هۆنیار عەبدوڵڵا ـ هەولێر
خۆشمان ئەوێی
بە قەد ڕقی شمشێری ناو چاوی ئەوان
خۆشمان ئەوێی.
بە قەد پیتی داخ لە دڵی ناو ڕۆژنامە
زەردەکانی ئەوسا و ئەمڕۆ، خۆشمان ئەوێی.
بە قەد کینەی گوللە تۆپ و
کوێرە بۆمبای فڕۆکەیان، خۆشمان ئەوێی.
بە قەد بێشەڵانی بوغزی سەری سونگی
سوپاکانیان، خۆشمان ئەوێی.
بە قەد ناڵەی تەقینەوەی «تیئێنتی» ناو
جانتاکانیان، خۆشمان ئەوێی.
بە قەد داوی پیلانی ژێر مێزەر و جبەی پێراریان،
خۆشمان ئەوێی.
بە قەد … بە قەد
ژمارەی چاوی جاسووسی سەر و خوار و
ڕۆژهەڵات و ڕۆژاوایان، خۆشمان ئەوێی
چەندیان «ناوەکەت» خۆش ناوێ، خۆشمان ئەوێی
ئەمانەوێی
وەک گوللە بۆ چەکەکانمان، ئەمانەوێی.
وەک چەک بۆ پێشمەرگەکانمان، ئەمانەوێی.
وەکوو پێشمەرگە بۆ کەژ و کێوەکانمان، ئەمانەوێی.
وەک باران بۆ کێڵگەکانمان
ئەمانەوێی.
هەر بۆ «مەرگ»ـە نامانەوێی،
ئەی بارزانی!
***
خۆشم ئەوێی!
ئەوەندەی برسیی نانی خۆش ئەوێ.
ئەوەندەی تینوو ئاوی خۆش ئەوێ، خۆشم ئەوێی
خۆشم ویستی
لە کاتێکا، قەڵەمەکەم
بە گەڕەکی ڕستەکانما ڕاوئەنرا
خۆشم ویستی، لە ڕۆژێکا بە نیوەڕۆ،
خۆشەویستیت لە شەقامی شارەکەما، سەرئەبڕڕا.
لە ڕۆژێکا کاسەی سەرم بە دروشمە
ڕەشەکانا، هەڵئەواسرا.
لە کاتێکا، قسەکانم لەناو دەمما دەس بەسەر بوون.
خۆشم ویستی لە شەوێکا بە نیوەشەو
خۆشەویستیت، قەدەغە بوو.
ناوهێنانت پشکۆیەک بوو زمانی شیعری تازەمی
پێ داخ ئەکرا.
خۆشم ویستی لە کاتێکا خۆشەویستیم
خەرمانێ بوو، ئەسووتێنرا
سووتانێ بوو، ئەسووتێنرا.
***
لە کاتێکا کتێبخانەی چاوەکانم ئەپشکنرا
بۆت ئەگەڕان، بینییانی:
چیرۆکێکی دەماودەم لووتکەی شاخەکان ئەتگێڕنەوە.
لقوپۆپی درەختەکان بە گۆرانیی ئەتڵێنەوە.
بینییانی:
تابلۆیەکیت گڕ ئەتکێشێ و خانەقین ئەتکا بە سنگی
کەرکووکەوە.
بینییانی، لەناو چاوی مناڵانی گوندەکانا، بینییانی
لە ڕەشەبای هەردەکانا، بینییانی
لە لافاوی چەمەکانا، بینییانی.
ئەی بارزانی!
***
ئەی بارزانی لەگەڵتاین
چۆن بنار لەگەڵ لووتکەدایە؛
لەگەڵتاین چۆن چاوت لەگەڵ سەرنجتایە؛
هەناسەت لەگەڵ سیتایە؛
دەنگت لەگەڵ گەرووتایە؛
لەگەڵتاین چۆن خەنجەرەکەت لەگەڵتایە،
ئەی بارزانی!
***
خوێندنەوەیەک بۆ شیعرەکە
شیعرەکە تەنیا دەربڕینی هەستی شاعیر نییە، بەڵکو بەڵگەنامەیەکی گرنگی مێژوویی و کۆمەڵایەتییە. لە ڕێگەی ئەم هۆنراوەیەوە دەتوانین وێنەیەکی ڕوونی ئەو قۆناغە ببینین کە گەلی کورد تێیدا ژیاوە. سەردەمێک کە ئازادی ڕادەربڕین نەبووە، ناسنامەی نەتەوەیی سەرکوت کراوە، هەموو هەوڵێک دراوە بۆ ئەوەی کورد بوونی خۆی بسڕێتەوە. شێرکۆ بێکەس لەم هۆنراوەیەدا، ئەو ڕاستییە تاڵانە دەخاتە ڕوو، لە هەمان کاتیشدا بەرگری لە ناسنامەی نەتەوەیی گەلەکەی دەکات.
