محمد لادێ – ههولێر
لە سەردەمێکدا کە تەکنەلۆژیا جیهانی داگیر کردووە، هونەری کوردییش ڕووبەڕووی ئالنگارییەکی گەورە بووەتەوە: چۆن دەنگە نەمرەکانی وەک حەسەن زیرەک، ماملێ و، مەزهەر خالقی لە فەوتان بپارێزرێن و بگەیەنرێنە نەوەی “زێد” و سۆشیاڵ میدیا؟ لەم دواییانەدا بزووتنەوەیەکی فراوان بۆ نوێکردنەوە و دیجیتاڵکردنی ئەرشیفی مۆسیقای کوردی دەستی پێکردووە کە ئومێدێکی زۆری لای لایەنگرانی هونەری ڕەسەن دروست کردووە.
• گواستنەوە لە قەوان و کاسێتەوە بۆ سەکۆ جیهانییەکان
بۆ دەیان ساڵ، بەشێکی زۆری سامانە هونەرییەکەی ئێمە لەسەر شریتە موگناتیسییەکان (کاسێت) و قەوانە کۆنەکان مابوونەوە، کە بە تێپەڕبوونی کات کوالێتییان دادەبەزی. ئێستا چەندین ناوەندی هونەری و تەنانەت گەنجانی خۆبەخش دەستیان کردووە بە پرۆسەی “Remastering”. ئەم پرۆسەیە تەنیا گواستنەوەی دەنگ نییە، بەڵکو لابردنی ژاوەژاو (Noise) و ڕێکخستنەوەی فریکوێنسییە دەنگییەکانە بە جۆرێک کە لەگەڵ سیستمە دەنگییەکانی ئێستادا بگونجێت.
• پاراستنی ناسنامە لە ڕێگەی “ئینستیتۆی کەلەپووری کورد”
ناوەندەکانی وەک “ئینستیتۆی کەلەپووری کورد” بە سەرپەرشتی مامۆستا مەزهەری خالقی، ڕۆڵێکی مێژوویی دەگێڕن. ئەوان نەک هەر دەنگەکان دەپارێزن، بەڵکو خەریکی کۆکردنەوەی وردەکاریی مقامەکان و تێکستە ڕەسەنەکانن. ئەم هەوڵانە وای کردووە کە شاکارەکانی وەک “تۆراوم” یان “کتانە کتانە” بە کوالێتییەک ببیسترێنەوە کە وەک ئەوە وایە ئێستا لە ستۆدیۆدا تۆمار کرابن.
• ئەرشیفی دیجیتاڵی؛ پردی نێوان نەوەکان
یەکێک لە ئامانجە سەرەکییەکانی ئەم پڕۆژەیە، گەیاندنی هونەری ڕەسەنە بە نەوەی نوێ. کاتێک گۆرانییەکی حەسەن زیرەک بە کوالێتی بەرز یان دەنگی ساف لە یوتیوب و سپۆتیفای (Spotify) بڵاو دەکرێتەوە، گەنجان زیاتر ڕوو لەو بەرهەمانە دەکەن. ئەمە دەبێتە هۆی ئەوەی ڕەسەنایەتی مۆسیقای کوردی لە بەرامبەر شەپۆلی “پۆپ”ی بیانی پارێزراو بێت.
• تەحەداکانی بەردەم ئەم پرۆسەیە
سەرەڕای ئەم هەوڵانە، چەندین ئاستەنگ هەن:
مافی خاوەندارێتی (Copyright): زۆربەی بەرهەمە کۆنەکان خاوەندارێتییەکی یاسایی ڕوونیان نییە، ئەمەش وای کردووە هەندێک کەس بۆ بەرژەوەندی تایبەت بەکاری بهێنن.
تێچووی زۆر: ئامێرە پێشکەوتووەکانی پاککردنەوەی دەنگ گرانبەهان و پێویستیان بە پسپۆڕی ورد هەیە.
پەڕتبوونی ئەرشیف: بەشێکی زۆری ئەرشیفی کوردی لە ڕادیۆکانی بەغدا، تاران، کرماشان و ئەریڤانە، کە پێویستی بە هەماهەنگی نێودەوڵەتی هەیە بۆ هێنانەوەیان.
پاراستنی ئەرشیفی هونەری تەنیا پاراستنی دەنگێک نییە، بەڵکو پاراستنی مێژوو و ناسنامەی نەتەوەیەکە. ئەگەر ئەمڕۆ کار بۆ دیجیتاڵکردنی بەرهەمەکانی ماملێ و زیرەک نەکرێت، لەوانەیە لە چەند دەیەی داهاتوودا تەنیا ناوێکیان بمێنێتەوە.
هەربۆیە ئەم شۆڕشە تەکنەلۆژییە لە ناو کایەی
هونەری کوردیدا، بە گرنگترین هەنگاوی کولتووری ئەم سەردەمە دادەنرێت.