ماكوان عيززهت – هەولێر
بەشێكی خەڵك لە هاویندا بە بۆ ماوەیەكی درێژ لە ڕۆژدا و، بە بەر خۆرەوە كار دەكەن، لە چەندین بابەتدا پزیشكان باسیان لەوە كردوە بۆ پاراستنی پێست پێویستە دژە خۆر بەكار بهێندرێت، بە هەمان شێوە چاوەكانیشمان پێویستان بە پاراستن هەیە. بۆیە گرنگە لە تەمەنێکی بچووکەوە دەست بکەین بە بەکارهێنانی پارێزەری چاوی دروست بۆ ئەوەی چاومان لە تیشکی UV بپارێزین.
دكتۆر حەسەن خۆشناو پسپۆڕی نەشتەرگەری نەخۆشییەكانی چاو ڕوونی دەكاتەوە كە ئەو کەسانەی کەوا ڕۆژانە کار دەکەن لەبەر تیشکی خۆر و بۆ ماوەیەکی زۆر دەمێننەوە لە بەرامبەر تیشکی خۆر لەوانەیە تووشی ئەم کێشانە ببن کە بەهۆی تیشکی سەرووی وەنەوشەیی و تیشکەکانی تری پێکهێنەری تێشکی خۆر دروست دەبن:
١. دروستبوونی هەندێک جۆری شێرپەنجە لە پێڵووی چاو هەروەها لە تۆپی چاو.
٢. دروستبوونی گۆشتی زیادە و بەزی ناو چاو.
٣. دروستبوونی ئاوی سپی لە چاو.
٤. کاریگەری دروستکردن لەسەر تۆڕەی چاو و بە تێپەڕبوونی تەمەن و شی بوونەوەی ناوچەی زەردەپەل.
٥. وشکداگەڕانی چاو و دروستبوونی هەوکردنی گلێنەی چاو.
٦. زیادبوونی هەستەوەری چاو لە وەرزی گەرمادا.
٧. تیشکی خۆر لەوانەیە ڕاستەوخۆ ببێتە هۆی سووتانی تۆری چاو لەکاتی سەیرکردنی خۆر بەتایبەتی لە کاتی خۆرگیران دا و ببێتە هۆی کەمبوونەوەی توانای بینین. هەرچەندە لەوانەیە لە ماوەی ٣ بۆ ٦ مانگ تۆڕەی چاو چاکببێتەوە بەڵام هەندێک جار کاریگەری یەکجارەکی لەسەر چاو بەجێ دەهێڵێت.
پاشخان
پاراستنی چاو لە زیانەکانی خۆر:
دڵنیابە لە هەڵبژاردنی چاویلکەی خۆر کە 100% پاراستنی UVA یان UV400 پێشکەش دەکات، یان تیشکی UVA و UVB دەگرێت. لێرەدا چەند ئامۆژگاریەکی زیادە دەخەینە ڕوو بۆ پاراستنی چاو لە زیانەکانی تیشکی سەرووبنەوش، بەبێ گوێدانە وەرزەکە:
* چەتری خۆر لەگەڵ چاویلکەی خۆر بەکار بهێنە، بەتایبەت بۆ منداڵان و بەساڵاچووان.
* هەور بەری تیشکی سەرووبنەوش ناکەن، چونکە تیشکی خۆر دەتوانێت بە تەم و هەورەکاندا تێپەڕێت.
* تیشکی خۆر، نیوەڕوان دەگاتە ئەوپەڕی بەهێزی؛ یانیش کاتێک لە ئاوەوە ڕەنگ دەداتەوە.
* دوور بکەوەرەوە لە سەیرکردنی ڕاستەوخۆی خۆر، چونکە ئەم کارە لە هەر کاتێکدا (لەوانەش لە کاتی مانگگیراندا) دەبێتە هۆی زیانگەیاندن بە تۆڕی چاو و دەبێتە هۆی حاڵەتێکی جددی کە بە نەخۆشی تۆڕی چاوی خۆر ناسراوە.
* هەرچوار وەرز، چاویلکەی خۆر بەکار بهێنە هەتا چاوت بپارێزێت لە تیشکی سەرووبنەوش.
بەهەند وەرگرتنی ئەو ڕێنماییە سادانە، چاو دەپارێزێت.
چۆنیەتیی هەڵبژاردنی چاویلکەخۆر بەکەڵک بۆ پاراستنی چاو
لەچاوكردنی چاویلکەی خۆری دروست یەکێکە لە گرنگترین ڕێگاکان بۆ خۆپاراستن لە تیشکی سەرووبنەوش کە دەبێتە هۆی پاراستنی چاو بۆیە لە کاتی کڕینی چاویلکەی خۆردا ئەمانەی خوارەوە لەبەرچاو بگرن:
1_ دەبێت 100% پارێزگاری لە تیشکی سەرووبنەوش دابین بکەن.
2_ تا ڕووبەری چاو زیاتر داپۆشرێت، پاراستنی زیاتر دەبێت. بۆیە دڵنیابە لە کڕینی چاویلکەی خۆری قەبارە گەورە یان پێچاوپێچ بۆ ئەوەی یارمەتی کەمکردنەوەی تیشکی سەرووبنەوش بدات کە لە لایەکانەوە دەچێتە ناو چاوەوە.
3_ مەرج نییە عەدەسەی تاریک ڕێگری لە تیشکی سەرووبنەوش زیاتر بگرێت.
4_ مەرج نییە چاویلکەی خۆر تێچووی زۆری هەبێت بۆ ئەوەی بە باشی کار بکات؛ چاویلکەی خۆری کەمتر گرانبەها کە 100% بایەخی پێ درابێت دەتوانێت بە هەمان شێوەی بژاردە گرانبەهاکان کاریگەر بێت.