زمانی ڕمز و هێما:
شێرکۆ بێکەس لە هۆنراوەکەیدا زمانی ڕەمز و هێمای بەکار هێناوە. بەکارهێنانی ڕق، کینە، پیلانگێڕی، ئازار، قەدەغەکردن وەک پێوەر بۆ خۆشەویستی، ڕەهەندێکی قووڵتر دەدات بە هۆنراوەکە. هەروەها بەکارهێنانی سروشت وەک ئاوێنەیەک بۆ خۆشویستنی بارزانی، وێنەیەکی جوانتری ئەو خۆشەویستییە دەخاتە ڕوو. لووتکەی شاخەکان، درەختەکان، چاوی منداڵان، ڕەشەبا، لافاو، هەموویان دەبنە دەنگۆیەک بۆ دەربڕینی خۆشەویستی بۆ بارزانی.
تەکنیکی دووبارەکردنەوە:
شێرکۆ بێکەس تەکنیکی دووبارەکردنەوەی بە شێوەیەکی زۆر سەرکەوتوو بەکارهێناوە. دووبارەکردنەوەی وشەی “خۆشمان ئەوێی” و “ئەمانەوێی” و “لەگەڵتاین”، جەخت لەسەر ئەو خۆشەویستییە بێ پایانە دەکاتەوە کە شاعیر بۆ بارزانی هەیەتی. هەروەها دووبارەکردنەوەی دەستەواژەی “بە قەد” و زنجیرەکردنی ئەو بەراوردکارییانە، هۆنراوەکە دەوڵەمەندتر دەکات.
ئاستەنگەکانی سەر ڕێگای خۆشەویستی
هۆنراوەکە تەنها باسی خۆشەویستی ناکات، بەڵکو باسی ئەو ئاستەنگانەش دەکات کە لەبەردەم ئەو خۆشەویستییەدا بوون. قەدەغەکردن، سەرکوتکردن، هەڕەشە، چاودێری، هەموویان هەوڵێکی بەردەوام بوون بۆ کپکردنی دەنگی ئازادی و خۆشەویستی. بەڵام شێرکۆ بێکەس لەم شیعرەدا، ئەو ڕاستییە دەسەلمێنێت کە خۆشەویستی ڕاستەقینە ناتوانرێت کپ بکرێت، بەڵکو ڕۆژ بە ڕۆژ زیاتر گەشە دەکات.
شیعرەکە وەک بانگەوازێک بۆ یەکگرتوویی:
هەرچەندە هۆنراوەکە تایبەتە بە بارزانی، بەڵام لە ڕاستیدا بانگەوازێکە بۆ یەکگرتوویی و هاوپشتی گەلی کورد. شێرکۆ بێکەس لە ڕێگەی ئەم هۆنراوەیەوە، هەموو کوردێک هاندەدات کە دەستی یەک بگرن و بەرگری لە ناسنامەی نەتەوەیی خۆیان بکەن. بە یەکگرتوویی دەتوانن ڕووبەڕووی هەموو ئەو ئاستەنگانە ببنەوە کە دێنە ڕێیان.
کاریگەریی شیعرەکە:
شیعری “بۆ بارزانی” یەکێکە لە بەناوبانگترین شیعرەکانی شێرکۆ بێکەس. ئەم شیعرە کاریگەرییەکی زۆری لەسەر هەستی نەتەوەیی خەڵکی کورد هەبووە.
قووڵتر لە ڕووکەش:
ئەم هۆنراوەیە لە ڕووکەشدا ستایشنامەیەکە، بەڵام لە ناواخندا، هەڵقوڵانێکە لە دەروونی شاعیرێک کە ئازاری گەلەکەی هەستی پێکردووە، خەونی بە ئازادی و سەربەخۆییەوە بینیوە، وەک هەڵوێستێک بەرامبەر بە زۆرداران دەری بڕیوە. ئەمە ئەو ڕاستییەیە کە هۆنراوەکەی کردووەتە بەشێک لە مێژووی ئێمە.
شیعری “بۆ بارزانی” نەتەوەیی و سیاسییە، کە لەلایەن شاعیرێکی گەورەی کوردەوە نووسراوە. ئەم هۆنراوەیە نیشانەی خۆشەویستی، ئومێد، یەکگرتوویی و خۆڕاگری گەلی کوردە.