شێرپەنجەی پرۆستات وەک دووەم بەربڵاوترین جۆری شێرپەنجە و پێنجەم هۆکاری مردن لەنێو پیاواندا لە جیهان و هەرێمی کوردستان هەژمار دەکرێت. پشکنینی پێشوەختە تەنها ڕێگەیە بۆ دڵنیابوون لە تەندروستی و ڕزگارکردنی ژیانی پیاوان.
پرۆستات چییە و کەی دەبێتە مەترسی؟
ڕژێنی پرۆستات، بەشێکی گرنگی کۆئەندامی زاوزێی پیاوانە کە دەکەوێتە ژێر میزەڵدان و بەرپرسە لە پاراستنی توانای پیتاندنی تۆو. هەرچەندە ئەم ڕژێنە دەکرێت تووشی هەوکردن یان گەورەبوونی ئاسایی ببێت، بەڵام “شێرپەنجەی پرۆستات” مەترسیدارترین جۆری نەخۆشییەکانە کە تێیدا خانەکان بە شێوەیەکی ناتەندروست و بێشومار زیاد دەکەن.
ئامارە پزیشکییەکان ئاماژە بەوە دەکەن کە ئەم نەخۆشییە زیاتر لە پیاوانی تەمەن ٥٠ بۆ ٥٥ ساڵان ڕوو دەدات. خاڵی ئەرێنی ئەوەیە کە ئەم شێرپەنجەیە زۆرجار بە خاوی گەشە دەکات، ئەمەش دەرفەتی چارەسەری تەواوەتی زیاد دەکات ئەگەر لە قۆناغی سەرەتاییدا دەستنیشان بکرێت.
نیشانەکان؛ کاتێک جەستە ئاگادارت دەکاتەوە
لە قۆناغە سەرەتاییەکاندا، نەخۆشەکە هیچ نیشانەیەکی نییە، بەڵام لەگەڵ گەشەکردنی نەخۆشییەکە، ئەم نیشانانە دەردەکەون:
• خاوبوونەوە و پچڕپچڕی لە کاتی میزکردندا.
• دەرکەوتنی خوێن لە تۆماودا.
• ئازاری بەردەوام لە ئێسقانەکانی ڕان، حەوز و پشت.
• هەستکردن بە زەحمەتییەکی زۆر لە کاتی میزکردندا.
پشکنینی (PSA)؛ کلیلی دڵنیایی
وەزارەتی تەندروستی ئاماژە بە پشکنینی (PSA) دەکات وەک یەکێک لە خێراترین ڕێگاکان کە تەنها لە ٣٠ خولەکدا ئەنجامەکەی دەردەچێت. هەرچەندە بەرزی ئاستی ئەم ماددەیە هەمیشە بە واتای شێرپەنجە نایەت (چونکە لە کاتی هەوکردنیشدا بەرز دەبێتەوە)، بەڵام ئاماژەیەکی گرنگە بۆ پزیشک تا لە ڕێگەی (MRI) یان پشکنینی کلینیکییەوە دڵنیا ببێتەوە.
ڕێگاکانی چارەسەر
زانستی پزیشکی مۆدێرن چەندین بژاردەی بۆ چارەسەری ئەم نەخۆشییە خستووەتە ڕوو، لەوانە:
1. چاودێری نزیك: بۆ ئەو حاڵەتانەی شێرپەنجەکە زۆر خاوە و هێشتا نەبووەتە مەترسی.
2. نەشتەرگەری: بۆ لابردنی ڕژێنەکە یان گرێ لیمفاوییەکان.
3. تیشک و کیمیاوی: بۆ لەناوبردنی خانە شێرپەنجەییەکان و ڕێگری لە بڵاوبوونەوەیان.
4. چارەسەری هۆرمۆنی: بۆ بچووککردنەوە و پوکاندنەوەی گرێکان لە ڕێگەی کۆنترۆڵکردنی هۆرمۆنەکانەوە.
بۆچی پشکنینی پێشوەختە بکەین؟
گرنگیی پشکنینی پێشوەختە تەنها لە دۆزینەوەی نەخۆشییەکەدا نییە، بەڵکو لەوەدایە کە:
• دڵنیایی دەداتە کەسەکە کە تەندروستە.
• ڕێگری دەکات لە بڵاوبوونەوەی خانەکان بۆ ئەندامەکانی تری لەش.
• واتە کاتێکی کەمتر بۆ چارەسەر و چانسێکی زیاتر بۆ ژیان.