ژیانی من لە شانۆی ڕووسیدا

سەردار ئەکرەم/ بەریتانیا

کتێبی My Life in the Russian Theatre کە لەلایەن ڤلادیمیر نەمیرۆڤیچ-دانچێنکۆ نووسراوە، سەرگوزەشتەیەکی تایبەت و گرنگە لەسەر ژیان و کارەکانی ئەم هونەرمەندەی گەورەی شانۆیی ڕووسی. نەمیرۆڤیچ-دانچێنکۆ (١٨٥٨-١٩٤٣) یەکێک بوو لە دامەزرێنەرانی شانۆیی هونەری مۆسکۆ (Moscow Art Theatre) لەگەڵ کۆنستانتین ستانیسلاڤسکی، و بە یەکێک لە کەسایەتیە سەرەکیەکان لە مێژووی شانۆیی سەدەی بیستەم دادەنرێت. ئەم کتێبە لە ساڵی ١٩٣٦ بە زمانی ئینگلیزی بڵاوکراوەتەوە، کە لە ڕووسیەوە وەرگێڕدراوە لەلایەن جۆن کۆرنۆس، و تێیدا نەمیرۆڤیچ-دانچێنکۆ باس لە ئەزموونەکانی خۆی لە جیهانی تەئاتردا دەکات.
کتێبەکە باسی چی دەکات؟
کتێبەکە بە شێوەیەکی سەرنجڕاکێش باس لە ژیانی نەمیرۆڤیچ-دانچێنکۆ دەکات، لە سەرەتایەکانی وەک هونەرمەندێکی گەنج کە بە شێوەیەکی ئەماتورشانۆیەکانی دەکرد، تا گەیشتنی بە قۆناغی دامەزراندنی شانۆیی هونەری مۆسکۆ لە ساڵی ١٨٩٨. ئەو لەم کتێبەدا وردەکاریەکانی پەیوەندیەکەی لەگەڵ ستانیسلاڤسکی، چۆنێتی گەشەکردنی بیرۆکەی شانۆییەکی نوێ و هەوڵەکانیان بۆ گۆڕینی شانۆیی ڕووسی بەرەو شێوازێکی زیاتر سروشتی و واقیعی (ناتورالیزم) دەگێڕێتەوە.
نەمیرۆڤیچ-دانچێنکۆ باس لەوە دەکات کە چۆن ئەوان بەرگەی شانۆیی ئەو سەردەمەی ڕووسیا نەدەگرت، کە زۆربەی کات لەسەر نمایشنامە کلاسیکەکان بوو و بە شێوەیەکی گاڵتەجاڕانە و ساختە دەبینرا. لە جیاتی ئەوە، ئەو و هاوکارەکەی هەوڵیان دا نمایشەکانی نووسەرانی هاوچەرخی وەک ئەنتۆن چێخۆف و ماکسیم گۆرکی بکەنە سەر شانۆ، کە کێشەکانی کۆمەڵگەی ئەو کاتەیان دەخستە ڕوو. بە تایبەتی، کتێبەکە زۆر باس لە پەیوەندی نزیکەکەی لەگەڵ چێخۆف دەکات، کە نمایشنامەکانی وەک نەوڕەس(The Seagull)، خاڵە ڤانیا (Uncle Vanya)، سێ خوشک (The Three Sisters)، و باخچەی گێڵاس (The Cherry Orchard) لە شانۆیی هونەری مۆسکۆدا سەرکەوتنێکی گەورەیان بەدەستهێنا.
بابەتێک لەسەر کتێبەکە
ژیانی من لە شانۆی ڕووسیدا My Life in the Russian Theatre زیاتر سەرگوزەشتەیەکی کەسی نییە؛ ئەو کتێبێکە تیشک دەخاتە سەر گۆڕانکاریەکی مێژوویی لە شانۆیی ڕووسیدا. نەمیرۆڤیچ-دانچێنکۆ لەم کتێبەدا دەریدەخات کە چۆن ئەو و ستانیسلاڤسکی بە نیاز بوون شانۆیەک دروست بکەن کە لەگەڵ ژیانی ڕاستەقینەدا بگونجێت، نەک تەنها وەک شوێنێک بۆ گاڵتەپێکردن یان نمایشی ساختە. ئەوان سیستەمی “ستار”ی شانۆییی کۆنیان ڕەتکردەوە، کە نمایشەکان تەنها بۆ نمایشکردنی ئەکتەرە بەناوبانگەکان بوون، و جەختیان لەسەر کاری کۆمەڵە و پاراستنی مەبەستی نووسەر کردەوە.
لە کتێبەکەدا، نەمیرۆڤیچ-دانچێنکۆ باس لەو کۆبوونەوەمێژوویەکەی دەکات کە لەگەڵ ستانیسلاڤسکی لە رێستوورانتێکدا بوو، کە ١٨ کاتژمێری خایاند و لەوێدا پلانی شانۆیی هونەری مۆسکۆیان کێشا. ئەم کتێبە هەم بەڵگەنامەیەکی مێژووییە و هەم چیرۆکێکی سەرنجڕاکێشە کە پیشاندەری ئەوەیە کە چۆن دوو کەس دەتوانن بزووتنەوەیەکی هونەری گەورە دروست بکەن. هەروەها باس لە چەندین نمایشنامەی دیکە دەکات کە لە شانۆیەکەدا سەرکەوتنی بەدەستهێناون، وەک ئەوانەی شکسپیر، ئیبسن، و دۆستۆیڤسکی.
کۆتایی
بە کورتی، My Life in the Russian Theatre ژیانی من لە شانۆی ڕووسیدا،تەنها کتێبێک نییە لەسەر ژیانی نەمیرۆڤیچ-دانچێنکۆ، بەڵکوو نووسراوەیەکە کە گەشەکردن و پێشکەوتنی شانۆیی نوێی ڕووسی دەگێڕێتەوە. ئەم کتێبە بۆ ئەوانەی کە حەزیان بە مێژووی شانۆیە یان بە شێوەی گشتی بە هونەرەشانۆ، خوێندنەوەی زۆر بەنرخە.