رۆژنامەی ھەولێر

ئیسماعیل شەیدا: شەیدای مۆزیك و گۆرانی

رەهبەر ســــەید برایم

 

لە باوەڕی یارسانیدا تەمبوور دەنگی هەق ودادە، مۆزیكەكەی چێژبەخشە بە خۆشی و رادە، ژەنینی ئامێری تەمبوور، نزاو پارانەوە و پیرۆزە بێ سنوور، باوەڕداریە بە ئایین پێكەوە گرێ دەدات گیان و جەستە، مرۆڤ لەجیهانی مادیەوە دەباتەوە بۆ جیهانێكی رۆحی قوڵتر بەو هەست و نەستە، ڕێوڕەسمی جەم لە جەمخانە نزایان ڕوو لە ئاسمانە، بە ژەنینی تەمبوور دەق و سروودی پیرۆزەكانی ئاینی یارسانە، لەكن پەیڕەوانی ئاینی كاكەیی پیرۆزە، هاوڕێ رۆح و دیاری غەیب و ویژدان و سۆزە، تەمبوور كوردییە ئامێرێكی كۆنە بۆ پاراستنی مێژوو باوەڕ و داستانەكانە، هێمای نەتەوە و بەردەوامی ناسنامەی كاكەییەكان و یارسانەكانە!
كورد بت شكێن بووە قەت بتی نەپەرستووە، سروشتی خۆشویستووە و ژینگەی پاراستووە، بەهۆی ئاینی زەردەشت، پەیوەندیداربووە بە ڕوناكی و سروشت.
قورگی مرۆڤ یەكەمین ئامێری مۆزیك بووە، كە لە مێژووی هونەر و ئاواز نزیك بووە، پەنجەكانی دەست بۆ چەپڵە و ژەنینی ئامێرن، رۆح رادەژەنن و ناخ دەجوڵێنن و راز رادەسپێرن!
مۆزیك بەستراوەتەوە بە كەلەپوور، هەر لەدەف و تەپڵ و دەهۆڵ و شمشاڵ و ساز و سەمتوور و تەمبوور، مرۆڤ لە باڵندە و سروشت فێرە ژەنین و ئامراز و ئاواز بووە، لەو سەرچاوەو كانگەوە ئامێری مۆزیك سازبووە، هونەر لەهەر بەرگ و ڕەنگ و دەنگ و چەمكێك بێ بۆ ڕازاندنەوەی جوانكاری سروشتە، مێرگ و داستان و باخ و گوڵزار و هونەری جوانین شەپۆلی ئاواز لە چیاو دەشتا، مۆزیك هێندە كاریگەر روحلەبەر و جانەوەر و بونەوەر و ولاخ و دەعبا و مەڕوماڵات، بەهێوری هەست و چێژ لەئاواز دەكات، ولاخەبەرزە بەفیتە ئاو دەخواتەوە، شوان كە شمشاڵ لێدەدات مەڕوماڵات خڕدەكاتەوە، رادەمێنێن و گوێ دەگرن و نالەوەڕێن، دەبێتە هۆی سەرسامی و هەستبزوێن، وەك مرۆڤ هەستی هەیە، ئارەزوو و ویست و مەستی هەیە، هەمووكەس گوێبیستی مۆزیك دەبێ بەڵام هەموو كەس تێی ناگات، هەردەنگێ لە سروشتەوە بێ هەموو كەس دركی پێناكات، دیمەنی سروشت لە هەر بستێ، تەژیە لە ئاواز هەر رۆح دەیبیستێ.
جوانترین هۆنراوە هونەر لە جیهاندا لایلایەی دایكەكانە، ڕەسەنایەتی و مۆركی خۆشەویستی و هەڵقوڵاوی ناخە پاكەكانە، ئاواز بۆ شیعر واتە نەمری شیعر و مانەوەی بە درێژایی زەمان، دەژێتەوە، دەبوژێتەوە، ناكوژێتەوە، دەبێتە وێردی سەر زمان.
كۆیەی مەكۆی ئەدەب و هونەر و ئاوازی سروشتە، پشتی چیایە و دامێنی رەز و زێ و رووبار و دار و دەشتە، تایبەتمەندی خۆی هەیە، جیاوازە، لەرەسەنایەتی كەلتوور و كەلەپوور و نەوازە، كۆیە بۆتە كانگاو لوتكەی هونەری كوردەواری، بە مەقام و گۆرانی و سرود و بەستە و كەباری:

