محمد لادێ – ههولێر
هەولێر، وەک پایتەختی خێرا گەشەسەندووی هەرێمی کوردستان، بەردەوام ڕووبەڕووی گوشارێکی گەورەی شارستانی دەبێتەوە کە هەڕەشە لە ڕووبەری سەوزایی کەم و گرنگی دەکات. لەم دۆخەدا، پاراستن و زیادکردنی باخچە و پارکەکان تەنها پرۆژەیەکی جوانی نییە، بەڵکو پێداویستییەکی ژیانۆکییە بۆ دڵنیایی لە تەندروستی گشتی و باشترکردنی کوالیتی ژیانی هاووڵاتیان. جێبەجێکردنی ‘پلانێکی گشتگیر بۆ زیادکردن و پاراستنی ڕووبەری سەوزایی’ داوای کارێکی فرەلایەنە دەکات کە تەنها لەسەر حکومەت نەوەستێت، بەڵکو دەبێت هەموو چین و توێژەکانی کۆمەڵگا لەخۆ بگرێت.
لەسەر ئاستی ستراتیجی، پێویستە دەستبەجێ یاساکانی پلاندانانی شارستانی بەهێز بکرێن بۆ ئەوەی دامەزراندنی پرۆژەی نوێی نیشتەجێبوون و بازرگانی بە بەشێکی دانەبڕاو پابەند بکرێت بە تەرخانکردنی ڕێژەیەکی دیاریکراو و بەرچاو بۆ سەوزایی لەناو سنووری پرۆژەکەدا، لەگەڵ قەدەغەکردنی بڕینەوەی هەر درەختێکی پێگەیشتوو کە سوودی ژینگەیی و سێبەرێکی زۆری هەیە، ئەگەر نا ناچار بکرێن بە چاندنی دەیان درەختی دیکە لە جێگەی یەک درەختی بڕاوە. هاوکات، لەبەر کەمیی سەرچاوەی ئاو، پێویستە پلانی ئاودێری سەوزایی شارەکە بە تەواوی بگۆڕدرێت بۆ سیستەمی ئاودێری ژیر و دڵۆپاندن (Drip Irrigation) کە ئاو بە شێوەیەکی کاریگەر بەکار بهێنێت، لەگەڵ گۆڕینی کەمترین ڕووبەری سەوزایی بۆ چاندنی جۆرە ڕووەک و درەختێک کە لەگەڵ کەشوهەوای وشکی ناوچەکەدا گونجاون و بەرگەی کەمیی ئاو دەگرن. لەسەر ئاستی پرۆژە، دەبێت سەرنج بدرێتە سەر سەوزکردنی شەقامە سەرەکییەکان و دروستکردنی ‘بازنەی سەوزەڵانی’ لە دەوری شارەکە، لەگەڵ گۆڕینی زەوییە چۆڵ و فڕێدراوەکان بۆ باخچەی کۆمەڵایەتی بچووک یان پارک کە هاوڵاتیانی گەڕەکەکان بتوانن بەڕێوەی ببەن. لە کۆتاییدا، دەستپێکردنی کەمپینی هۆشیاری و پەروەردەیی بەرفراوان بۆ قوتابیان و خێزانەکان گرنگە بۆ چاندنی کولتووری پاراستنی درەخت و ژینگە لەناو کۆمەڵگادا و، هاندانی خەڵک بۆ سەوزکردنی بالکۆن و سەربانەکانیان، کە ئەمانە هەموویان دەبنە هۆی دروستکردنی هەولێرێک کە هەوای پاکتر و سێبەری زیاتر و ژیانێکی تەندروستری تێدا بەردەوام بێت.