ئا: ڕێژین نهێلی
٨ی مارس بوویە ئێک ژ ڕۆژێن جیهانی بۆ ئافرەتێ و ل هەرێما کوردستانێ ژی ئەڤ ڕۆژە ب بەرزی دهێتە ڕاگرتن. ب چالاکی و بۆچوون و دیتنێن جودا جودا دهێتە دیتن و گوهلێبوون، ژبەرکو ئێکە ژ وان ڕۆژێن پتر بۆ پشتەڤانیا ئافرەتێ و ڕێزگرتن ل خەبات، ئیرادە و دەستکەفتێن وێ یێن زانستی و هەمەجۆر دهێتە بەرچاڤ. ل دۆر ڤی بابەتی، چەند ئافرەتەکان بۆچوونێن جودا جودا د ڤێ ڕاپۆرتێ دا بۆ “هێلین میدیا” بەحسکرینە.
مافپەروەر؛ هەیفا نێروەی؛ ل دۆر ڤی بابەتی دبێژیت: “٨ی مارس ڕێزگرتنە ل ڕۆڵێ ئافرەتان و کۆمەلگەهێ، ڕۆژا جیهانیا ژنانە. ٨ی مارس ڕۆژا جیهانیا ژنانە ژ بۆ ئاهەنگگێڕان و دەستکەفتێن ئەرێنی د ناڤ جڤاکی دا. ل ڤێ ڕۆژێ دا چەندین یادەوەری و چالاکی دهێنە گێڕان ژ بۆ بدەستڤەئینانا مافێن خوە و دەستکەفتێن ئەرێنی د ناڤ جڤاکی دا، ژ بۆ پشتەڤانیا ڕێکخستنا جێندەری و پشتەڤانیکردن ل مافێ ژنێ و هشیارکرنا خەلکی ژ پێخەمەت بلندکرنا ئاستێ پرسا ژنان و چارەسەرکرنا کەیسێن وان. ئافرەتێ ڕۆڵێ کاریگەر هەیە د ناڤ کۆمەلگەهێ دا ب هەمی لایەنێن ژیانێ ڤە، و پێشکێشکرنا قوربانیان ژ بۆ گەل و نەتەوێ خوە د هەمی بواران دا. ب تایبەت ئەگەر سەحکەینە ڕۆڵێ ئافرەتێ د شۆڕەشێن ئەیلول و گولانا پێشکەفتنخواز دا، گرنگە بزانین کو ئافرەتێ ڕۆڵەکێ سەرەکی هەبوویە د پێشکەفتنا کوردستانێ و پێشڤەچوونا وێ دا. ئافرەت دژی زۆلم و زۆریێ مل ب ملێ پێشمەرگەی بەشدار بوویە د ناڤ شۆڕەشێ دا و گەهاندنا پێدڤیاتیێن پێشمەرگەی. نوکە ژی ل دویڤ گوهۆڕینا سەردەمی، ئافرەت دیسان ب باشترین شێوە ڕۆڵێ خوە دگێڕیت. بەری سالا ١٩٩٢ و پشتی سەرهلدانێ و بدەستڤەئینانا پەرلەمان و حکومەتێ، زۆر ژن هاتنە د ناڤ گۆرەپانا خەباتێ دا ژ بۆ خزمەت و بەرەڤانیکردن ژ مافێ ئافرەتێ. هەروەسا ڕۆڵێ ئافرەتێ گەشە کر د بەشداریا سیاسی و حکومی دا و پێگەهێ خوە ل دامودەزگەهێن جودا و ئیداری موکمتر لێ کر. لەورا پێدڤی یە د ڤێ ڕۆژێ دا ئەم پتر پێداچوونەکا ئەرێنی بکەین و کار ل سەر پێشڤەچوونا خوە وەک ئافرەت بکەین د خزمەتا گەل و وەلاتی دا.”
