نورەدین جاف
1. پاراستنی کەلەپووری ڕۆشنبیری مۆزەخانەکان یارمەتیدەرن لە پاراستنی بەرهەمە هونەری و مێژووییەکان کە نوێنەرایەتیی کولتوورە جیاوازەکان و مێژووی مرۆڤایەتی دەکەن.
2. پەروەردە و تێگەیشتن ئەولەویەتی مۆزەخانەکان دەرفەتی پەروەردەییە بۆ سەردانکەران، ئەمەش یارمەتییان دەدات بۆ تێگەیشتن لە هونەر و مێژووەکەی و گرنگییەکەی.
3. ئیلهام و داهێنان هونەر دەتوانێت ئیلهامبەخش بێت بۆ تاکەکان و هانیان بدات بۆ بیرکردنەوەی داهێنەرانە، جا فانی بێت یان نافانی.
4. بەرزکردنەوەی گەشتوگوزار مۆزەخانەکان بە شوێنی گەشتیاری سەرنجڕاکێش دادەنرێت، ئەمەش بەشدارە لە ئابووریی ناوخۆیی.
5. کارلێکی کۆمەڵایەتی: هەبوونی شوێن بۆ کارلێککردن لە نێوان مرۆڤەکان و ئاڵوگۆڕی بیروڕا، ئەمەش پەیوەندی کۆمەڵایەتی پتەو دەکات.
مۆزەخانە هونەرییەکان لە ڕووی کولتوور و پەروەردە و ئابوورییەوە ڕۆڵێکی گرنگ دەگێڕن لە کۆمەڵگادا.
لێرەدا چەند نموونەیەک لە مۆزەخانەی ئیلهامبەخشی هونەری لە سەرانسەری جیهان دەخەمە روو:
1. مۆزەخانەی لۆڤەر (فەرەنسا): دەکەوێتە پاریس و بە گەورەترین و بەناوبانگترین مۆزەخانەی هونەری لە جیهاندا دادەنرێت.
2. مۆزەخانەی میترۆپۆلیتان (ئەمریکا) دەکەوێتە شاری نیویۆرک و، کۆمەڵەیەکی گەورەی بەرهەمی هونەری سەردەم و کولتوورە جیاوازەکانی تێدایە.
3. مۆزەخانەی ڤاتیکان (ئیتاڵیا): کۆمەڵەیەکی سەرسوڕهێنەری بەرهەمی هونەری لەخۆ دەگرێت، لەوانە تابلۆکانی میشێل ئەنجێلۆ لە کەنیسەی سیستین.
4. مۆزەخانەی پرادۆ (ئیسپانیا): دەکەوێتە شاری مەدرید و کۆمەڵەیەکی نایابی هونەری ئیسپانی و ئەوروپی لەخۆدەگرێت، لەنێویاندا بەرهەمەکانی گۆیا و پیکاسۆ.
5. مۆزەخانەی تایت مۆدێرن (شانشینی یەکگرتوو) دەکەوێتە شاری لەندەن و بە ناوەندێکی سەرەکی بۆ هونەری مۆدێرن و هاوچەرخ دادەنرێت.
6. مۆزەخانەی ئۆرسای (فەرەنسا) هەروەها دەکەوێتە پاریسی پایتەخت و بە کۆمەڵە هونەری ئیمپرێشنیستی بەناوبانگە.
ئەم مۆزەخانانە نوێنەرایەتی خاڵەکانی کۆبوونەوەی کولتوور و هونەر دەکەن و، بەشداری دەکەن لە بەرزکردنەوەی تێگەیشتنی هونەری لە سەرانسەری جیهاندا.
مۆزەخانەی لۆڤەر لە پاریس کۆمەڵەیەکی نایابی بەرهەمە هونەرییە بەناوبانگەکانی تێدایە. لێرەدا چەند گرینگترین شت دەخەمە روو:
1. مۆنالیزا (لیۆناردۆ داڤینچی) یەکێکە لە تابلۆ بەناوبانگەکانی جیهان، بە زەردەخەنە نهێنییەکانی ناسراوە.
2. پەیکەری فینوس دی میلۆ پەیکەری کۆنی یۆنانی بە هێمای جوانی کلاسیک دادەنرێت.
3. تابلۆی دوایین ئێوارەخوان (لیۆناردۆ داڤینچی) دەرکەوتنی ساتەوەختی چارەنووسگۆڕ لە ژیانی مەسیح لەگەڵ شاگردەکانی.
4. بتی سەرکەوتن لە سامۆتراکیەوە پەیکەرێکی دێرینە و وێناکردنی خوداوەندی سەرکەوتنە و، بە یەکێک لە بەرهەمە هونەرییە دیارەکانی یۆنانی دادەنرێت.
5. نیگارکێشانی پاکیزە و منداڵ (رینۆڵدز) بەرجەستەکردنی پەیوەندی نێوان مەریەم پاکیزە و عیسا.
6. تابلۆی “ئازادی گەل” (یوجین دیلاکروا) نوێنەرایەتی ڕۆحی شۆڕشی فەرەنسا دەکات و هێمای ئازادییە.
ڕەوایی ئەم بەرهەمانە بەشێکە لە میراتی ڕۆشنبیری جیهانی و ساڵانە ملیۆنان سەردانکەری بۆ خۆی ڕادەکێشێت.
زۆرجار سەردانیکەرانی مۆزەخانەکان چێژ لە ئەزموونێکی ناوازە و چێژبەخش وەردەگرن. لێرەدا چەند هۆکارێک:
1. دۆزینەوەی هونەرەکان مۆزەخانەکە دەرفەتێک بۆ دۆزینەوەی چەندین بەرهەمی هونەری جۆراوجۆر لە کولتوور و سەردەمە جیاوازەکانەوە دەڕەخسێنێت.
2. کارلێکی پەروەردەیی ئەولەویەتی گەشتەکانی مۆزەخانە و چالاکییە پەروەردەییەکان، ئەمەش تێگەیشتنی سەردانکەران لە هونەر و کولتوور بەرز دەکاتەوە.
3. چێژوەرگرتن کەش و هەوای مۆزەخانەکە بەزۆری ئارام و ئارامە، ئەمەش ڕێگە بە سەردانکەر دەدات بیربکاتەوە و ئارام بگرێت.
4. پێشانگای تایبەت: مۆزەخانەکان پێشانگای کاتی بەرهەمی هونەرمەندانی هاوچەرخ یان هەندێک بابەت نمایش دەکەن، ئەمەش توخمێکی سەرسوڕهێنەر زیاد دەکات.
5. کۆمەڵایەتیەکان و ئاڵوگۆڕی بیروڕا لە نێوان سەردانکەران.
ئەزموونی فرە هەستیاری: هەندێک لە مۆزەخانەکان ئەزموونی کارلێککارانە و هونەری پێشکەش دەکەن کە ڕێگە بە سەردانکەران دەدات بە شێوازی نوێ کارلێک لەگەڵ هونەردا بکەن.
بەم شێوەیە بەشداری مۆزەخانەکە لە بەرزکردنەوەی ئەزموونی کولتووری و هونەری سەردانکەران، ئەمەش وا دەکات سەردانەکە چێژبەخش و بەسوود بێت.