سەدیق سەعید ڕواندزی
زۆرجار وەرگێڕان، لە بری ئەوەی ببێتە ئامرازێك بۆ دەوڵەمندكردنی فەرهەنگی نەتەوە و برەودان بە كولتووری خوێندنەوە و ئاشنابوون بە كتێب و دنیای مەعریفە، بە پێچەوانەوە دەبێتە مەترسییەكی ڕاستەقینە بۆ سەر كۆمەڵگە و دووركەوتنەوە لە كتێب و هۆشیاركردنەوەی تاكەكان. ئەمیش لە ڕێگەی وەرگێڕانی ئەو بابەتە بێمانا و نامەعریفییانەی كەسانێك وەریدەگێڕن، بێ ئەوەی ئەوەی بیر لەوە بكەنەوە كە بە ڕاست ئەم بابەتانە دەتوانن خەرمانەیەك بخەنە سەر هۆشیاریی هزریی مرۆڤی كورد، بە تایبەتیش لە كۆمەڵگەی ئێمەدا؟ وەرگێڕ بەر لە وەڕگێڕانی هەر بابەتێك، دەبێ خۆی ڕووبەڕووی ئەو پرسیارە هزریی و ئاكاریی و ئەو بەرپرسیاریەتییە مەعریفییە بكاتەوە، كە ئاخۆ وەرگێڕانی ئەم بابەتە پێویستە یان نا؟ خۆ گەر وەرگێڕێك ئەمەی نەكرد، گومان لەوەدا نییە مەرامی دیكەی كەسی و بارزگانی لە وەرگێڕانی هەیە، كە پردی پەیوەندی گەلانە بە یەكتری و بە داخەوە لە نێو ئێمەدا، بۆتە گەڕەلاوژێیەك ئەوسەری دیار نەبێت! لەو ڕوانگەیەوە بەڕێز (ئەرسەڵان حەسەن) بابەتێكی هەر لەو ڕۆژنامە پڕ خوێنەرە، واتا هەولێر وەرگێڕاوە بە ناوی (شانازی دەكەم كتێب ناخوێنمەوە) كە هەر لە سەرەتای ناونیشانەكە، ئەو پەیامە مەترسیدار و نەرێنییەمان لە بارەی كتێبەوە بۆ دەردەكەوێت، بەدەر لەوەی ناوەڕۆكی وتارەكە باسی چی دەكات، بەوەی كە كتێب نەخوێندنەوە شانازییە! بەڵام ئایا هەموو نەهامەتییەكانی كۆمەڵگەی ئێمە، لەوەوە نەهاتوونە كە ئێمە گەلێكین ناخوێنینەوە و پەرە بە كولتووری خوێندنەوە نادەین، كە دەسپێكی هۆشیاریی هزری و كەسی تاكەكان و كۆمەڵگەیە؟ ئێمە كە ئەو ناونیشانە دەخوێنینەوە، یەكڕاست ئەو هەستەمان لا دروست دەبێت، كە بە هیچ شێوەیەك تخونی كتێب نەكەوین، چونكە هیچ شانازییەكی تێدا نییە، بێگومان كارێكیش بۆ مرۆڤ مایەی نەنگی و شەرمەزاری بێت، هەرگیز نایكات و سڵی لێ دەكاتەوە، كە ئەمەش ئەوەندەی تر مەودا و كەلێنی گەورە و دابڕاوی نێوان كتێب و تاكی كورد، قووڵتر دەكات و دنیای كتێب و خوێندنەوەی لا بێبەها دەكات. هەر ئەم بەڕێزە، دیسانەوە بابەتێكی دیكەی لە هەفتەنامەی ڕێگای كوردستان وەرگێڕاوە بە ناونیشانی (بۆ چی من نیشتمانپەروەر نیم) واتا بە هەمان تێڕوانینی نەخوێندنەوەی كتێب، باسی هەستی نیشتمانپەروەری دەكات، وەك ئەوەی زۆر ئاسایی بێت كەسێك نیشتمانپەروەر و خاكپەرست نەبێت، بەڵام ئێمە گەلێكین، هەمیشە لە ژێر مەترسی چڕنووكی دژمنان و تیرۆریستان و شۆفێنییەكانداین. هەر دە ساڵێك لەمەوبەر، هێزێكی بە ناو ئیسلامی و تیرۆریستی وەك داعش، گەورەترین هێرشی کردە سەر كوردستان و خاكەكەی و هەزاران خەڵكی سڤیلی كوشت، بۆیە دەبێ گیانی نیشتمانپەروەری بە ناو تاكەكاندا بڵاو بكەینەوە. بۆ نەتەوەیەك، كە دەوڵەتێكی سەربەخۆی نییە، هیچ كارێك ئەوەندەی نیشتمانپەروەری، مایەی ئاكار، سەربڵندی، شكۆ و مێژووییانە نییە، بە پێچەوانەوە كە نیشتمانت نەبوو، تۆ هیچ نیت، جگە لە ئازادێكی ژێردەستە. ئەگەر پێشمەرگە و دەسەڵاتی كوردی لە شاری خورماتوو بوونایە، ئایا پۆلیسێكی ترسنۆكی سوپای عێراقی دەیتوانی ئاڵای پیرۆزی كوردستان، كە دەیان هەزار ڕۆڵەی كوردی لە پێناودا شەهید بوونە، لە دەستی كوردێك بێنێتە دەر؟ ئەمە یاسای ژیانە، مرۆڤ كە خاكی نەبوو، خۆشی نییە، نیشتمانی دووەم بوونی نییە، نیشتمان یەك جارە، یان هەیە یان نییە. دواجار دەڵێم، هیودارام وەرگێڕەكانی ئێمە، هەر شتێك مەبەستیان بوو وەرنەگێڕن، وەرگێڕان بەرپرسیاریەتییە، هیچ شانازییەك لەوەدا نییە، كتێب نەخوێنینەوە و نیشتمانپەروەر نەبین، ئەم كارانە مایەی نەنگین بۆ مرۆڤ. مرۆڤی هۆشیار و تێگەیشتوو، نەتەوەیی و ڕاستەقینە كتێب و كولتووری خوێندنەوە و نیشتمان پەروەریی بە شانازییەكی گەورەی ژیانی دەزانێت و هەرگیز لە دژیان ناوەستێتەوە !