فێرگـــەی هــــــونەرە خۆشخوانی پڕە
مــــەڕبێن و پـــووتێ، حـــــەنیلە خڕە
ئـــەوەڵ سەحــەرە بـــــەسەدای سێوە
قاسپەی كەوان دێت لەو دەشت و كێوە
لــــە حەمــــــــامۆك و لوولەی زایەری
شیرین بەهــــــارەی خــارە تـــــــایەری
تیپی بـــاواجی تـــــــــــــاجی هـونەرە
بـۆ ئــــــــارامی رۆح بــە كـــــــاریگەرە

كۆیە پێشەنگ و مەشخەڵانی سروودە، كوورەی جۆشدانەوەی تێكۆشەرانی كوردە، هەر لە (ئەی ڕەقیب) و (ئەی شەهیدان، ئەی شەهیدان) و (پێشمەرگەی بەهەڵمەتین، پاڵەوانی میللەتین) و (ساڵێكی تریش وا داهاتەوە، ڕۆژی نەورۆزی كورد هەڵهاتەوە) و(ئێمە ڕۆڵەی كوردین، ئێمە ڕۆڵەی كاوەی نەبەردین) و (كە ئێمە كوڕی شاخ و كێو و كەژین، وڵات فێری كردووین بەمەردی بژین)، (قاروقینی گەل بە جارێ دای لە هارژن و تەقین) و (كارگەرین، جەنگاوەرین) و (گەنجێ كە پیشەی هەر فەسادی بێ) و (داری سەربەستی بەخوێن ئاودەدەین) و (من كە ڕۆڵەی كوردستانم، پەروەردەی بەفری كوێستانم) و (كوردە و هەڵەی مێژوو داویە پێت، لەدەستی نەدەی لانەدەی لە ڕێت) و (بۆ گەلی كوردی قارەمان، سوێندم بەخاكی كوردستان) و (یاخوا بەخێربێی نەورۆزی ئەمساڵ) و (كوردستانی خۆش، نیشتمانی جوان، تۆ قیبلەگاهی منی بێ گومان) و (ئەی شەهیدانی پێشمەرگەی وڵات، ئەی هەڵگرانی دروشمی خەبات) و (بژی با بژی) و (بەخێربێنەوە، بەخێربێنەوە، وەتەن باوەشی بۆ كردوونەوە) و (ئێمە كوردین بێچوە شێرین، نەتەوەی كاوەی دلێرین) و (برا گەل بخوێنن توانا دەبن) و (ئەی هەڵەبجەی خۆشەویست، شارە دڵسوتاوەكەم) و (ئەی نەتەوەی كەیخەسرەو و كاوەی دلێر) و (هێزی گەل، هێزی خەبات و ڕاپەڕین) و (هەر ساڵێ نەورۆز بێتەوە، موژدەیەكی خۆش دێنێتەوە، كوردان دەبوژێنێتەوە) و (كەركوك شانازی ژینمی، كەركوك هەناسە و تینمی) و (نەورزە مەستم بە نەغمەی بولبول) و (دەژیم دەمرم لەو هەولێرە) و (وتم ئەی كچ لەگەشتی) و (نەسرین ئەمڕۆ نەورۆزە، لێت بێ جەژنە پیرۆزە، لە كوردستانی مەزن، جەژنی گشت تیرە و هۆزە) و.. .. دانەرانی شیعری ئەو سروودانە لە زێدەكەی كۆیەن، لەو ئاگردانە گەشاوە و بەشكۆ و پڕ پشكۆیەن!
لەو كەش و هەوا هونەرەیدا، ئیسماعیل شەیدا، هەڵكەوت بوو پەیدا، سەرەتا بە كۆرس ئەوجا بووە دەف ژەن و گۆرانی بێژ، بەو شێوە كەوتە جولە بە زایەڵە و سۆز و چێژ، بەدەنگێكی رەسەن لە ئاوازی خۆش، بە عەشقی هونەر هاتە جۆش و خرۆش، ئیسماعیل شەیدا كوڕی شەهید برایم و برازای وەستا شەنگەیە، لەو توخمە و نەتەوە و تنۆكە ئاونگەیە، دەرچووی زانكۆ مەزنەكەی تیپی باواجی بوو، لەو بەهرە هونەرمەندانە بوو ناو و رەواجی بوو، هونەرمەند ئیسماعیل شەیدا، مەستدەبوو بەدەنگی مەهەستی و هایدا، ئیسماعیل ئیبراهیم حەسەن، خەڵكی باسەرەن بەرەسەن، وایان دەزانی كوردێكە خەڵكی ڕۆژهەڵات، چونكە كوردستانی بوو بە باوەڕ و ویژدان و(خەبات) لە سروودی نیشتمانی كە دەیچریكاند بە جوانی بۆی دەهات:

