رۆژنامەی ھەولێر

پشکداریا ئافرەتێ د پرۆسا هەلبژاردنێدا

کاڤین نبیل علی

 

ئافرەتا کورد ڕۆلەکێ کارا و گرنگ دیتیە د پرۆسێن هەلبژاردناندا؛ هەڤدەم دشێت دەنگێن تاکێن دی یێن جڤاکی بهێنیتە سەر سندۆقێن دەنگدانێ.

ڤیان ئەکرەم ئیسماعیل: ب پشتەڤانیا حکوومەتا هەرێما کوردستانێ و حزبا پارتی دیموکراتی کوردستان بۆ پێشڤەبرنا ئافرەتێ د هەمی بیاڤا دا، گەلەک یا گرنگە ئافرەت ڕۆلێ خۆ ببینت و ب هێز پشکدار بیت د هەلبژاردنادا. ژبەر ئەڤ پشتەڤانیا لێ دهێتە کرن، ل ناڤا هەرێما کوردستانێ ل وەلاتێن دی ناهێتە کرن. و هەروەسا ڕێژا ئافرەتێن دبنە پەرلەمانتار یا زۆرتر لێ هاتی، ئەڤە ژی جهێ شانازیێ یە و پالپشتەکەیە کو ئافرەت پتر پشتەڤانیی ل ئافرەتا بکەتن د هەلبژارتندا، بشێن ببنە خودان بڕیار یان ژی بگەهنە جهێ بڕیاری. هەروەسا ل پارێزگەها دهۆکێ گەلەک ڕێکخراو کاردکەن، ڕێکخراوێت ناڤخویی ل سەر بابەتێ هەلبژارتنا بۆ پێشڤەبرنا ئاستێ ئافرەتا د پشکداربوونا سیاسی دا و هەلبژاردنادا، داکو پتر ڕۆلێ خۆ ببینت و پێزانینن ل سەر پرۆسێسا هەلبژارتنا هەبیت. ئەم ژی داخواز ژ ئافرەتا دکەین ڕۆلەکێ جدی ببینن، پشکدار بن و مافێ خۆ وەرگرن، ژبەرکو دەنگدان مافێ هەر کەسەکی یە. و بۆ هەلبژارتنێت داهاتی ئافرەتا کوردستانێ ڕۆلەکێ بەرز و گەلەک باش هەبیت د پشکداربوونا پرۆسێسا دەنگدانێ دە و وەک کاندید دێ سەرکەفتنەکا مەزن ب دەست خۆڤە ئینیت.
بەختیار قادر عوسمان: هەلبژارتن پرۆسەیەکا قانوونی و دیموکراسیە ل هەموو جیهانێ. عێراق و کوردستان ژی ژ وان وەلاتێن دیموکراسی نە کو ب ڕێیا قانوونێ هەر چوار سالان جارەکێ هەلبژارتنان دکەت و، هەروەسان دڤێت ئافرەتێ پشکدارییەکا کارا هەبیت و پشتەڤانیا وان ئافرەتان بکەت کو نوکە بەربژێرن، داکو ئەڤ بشێن ب دەنگێن خۆ بچنە پەرلەمانی. ئافرەتێ ژبلی کو گرنگە پشکدار بیت و دەنگێ خۆ بدەت وان کەسانێن کو ل گۆڕەی بیر و بۆچوون و هزرێن وێ دێ خزمەتا وێ و گەل و وەلات و نیشتمانێ وێ کەت، هەڤدەم ڕۆلێ وان د هشیارکرنا تاکێن جڤاکی دا ب گشتی و خێزانێ ب تایبەتی ژی هەیە کو ئەڤ ژی پشکدار بن. گەلەک یا گرنگە بەحسا ڕۆلێ ئافرەتێ بکەین د دەنگدانێ دا، چونکە کەسا ئێكێ دهێت ل ناڤا جڤاکی و ب هاندان و پشتگیرییا ئافرەتێ، ئەڤ دبیته‌ هێزەک بۆ زەلامی ژی کو پشکداریێ بکەت. ئانکو ئەم دشێین بێژین تەماکەرا زەلامی یە د هەر کاودانەکی دا، نەخاسمە د هەلبژاردن و پرۆسا سیاسی دا.
جەمیلە حازم: ئەرکێ ئافرەتێ پترە ژ زەلامان د هەلبژارتنان دا و ب سایەیا حکوومەتا هەرێما کوردستانێ دیموکراسی هاتیە پێش و ئافرەتا کورد ماف د هەلبژارتن دا هەیە و پشکدارن د دروستکرنا بڕیارا سیاسی دا و پۆستێن جودا وەرگرتینە و خزمەتا وەلاتێ خۆ دکەن کو ئەڤێ یەکێ ژی گرنگیا خۆ هەیە. ژلایەکێ دیڤە ئافرەتا نوکە خودان دەنگ و بڕیارا تایبەت یا خۆیە و ڕۆل و پێگەهێ ئافرەتێ دناڤ جڤاکی دا و هشیارکرنا وان و ئەندامێن خێزانێ ڕۆلەکێ سەرەکی یە. ئافرەت دشێت هەموو وان کەسان هشیار بکەت یێن کو هەتا نوکە بڕیار نەدایە بچنە دەنگدانێ، ژبەرکو تاکێن جڤاکی ئەندامێن خێزانانن و هەموو خێزان ژی لژێر دەستێ ئافرەتێ هاتینە پەروەردەکرن. لەوا ئافرەتێ ژی هەردەم بزاڤ کرینە کو ببته‌ خودان بڕیار و کارێ تایبەت ب خۆڤە و خزمەتا جڤاک و خێزانا خۆ بکەت و ببته‌ خودان داهات. گەلەکا گرنگە ئافرەتا کورد د پرۆسەیا هەلبژارتنان دا پشکدار ببت و ببته‌ نوونەرێ خەلکێ خۆ د پەرلەمانێ عێراقێ دا. هەروەسا یا خویایە کۆ ئافرەت دکارت ڕۆلەکێ باش د ڤێ پرۆسەیێ دا بگێڕت و بەرەڤانی ژ مافێ مللەتێ کورد ب گشتی و ئافرەتێ ب تایبەتی بکەت.