ماكوان عيززهت – هەولێر
لەپێناو نەوەیەکی تەندروست و دوور لە نەخۆشییە درێژخایەنەکان، پسپۆڕانی بواری تەندروستی منداڵان جەخت لەسەر گرتنەبەری چەند ڕێکارێکی خۆپارێزی دەکەنەوە کە دەبنە قەڵغانێکی بەهێز بۆ پاراستنی منداڵان لە مەترسییەکانی تووشبوون بە شێرپەنجە.
د. محەمەد حەسەن، پسپۆڕی نەخۆشییەکانی منداڵان کۆمەڵێک ڕێنمایی و زانیاریی گرنگ ئاراستەی دایکان و باوکان دەکات، کە جێبەجێکردنیان ئەرکێکی لەپێشینەی خێزانەکانە.
هێڵە گشتییەکانی خۆپارێزی
بەپێی وتەکانی د. محەمەد، پاراستنی منداڵ لە سێ کایەی سەرەکییەوە دەست پێ دەکات: ژینگەی دەوروبەر، سیستەمی خۆراک، و باری دەروونی.
1. بنەماکانی خۆراک و گەشەی جەستەیی:
• شیری دایک: وەک یەکەم کوتان و بەهێزکەری سیستەمی بەرگری، پێویستە منداڵ لە ٦ مانگی یەکەمدا تەنها شیری سروشتی وەربگرێت.
• خواردنی هاوسەنگ: دوورکەوتنەوە لە خواردنی دەستکرد و پەنابردن بۆ خۆراکی سروشتی و گونجاو.
• وەرزش و کێش: هاندانی منداڵ بۆ وەرزشی بەردەوام و پاراستنی لە قەڵەوی، کە یەکێکە لە هۆکارە شاراوەکانی نەخۆشی.
2. پاراستنی ژینگەیی و تەندروستی:
• دوورکەوتنەوە لە ژەهرەکان: پێویستە منداڵ لە ماددە کیمیاییەکان، بۆن و دووکەڵی جگەرە و نێرگەلە بەدوور بگیرێت.
• تیشک و هەوا: وریایی لە بەرکەوتنی تیشکی بەهێزی خۆر و هەڵمژینی هەوای پاک و بایەخدان بە پاکوخاوێنیی گشتی.
• ئاوی پاک: چاودێریکردنی سەرچاوەی ئاوی ماڵان و دڵنیابوونەوە لە شیاوی بۆ خواردنەوە.
3. لایەنی دەروونی و بایۆلۆژی:
• خەوی ڕێک: زوو خەوتن و خەوی قووڵ کاریگەری ڕاستەوخۆی لەسەر نوێبوونەوەی خانەکان هەیە.
• ئارامی دەروونی: کەمکردنەوەی فشار، هاوارنەکردن و دوورخستنەوەی منداڵ لە ململانێ خێزانییەکان سیستەمی بەرگری بەهێز دەکات.
د. محەمەد حەسەن جەخت دەكاتەوە کە پێدانی کوتانەکان (پێکوتە) بە منداڵ یەکێکە لە گرنگترین هەنگاوەکان، چونکە هەندێک جۆری کوتان ڕاستەوخۆ ڕێگری لە گەشەکردنی جۆرەها شێرپەنجە دەکەن.
کەی دەبێتە جێی نیگەرانی؟
دکتۆر محەمەد ئاماژە بەوە دەکات کە نابێت هیچ نیشانەیەک یان گومانێک پشتگوێ بخرێت. لە کاتی هەبوونی هەر گۆڕانکارییەکی نائاسایی، پێویستە دەستبەجێ پشکنینی پزیشکی ئەنجام بدرێت. هەروەها ئەو خێزانانەی کە مێژووی نەخۆشی شێرپەنجەیان تێدایە، دەبێت بە وردی و بەردەوامی چاودێری تەندروستی منداڵەکانیان بکەن بۆ ئەوەی لە ئەگەری هەر حاڵەتێکدا، دەستنیشانکردنی زوو چارەسەر ئاسانتر بکات.