و بنەماکانی ئەم مۆدێلە بریتین لە:
-تەواوکاریی ڕۆحی و مەعنەوی: پێش هەر شتێکی تر، هاوسەرگیریی سەرکەوتوو لەسەر هاوبەشیی هزری، ڕێزی دوولایەنە و تێگەیشتنی قووڵی ڕۆحی بنیات دەنرێت. ئەمە ئەو بنچینەیەیە کە وا دەکات پەیوەندییەکە لەبەرامبەر سەختییەکانی ژیاندا خۆڕاگر بێت.
-پلاتفۆرمی گەشەی کەسی: هاوبەشەکان دەبێت ببنە پاڵنەر بۆ گەشەی یەکتری، نەک کۆسپ. ژینگەیەکی ئارام و پڕ لە متمانە دەڕەخسێنن تا هەردوو لا بتوانن باشترین وەشانی خۆیان نیشان بدەن.
-هاوسەنگیی ڕەهەندەکان: لەم مۆدێلەدا، ڕەهەندەکانی سۆزداری، سێکسی، مادی و کۆمەڵایەتی گرنگیی خۆیان هەیە، بەڵام هەموویان لە خزمەتی ئەو پەیوەندییە ڕۆحییە قووڵەدان و بەشێکن لە وێنە گەورەکە، نەک ئامانجی سەرەکی.
سێیەم: کاریگەرییە کۆمەڵایەتییەکان بنیاتنانی نەوەیەکی تەندروست
هاوسەرگیری تەنها پەیوەندییەکی نێوان دوو تاک نییە، بەڵکو یەکەی بنەڕەتیی دروستبوونی کۆمەڵگەیە. کاتێک هاوسەرگیرییەک لەسەر بنەمایەکی ناتەندروست دروست دەبێت، بەرهەمەکەی دەبێتە خێزانێکی پڕ لە ململانێ و ژاوەژاو. منداڵێک کە لەم ژینگەیەدا گەورە دەبێت، لە ڕووی دەروونییەوە ناسەقامگیر و لە ڕووی سۆزدارییەوە بریندار دەبێت. ئەمەش دەبێتە هۆی دووبارەبوونەوەی هەمان خولی ناتەندروست لە نەوەی داهاتوودا.
بەڵام کاتێک هاوسەرگیرییەک لەسەر بنەمای مۆدێلی تەواوکاری بێت، دەبێتە ژینگەیەکی لەبار بۆ پەروەردەکردنی نەوەیەکی هۆشیار و خاوەن ئیرادە. منداڵێک کە لە ماڵێکی پڕ لە خۆشەویستی، ڕێز و ئارامیدا پێدەگات، دەبێتە تاکێکی تەندروست کە توانای بونیادنان و پێشخستنی کۆمەڵگەی دەبێت.
لە کۆتایدا
پێویستە وەک کۆمەڵگە تێڕوانینمان بۆ هاوسەرگیری بگۆڕین؛ لە پرۆسەیەکی ناچاری و ڕووکەشانەوە بۆ هەڵبژاردنێکی هۆشیارانە و بەرپرسیارێتییەکی بوونیادی. کاتێک تاکەکان (چ کچ بن یان کوڕ) لەوە تێدەگەن کە هاوسەرگیری گەشتێکی هاوبەشە بۆ تەواوکردنی یەکتری و بنیاتنانی داهاتوویەکی باشتر، ئەوکاتە دەتوانین چاوەڕێی خێزانی تەندروست و کۆمەڵگەیەکی پێشکەوتووتر بین. بەپێچەوانەوە، بەردەوامبوون لەسەر پاڵنەرە ناتەندروستەکان، تەنها بەرهەمهێنانی بازنەیەکی بێ کۆتایی دەبێت لە کێشەی خێزانی، جیابوونەوە، دادگاکان و نەوەیەکی دەروون وێران. هەڵبژاردنەکە لە دەستی خۆماندایە: ئایا ئەندازیاریی ژیانێکی هاوبەشی پتەو دەکەین، یان تەلاری پەیوەندییەکانمان لەسەر لم بنیات دەنێین؟