كارزان گلی – ههولێر
ئەو كوردانەی لە تۆكیۆی پایتەختی ژاپۆن دەژین، پەلاماردانیان لەلایەن راستڕەوەكانەوە لەماوەی ساڵانی رابردوو زیادی كردووە. بەگوێرەی راپۆرتێكی رۆژنامەی (گاردیان)، راستڕەوەكانی ژاپۆن، پەلاماری كوردەكان دەدەن و وەكوو كەرەستەیەكی هەڵبژاردنیش بەكاری دەهێنن.
عەلی كوردێكی دانیشتووی ژاپۆنە و قسەی بۆ (گاردیان) كردووە و دەڵێت: ”گەر بشمرم ناگەڕێمەوە بۆ توركیا، بەڵام لێرەش ژیانمان بەرەو خراپی دەچێت، ئێمە هەستی پێدەكەین حكوومەتی ژاپۆن بەرامبەر بە ئێمە زۆر ساردە، تەنانەت هەندێكیان وەڵامی سەلامیشمان نادەنەوە.“
عەلی، خاوەنی دوو منداڵە، وەكوو ئەوەی باسی دەكات، لە قۆتابخانە نازناویان بۆ منداڵە كوردەكان داناوە و منداڵی ژاپۆنی یاریشیان لەگەڵدا ناكەن.
لە مانگی تەمووزی ئەمساڵ، لە ناوچەی (KAWAGUCHI)ی سەر بە تۆكیۆ، كەسێك هاتووەتە بەر دەرگاكەی و پێی گوتووە، منداڵی تۆ لە منداڵی منی داوە و زۆری لە عەلی داوە و بۆ رۆژی دواتر عەلی لە پارك بینیوە و پێی گوتووە ”ئەگەر یاسا نەدەبوو، ئێستا دەمكوشتیت“
ژاپۆن حەزی لە هاووڵاتی بیانی نییە، بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا، ٣ ملیۆن و ٨٠٠ هەزار كۆچبەر لەو وڵاتە هەیە، كە دەكاتە ٣٪ی ژمارەی دانیشتووانی ژاپۆن. بەگوێرەی راپۆرتێكی ئەنیستیتۆی لێكۆڵینەوەی ئاساییش و سۆسیال، تا ساڵی ٢٠٧٠، رێژەی كۆچبەر لە ژاپۆن دەكاتە ١٠٪.
عەلی و خانەوادەكەی لە ١٩٩٠ لە توركیاوە چوونەتە ئێران و لەوێشەوە بۆ ژاپۆن، هۆكاری ئەوەی ژاپۆنیان بەجێهێشتووە سیاسییە و نەیانتوانیوە لە توركیا بمێننەوە. ئاژانسی ژاپۆن بڵاوی كردووەتەوە، كوردەكات لە تۆكیۆ دووچاری پەلامار دەبنەوە و راستڕەوەكان دژی ئەوانن و بەهەموو شێوەیەك سووكایەتیان پێدەكەن.
لە ٢٠٢٣، حكوومەتی ژاپۆن بڕیاریدا بەیاسای كۆچبەردا بچێتەوە و هەموو ئەوانەی كۆچبەرن بگێڕێتەوە وڵاتی خۆیان بەبێ پرس، ئەمەش وای كرد كەشوهەواری ژاپۆنییەكان بەرامبەر بە كۆچبەر بگۆڕێت.
جیا لە كورد، لە وڵاتانی ئاسیا بە هەزاران كۆچبەری وەرگرت بۆ كاركردن لەو وڵاتە، بەڵام دوای هاتنی ڤایرۆسی كۆڕۆنا و قەیرانی دارایی، هەڵوێستیان بەرامبەر بە كۆچبەر گۆڕاوە، بەڵام ئەوەی پەلامار دەدرێت كۆچبەری كوردن.
رۆژنامەی (گاردیان)ی بەریتانی بڵاوی كردووەتەوە، راستڕەوەكان دژی كوردەكان و كۆچبەرن، ئەوان خۆپیشاندان دەكەن بۆ دەركردنی كۆچبەر لە ژاپۆن و پێیانوایە بۆ چەند ساڵێكی تر دیموگرافیای ژاپۆن گۆڕانی بەسەردا دێت و دەیانەوێت لە هەڵبژاردن دەنگی راستڕەوە و نەژادپەرستەكان بۆ لای خۆیان رابكێشن.
وەزارەتی دادی ژاپۆن بڵاوی كردووەتەوە، لە مانگی ١٢ی ئەمساڵدا ٧٧٠٠ هاووڵاتی توركیا مافی نیشتەجێبوونیان دەدرێتێ، بەڵام بوونی ١٣٧٢ تورك بەشێوەیەكی نایاسایی لە ژاپۆن مایەی نیگەرانییە. هەروەها باسی لەوەش كردووە، لە ناوچەی (KAWAGUCHI) و (WARAB) لە كۆی ٦٧٩ هەزار كەس، ٣ هەزاری كوردن و زۆربەیان لە سێكتەری دروستكردنی باڵەخانە كار دەكەن.
لە ٢٠٢٣، ناكۆكی نێوان ژاپۆنییەكان و كوردەكان سەری هەڵدا، ئەویش دوای ئەوەی لە نەخۆشخانەیەكی تۆكیۆ، دوو كورد بوو بە شەڕیان یەكیان ئەوی تری دایە بەر چەقۆ و لەوكاتەوە رق بەرامبەر بە كورد زیادی كردووە و پەلامار دەدرێن و داوا دەكرێت بگێڕدرێنەوە وڵاتی خۆیان.
ئەو كوردانەی لە ژاپۆنن، بەهۆی خراپی سیاسەتی توركیا لەگەڵ كورد لە ١٩٩٠ توركیایان بەجێهێشتوە، بەڵام وەكوو ئەوەی چەند میدیایەكی توركیا باسی دەكەن، توركیا رۆڵی هەیە لەوەی ئەو كوردانە پەلامار بدرێن و بە حكوومەتی ژاپۆنیان گوتووە، ئەوان تیرۆرستن و پێویستە رادەستی توركیا بكرێنەوە، بۆیە وەكوو تیرۆرستێك سەیر دەكرێن.
چالاكوانانی ژاپۆنی باس لەوە دەكەن، لە سۆسیال میدیا پروپاگندەیەكی گەورە دژی كوردەكانی ژاپۆن دەستیپێكردووە و بە تیرۆرست و دز ناویان دەهێنن، ئەگەر ئەوان سەركەوتوو بن لەوەی كوردەكان لە ژاپۆن دەربكرێن، رەنگە دوای كوردەكان نۆرەی گرووپی تریش بێت بۆ دەركردن.