مزگێنیم دەیە دەگەی بە ئــاوات
كوردە لەسایەی حزبی دیموكرات

لە ئاسمانی میدیا ئەستێرەكان دەردەكەون، بە ئەزمون و زانست و توانا دێتەدی هیوا و خەون، تێكڕا 34 سرود و گۆرانی هەیە كە تۆمارە، هەروەك دولبەرێ وا لەو ژێرە و كۆیە چەند خۆشە و ئەی بادی شەماڵ و لە مەیدانی بەهارا، (با بچینە ناو شلێران، هەورێكی هێنا، یەكەمجار بوو، هەوری لە كۆڵ) سكاڵا بەزامی كوردستانی، ئەمانە مەلۆیەكن لە خەرمانەی سرود و گۆرانیەكانی، ئەو دیلانانەی (ئەگەر مەیلت لەدڵ دەركەم، یاد و كۆچ و سكاڵای زام و پەیام و ئەوا رۆیم لەلاتان و ناڵەی جودایی، گوزارشت لەناخی هونەرمەند دەكات بەدڵنیایی، ساڵی 1996 كۆچ دەكات، بەرەو دەرەوەی وڵات، لە ئەڵمانیا دەگیرسێتەوە، گیانی بە (هەوار)ی نیشتمان دەبەستێتەوە، (عەشق و مەی، مەلی ئاواتم، وەرە ساقی، هەی بێنێن بێنن) لەناخەوە، بە ئاخەوە، گیانی دەهەژێنن، هونەرمەند كەسێكە كە خەڵك لەرابردوو، بگەرێنێتەوە بۆ ئێستا و داهاتوو، گەر هونەرمەند و راستی پێكەوە نەژین لێی بگەرێن، با هونەر نەمرێ وازی لێبهێنن و بەدوایدا مەگەڕێن، هونەرمەند ئیسماعیل شەیدا، لە ساڵی دوو هەزار و چواردە دا، خێزانی پێكەوەناوە بۆتە باوك، منداڵەكانی (هەستی و هاڤی و لاوك) ئەویندار و خولیا و هۆگری هونەر بووە، لە باواجی گۆشكرا دوایی دەربەدەر بووە، مەرگ مەودای نەدا هەر 52 ساڵ ژیا، لە 17/11/2025 كۆچی دوایی كرد لە هانۆڤەری وڵاتی ئەڵمانیا، مەرگ نزیكە ئارەزووەكان دوورن، مردن بە نۆرەنییە بەڵام لە كەس نابوێرن و نابوورن، كە سروشت دەوەستێ هونەر دەست پێدەكات، بە نامۆیی ڕۆیی، هونەرمەندی دوورە وڵات، هونەر و شاكار ژیانەوەی ژیانە، نەمری و زیندوكردنەوەی گیانە، هەر بە گۆرانیەكانی خۆی (ئەمان مردم، هەی گریان و ئامان و ئامان) شەیدا ڕۆیشت لەناومان، نەما لەلامان!

پێكەنین و گۆرانی. بۆ ژیان
بۆ مــەرگ. خـــەم و گریان