ماكوان عێزهت – هەولێر
زۆرێک لە ئێمە وەک کێشەیەکی سادە یان تەنیا پەڵەیەکی زەردباو سەیری “کلسی ددان” دەکەین، بەڵام لە ڕاستیدا ئەم چینە کانزاییە دەبێتە مۆڵگەیەکی مەترسیدار بۆ گەشەی بەکتریا و زیندەوەرە وردەکان. پرسیاری سەرەکی ئەوەیە: ئایا ئەم کلسە تەنیا ڕوخسار تێکدەدات، یان هەڕەشە لە تەمەن و مانەوەی ددانەکانمان دەکات؟
کلس چییە و چۆن کار دەکات؟
کلس وەک توێژاڵێکی سپی یان زەردباو لەسەر ڕووی ددانەکان کۆدەبێتەوە. پزیشکانی پسپۆڕ ئاماژە بەوە دەدەن کە ئەم ماددەیە ژینگەیەکی لەبار بۆ کۆبوونەوەی بەکتریا دەڕەخسێنێت. جگە لەوەی دیمەنی دەموددان ناشرین دەکات، دەبێتە هۆی هەوکردنی پوک و کلۆربوونی ددانەکان، کە زۆرجار لە سەرەتادا بەبێ ئازار دەستپێدەکات و دواتر دەگاتە ئاستی ئاوسانی پوک.
مەترسییەکانی کلس لەسەر تەندروستی
بەپێی سەرچاوە پزیشکییەکان، فەرامۆشکردنی کلسی ددان دەبێتە هۆی دروستبوونی چەندین کێشەی تەندروستی، لەوانە:
• هەوکردنی قووڵ: دروستبوونی “کۆگا” یان بۆشایی لە نێوان ددانەکاندا کە دەبێتە مۆڵگەی پاشماوەی خۆراک و دروستبوونی ئازار لەکاتی جویندا.
• بۆنی ناخۆش: کۆبوونەوەی بەکتریاکان دەبێتە هۆی دروستبوونی بۆنێکی بێزارکەر لە دەمدا.
• خوێن لێهاتن و جوڵان: کلس دەبێتە هۆی سستبوونی ڕەگی ددان و لە قۆناغی پێشکەوتوودا دەبێتە هۆی لەرزۆکبوونی ددانەکان.
• کیسی ددان: ئەگەری دروستبوونی کیسی پزیشکی لەسەر ڕەگی ددانەکان زیاد دەکات.
تەنیا فڵچە و هەویرددان بەس نین
پزیشکان ئامۆژگاری هاوڵاتییان دەکەن کە تەنیا پشت بە فڵچە نەبەستن، چونکە فڵچە ناگاتە نێوان ددانەکان. پێویستە ڕۆژانە دوو جار پەتی تایبەتی ددان (Dental Floss) بەکار بهێنرێت بۆ ڕێگریکردن لە هەوکردنی پوک و پاککردنەوەی ئەو ناوچانەی کە کلس لێیان نیشتووە.
چارەسەر و ڕێکارەکان
پسپۆڕانی ددان جەخت دەکەنەوە کە “کلس” بە شۆردنی ئاسایی لەناو ناچێت. پێویستە سەردانی پزیشکی شارەزا بکرێت تاوەکو بە ئامێری تایبەت کلسەکە لا ببرێت؛ (Scaling)
دوای پرۆسەی پاککردنەوە، پزیشکان ئاماژە بەوە دەکەن کە:
1. لەوانەیە لە هەفتەی یەکەمدا هەستیاری (حەساسیەت) لە ددانەکاندا دروست ببێت، کە ئەمە حاڵەتێکی ئاساییە.
2. پێویستە نەخۆش بەردەوام بێت لە شۆردنی ددان و بەکارهێنانی غەرغەرە بەپێی ڕێنمایی پزیشک.
3. پزیشک شێوازی دروستی پاراستنی ددانەکان دوای پاککردنەوەکە بۆ نەخۆشەکە ڕوونکردنەوە دەدات.
لە کۆتاییدا، پاراستنی تەمەنی ددانەکانت لە پاککردنەوەی کلسەکانەوە دەست پێ دەکات؛ پێش ئەوەی ئازار دەست پێ بکات، بۆیە باشترە كە سەردانی پزیشك بكەیت و پشتگوێی نەخەیت.