نـــــورەدین جــــاف
ڕەخنەی هونەری بریتییە لە پرۆسەی شیکردنەوە و هەڵسەنگاندنی کارە هونەریەکان. ئامانجی تێگەیشتنە لەو پەیامەی کە کارەکە دەیگەیەنێت و شێوازی بەکارهێنراو و کاریگەرییەکانی لەسەر بینەر. لێرەدا چەند هەنگاو و خاڵێکی بنەڕەتی دەخەمە روو کە پێویستە لە کاتی ڕەخنەگرتن لە بەرهەمی هونەرمەندان پەیڕەوی لێبکەین:
یەکەم تێبینی
– وردەکارییە بینراوەکان سەیری ڕەنگ و شێوە و پێکهاتەکان بکە. ئەم تووخمانە چۆن کارلێک لەگەڵ یەکتردا دەکەن؟
– پێکهاتە چۆن تووخمەکان لەناو کارەکەدا ڕێکخراون؟ ئایا هاوسەنگی هەیە یان هاوسەنگی؟
شیکاری ناوەڕۆک
– تەوەرە ؛تەوەری سەرەکی کارەکە چییە؟ ئایا پەیامێکی دیاریکراو دەگەیەنێت؟
– هێماگەرایی ؛ئایا هێما یان واتا هەیە کە ڕەنگدانەوەی بیرۆکەی قووڵتر بێت؟
3. کۆنتێکستی هونەری
– کۆنتێکستی مێژوویی ؛ئەو کۆنتێکستە چییە کە بەرهەمەکە تێیدا بەرهەم هاتووە؟ ئایا لە ژێر کاریگەری بزووتنەوەیەکی هونەری تایبەتدایە؟
– ژیاننامەی هونەرمەند؛پاشخان و ئەزموونی کەسیی هونەرمەند چۆن کاریگەری لەسەر کارەکە هەیە؟
4. کاریگەری لەسەر بینەر
– کارەکە چۆن کاریگەری لەسەر بینەران دەبێت؟ ئایا هەندێک هەست یان بیرکردنەوە ورووژێنێت؟
– ئایا بە سەرکەوتوویی سەرنج ڕادەکێشێت یان بیرکردنەوە هان دەدات؟
5،تەکنیک و ستایل
– چ تەکنیکێک لە کارەکەدا بەکاردێت؟ ئایا داهێنان یان تایبەتمەندی لە ستایلەکەدا هەیە؟
– تەکنیکەکان چۆن لەگەڵ پەیامەکە یان تەوەرەکەدا یەکدەگرنەوە؟
6،هەڵسەنگاندنی کەسی
– بۆچوونی شەخسی ئێوە لەسەر کارەکە چییە؟ حەزت لێی بوو یان بەو شتە جووڵاو بوویت؟
– چۆن باسی ئەزموونی تایبەتی خۆت دەکەیت لەگەڵ کارەکەدا؟
7. ڕەخنەی بنیاتنەر
– پێشکەشکردنی فیدباکێکی یارمەتیدەر، جا ئەرێنی بێت یان نەرێنی. باشتر وایە تایبەتمەند و بابەتیانە بێت.
ڕەخنەی هونەری پرۆسەیەکە کە پێویستی بە تێڕامانێکی قووڵ و کراوەیی هەیە بۆ ئەزموونە جیاوازەکان. دەتوانێت یارمەتیدەر بێت لە بەرزکردنەوەی تێگەیشتن و قەدرزانی هونەر و هونەرمەندان.
لێرەدا چەند زاراوەیەکی بنەڕەتی هەیە کە دەتوانیت بۆ شیکردنەوەی کارە هونەریەکان بەکاریان بهێنین،
– چۆن توخمەکان لەناو کارێکی هونەریدا ڕێکدەخرێن، لەوانە هاوسەنگی و سیمیتری و ئاراستەکردن.
– ئاماژەیە بۆ ئەو ڕەنگانەی کە لە کارێکدا بەکاردەهێنرێن، لەوانە ڕەنگ و کۆنتراست و هارمۆنی.
-هێڵ دەتوانێ ڕاست بێت یان کێشراو بێت، وە بەکاردێت بۆ پێناسەکردنی شێوەکان، زیادکردنی جوڵە، یان ئاراستەکردنی چاو.
– دەق ئاماژەیە بۆ ڕووی دەرەوەی کارێکی هونەری، جا نەرم بێت، زبر، ڕاستەقینە، یان بینراو.
