شایەن شێرکۆ
لەکۆنەوە تا ئێستا، ئافرەتان لە هەموو جیهان و بەتایبەتی لە کوردستان، ڕۆڵێکی بەرچاویان لە سەرجەم بوارەکاندا هەبووە و شوێنپەنجەیان دیارە. ئافرەتانی ئێمە لە ڕووی ئایینی، ڕامیاری، پەروەردە و ڕۆشنبیرییەوە دەستێکی باڵایان هەبووە. هەمووکات شانبەشانی پیاوان، بگرە لە زۆر بواردا ڕۆڵیان لە پیاوانیش زیاتر بووە لە پێشخستنی کۆمەڵگا و خێزاندا. سەرەڕای ئەم هەوڵ و کۆششانە، هێشتا ڕووبەڕووی گێچەڵ و توندوتیژی دەبنەوە.
بۆ زیاتر ڕوونبوونەوەی ئەم بابەتە، لێدوانمان لە بەڕێز سنار عەرەب قەمەر وەرگرت بۆ “هێلین میدیا”
بەڕێز سنار عەرەب قەمەر.
ڕۆڵی ئافرەتی کورد لە بواری سیاسەتدا لە عێراق و هەرێمی کوردستان، لە ساڵانی دواییدا بەرەوپێشچوونێکی بەرچاوی بەخۆیەوە بینیوە، بەڵام هێشتا ڕووبەڕووی چەندین بەربەست دەبێتەوە. لێرەدا چەند خاڵێکی گرنگ دەخەینە ڕوو:
١. بەشداریی ئافرەتان لە سیاسەتی هەرێمی کوردستان:
لە ئاستی پەرلەمان: لە هەڵبژاردنەکانی پەرلەمانی کوردستاندا، سیستەمی کۆتا وایکردووە کە لانیکەم (٣٠٪)ی کورسییەکان بۆ ئافرەتان بێت، ئەمەش ڕێژەیەکی باشە بە بەراورد بە زۆرێک لە وڵاتانی ناوچەکە.
لە دەسەڵاتی جێبەجێکار: چەندین ئافرەت پۆستی وەزیریان وەرگرتووە (وەک وەزارەتەکانی پەروەردە و کاروباری کۆمەڵایەتی)، بەڵام ژمارەیان لە پۆستە باڵاکاندا هێشتا کەمە.
لە پارتە سیاسییەکان: زۆربەی پارتەکان بەشێکی دیاریکراوی پۆستیان بۆ ئافرەتان داناوە، بەڵام لە ئاستی سەرکردایەتیی باڵادا ئامادەیییان کەمترە.
٢. بەشداریی ئافرەتان لە سیاسەتی عێراق:
پەرلەمانی عێراق: بەپێی یاسا، کۆتای (٢٥٪)ی کورسییەکان بۆ ئافرەتان دابین کراوە. لە هەڵبژاردنەکانی (٢٠٢١)دا، (٩٧) ئافرەت لە کۆی (٣٢٩) کورسیی پەرلەمان بوونە نوێنەر.
لە حکوومەتی فیدراڵی: ئافرەتان چەند پۆستێکی وەزارییان وەرگرتووە، بەڵام لە پۆستە سیادییەکانی وەک وەزارەتی ناوخۆ یان دارایی، بەشدارییان سنووردارە.
٣. بەربەستە سەرەکییەکان:
کۆمەڵایەتی و کولتووری: هێشتا لە زۆرێک لە ناوچەکانی کوردستان و عێراق، ئەو بیرۆکەیە باوە کە “سیاسەت کاری پیاوانە”.
یاسایی: هەرچەندە یاسا پشتگیری لە بەشداریی ئافرەتان دەکات، بەڵام میکانیزمی جێبەجێکردنی لاوازە.
ئابووری: نەبوونی سەربەخۆییی ئابووری، ڕێگرە لە بەردەم بەشداریی سیاسیی زۆرێک لە ئافرەتان.
پێشنیاز بۆ داهاتوو:
پێویستە ڕێکخراوەکانی تایبەت بە ژنان کاریگەرییان زیاتر بکەن.
پارتە سیاسییەکان دەبێت زیاتر پشتگیریی ئافرەتان بکەن بۆ وەرگرتنی پۆستە باڵا و گرنگەکان.
ڕاگەیاندنەکان پێویستە ڕۆڵی ئافرەتان بە شێوەیەکی ئەرێنی و کارا
پیشان بدەن.لە کۆتایدا هەرچەندە بەشداریکردنی ئافرەتی کورد لە سیاسەتدا پێشکەوتنی بەخۆیەوە بینیوە، بەڵام هێشتا پێویستی بە کاری زیاتر هەیە بۆ گەیشتن بە هاوسەنگیی ڕەگەزی لە هەموو ئاستەکانی دەسەڵاتدا..