ژ لایەکێ دی ڤە، بەرپرسا مەلەفێ ئافرەتان ل ڕێکخراوێن جەماوەری و پیشەیی، خانم؛ ڕوندک دێوالی؛ دبێژیت: “ئەگەر ئەم دیتنەکێ بدەینە سەر ئافرەتێ، دێ بێژین وەک دەستپێکەکا فەلسەفا ژیانێ یە، و ژیان و پەروەردە و ئیرادە ژ وێ سەرهلدایە. لەورا ل ٨ی مارسێ پێدڤی یە ئەم پتر گرنگیێ بدەینە هزر و بۆچوون و شیانێن ئافرەتان د بیاڤێن هەر کارەکێ دا، ژبەر کو د ڤی سەردەمێ کارکرنێ دا چ جوداهی د ناڤبەرا کارکرنا ئافرەتێ و زەلامی دا نینە، چ ژ لایێ ئیدارەکرنێ یان سیاسەت و پەیوەندیێن دبلۆماسی، پەروەردە، جڤاک و هونەری. دیسان ئافرەتا کوردستانێ یا ب بەختە کو د وەلاتەکێ ئازاد دا دژیت و ب ئازادی بیروبۆچوونێن خوە دەردبڕیت، یا پێگەهشتی و تێگەهشتی یە. دەستهەلات و حکومەتا مە ژی ب هەمی هێز و شیانان پشتەڤانەکا سەرەکی یە ژ بۆ ئافرەتێ دا بزاڤا پێشڤەچوونێ بکەت. نموونەیا وێ ژی یا زەلالە ئەوا ئەڤڕۆ ئەم ئافرەتێ دبینین بێی جوداهی پلە و پۆستێن ئیداری، حزبی، حکومی و ڕێکخراوەیی پێ دهێنە دان و ب ڕێزەکا مەزن و ب باوەری ڤە کار دکەن. ئافرەتا مە شیایە خوەڕاگر، سەرکەفتی و هویربین بیت د ئەداکرنا کارێ خوە دا هەمبەر جڤاک و مللەتێ خوە. لەورا ٨ی مارسێ ب مەزنی دبینین و ڕۆڵێ ئافرەتێ د ناڤ کۆمەلگەها مە دا بەرز دنرخینین. ڤێ ڕۆژێ ل هەمی ئافرەتێن کوردستانێ پیرۆز دکەم، هیڤیا من ئەوە بەردەوام بەرەڤ پێش بن د وەلاتەکێ ئازاد و ئاڤەدان دا و پتر خوە ماندی بکەن ژ بۆ هەبوونەکا پڕ بەرهەمدار.”
٨ی مارسێ بیرئینانێن تراژیدی دگەل خوە بجهـ هێلاینە، ژ لایێ خوە ڤە ل دۆر ڤێ یەکێ خانم؛ ناز نادر سیوەدین گۆت: “د ژیانا ڕۆژانە دا ئەم گەلەک ژماران دبینین و گەلەک ڕۆژ ب سەر مە دا دەرباز دبن، بەلێ ڕۆژا ٨ی مارسێ گەلەک بیرهاتنێن نەخۆش ل بیرا مە ئافرەتان دئینیت؛ بیرئینان ل زۆرداریەکا پڕی زولم کو ل کۆمەلەکا ئافرەتێن هەژار و ڕەنجبەر هاتیە کرن. پرانیا جاران ئافرەت تەخا هەرە زۆرە یا دکەڤیتە بن توندوتیژیێ ژ لایێ کۆمەلگەهێ ڤە. ڕاستە ئافرەت وەک دایک، خوشک و هەڤژین دهێتە دیتن، بەلێ ب مخابنی ڤە گەلەک پێشێلکاری ژی هەمبەری مافێن وێ دهێنە کرن، هەم ژ لایێ یاسایی و هەم ژ لایێ ئایینی ڤە. ئەڤ مافخوارنە چ ژ لایێ کۆمەلگەهێ یان خێزانێ وەک باب، برا و هەڤژین بیت. لێ دگەل ڤێ هەمیێ، چ جار ئافرەتێ کۆل نەدایە، بەردەوام ژ بۆ سەرکەفتن و هەبوونا خوە و هاریکاریا خێزانێ مل ب ملێ زەلامی کار کری یە و هەمبەر هەر ئاستەنگەکێ ڕاوەستیایە، هەتا ئەگەر ببیتە قوربانی ژی. بەردەوام بزاڤ کریە ب باشترین شێوە خێزانا خوە ڕێک بێخیت و زارۆکێن خوە پەروەردە بکەت و ل هەر جهەکێ ب سەربلندی ئافرەتبوونا خوە نیشان دایە. چەندین نموونەیێن ئافرەتێن کۆلنەدەری و سەربلند مە هەنە، وەک: (لەیلا قاسم، لەیلا زانا، خانزاد و سوێران…). لەورا نموونەیێن ب ڤی شێوەی هەر هەبن، داخوازێ ژ کۆمەلگەهێ دکەین پتر هاریکار بن بۆ سەرکەفتنا ئافرەتێ و نەبنە ڕێگر و ئاستەنگ هەمبەر ئارمانج و شیانێن وێ.”