ڕووناکی
– ئاماژەیە بۆ چۆنیەتی بەکارهێنانی ڕووناکی و سێبەر بۆ زیادکردنی قووڵی، شێوە، یان کاریگەری دراماتیک.
ستایل
– شێوازی ناوازەی هونەرمەند بۆ دەربڕینی بیرۆکەکانی، کە دەتوانێت توخمە کولتووری یان مێژووییەکان لەخۆ بگرێت.
-بابەتی سەرەکی کارەکە، جا کەسێک بێت، دیمەنێک، یان بیرۆکەیەکی تایبەت.
هێماگەرایی
– بەکارهێنانی هێماکان بۆ نوێنەرایەتیکردنی بیرۆکە یان چەمکە قووڵەکان.
– ئەو کەرەستانەی کە بۆ دروستکردنی کارە هونەریەکان بەکارهێنراون، وەک ڕۆن، ئەکریلیک، یان گڵ.
تەکنیک
– ئەو شێواز و شێوازانەی کە هونەرمەندێک بۆ دروستکردنی کارەکە بەکاری دەهێنێت، وەک نیگارکێشان، پەیکەرسازی، یان چاپکردن.
– ئەو پاشخانە کولتووری، مێژووییە، یان کۆمەڵایەتییەی کە کاریگەری لەسەر کارەکە هەیە.
– چۆن کارەکە ڕەنگدانەوەی هەست یان بیرکردنەوەی هونەرمەندە، هەروەها چۆن کاریگەری لەسەر بینەر دەبێت.
تێگەیشتن لەم زاراوانە یارمەتیت دەدات بۆ شیکردنەوەی کارە هونەریەکان بە قووڵی و بابەتیانەتر. دەتوانیت بەکاریان بهێنیت بۆ پێکهێنانی تێگەیشتنە ڕەخنەییەکان و باشتر تێگەیشتن لە هونەر.
:سەبارەت بەکاری هونەری ئەبستراکت شیکردنەوەی ڕەنگ لە کارێکی ئەبستراکتدا پێویستی بە گرنگیدان بە وردەکارییەکان و سەرقاڵبوونە بەو هەستانەی کە ڕەنگەکان ورووژێنن. بە تێگەیشتن لەوەی کە ڕەنگەکان چۆن کاریگەرییان لەسەر کارەکە هەیە، دەتوانیت شیکارییەکی قووڵتر و گشتگیرتر پێشکەش بکەیت.پاشان رەخنەی ئەکادیمی وزانستیانە بخەینە روو،،
لێرەدا چەند ڕەخنەگرێکی دیاری هونەر لە جیهانی هونەردا ئەناسێنم:
1.کلۆد مۆنێت
– هونەرمەندێکی ئیمپڕێشنیست،/کاریگەریخواز بەڵام کەسایەتییەکی ڕەخنەگریش لە ڕێگەی نووسینەکانییەوە لەسەر هونەر.
2. جۆن ڕوسکین
– ڕەخنەگرێکی بەناوبانگی سەدەی نۆزدەهەمی ئینگلیز کە لەسەر تەلارسازی و نیگارکێشی نووسیویەتی و کاریگەرییەکی بەرچاوی لەسەر بزووتنەوەی هونەر هەبووە.
3. سوزان سۆنتاگ
– نووسەر و ڕەخنەگرێک کە بابەتی کاریگەرانەی لەسەر فۆتۆگرافی و هونەری هاوچەرخ نووسیوە.
4. ڕۆبێرت هیوز
– ڕەخنەگرێکی هونەری ئوسترالی کە چەندین کتێب و بابەتی لەسەر هونەری مۆدێرن نووسیوە.
5. هارۆڵد بلوم
– ڕەخنەگرێکی ئەدەبی و هونەری کە کتێبی لەسەر هونەر و کاریگەرییەکەی نووسیوە.
6،دانیال بی فرانکلین
– ڕەخنەگرێکی هونەری هاوچەرخ کە بە شیکارییەکانی بۆ کارە هونەرییە مۆدێرنەکان ناسراوە.
ئەم ڕەخنەگرانە بەشدارییەکی گرنگیان لە بواری ڕەخنەی هونەریدا کردووە و بە ئاماژەیەک بۆ زۆرێک لە ئارەزومەندانی هونەر دادەنرێت.