رۆژنامەی ھەولێر

تەندروستیا کۆمەلگەهێ ژ تەندروستیا خێزانێ دەست پێ دکەت

کاڤین نەبیل

دەمێ ئەم بیر ل گۆتنا «تەندروستیا کۆمەلگەهێ ژ تەندروستیا خێزانێ دەست پێ دکەت» دکەینەڤە، ئەم نە تنێ ڕستەکا نەرێتی دخوینین، بەلکو ڕاستیەکا زانستی و جڤاکی یا سەنگدار دیار دکەین؛ کۆمەلگەهێن مەزن نەهندێن ب تنێ نە کو نەخۆشکەڤن، بەلکو ژ مالێن خۆ یێن بچووک پەروەدە بوونە. نەشێین کۆمەلگەهەکا ساخلەم و تەندروست بهێینە ئاڤاکرن بێ ڤەدگەڕیان بۆ بناغێ سەرەکیی یل کو ژێ پێکدهێت: (خێزان).

فاتمە رەجب بۆ هێلێن میدیایێ دبێژیت: «مال، کلینیکا خۆپاراستنا تەندروستیا ڕاستەقینەیە.»
مال؛ کلینیکا خۆپاراستنێ یا ئێکێ
تەندروستیا ڕاستەقینە نە ژ ڕێکا نەخۆشخانەیێن مەزن و نە ژ ستراتیژییێن وەزارەتێن تەندروستیا ب تنێ دەست پێ دکەت، بەلکو ژ مێزۆخا مالێ، ژ چاندا زارۆڤیا رۆژانە، و ژ وان ئارمانجان دەست پێ دکەت یێن دایک و باب د دەروونێن زارۆکێن خۆ دا چاندنێ تێدا دکەن. ڕەفتارێن خوارنا ساخلەم، چالاکییا جەستەیی، هۆشیاری ب گرنگیا خۆپاراستنا زوو؛ هەمی ئەو تۆرەمەنن کو ل مالێ دەهێنە چاندن، دا کو ل دڕکەفتی کۆمەلگەهەکا هۆشیار و خودان شیان بۆ برێڤەبرنێ بەرهەم بینن.
ڤەگرتنا ئەرێنی و پشتەڤانیا دەروونی
تەندروستیا خێزانێ ژ لایێ جەستەیی دەرباز دکەت دا کو لایەنێن دەروونی و جڤاکی یێن کویر بەرجەستە بکەت. ژینگەها خێزانێ یا سەقامگیر و هاندەر، نوێنەرایەتییا قەڵغانا خۆپاراستنا ئێکێ دکەت ل دژی نەخۆشییێن سەردەمێ یێن دەروونی وەکی خەمۆکی و سترێسێ. هەروەسا وەرگرتنا ئێک ژ ئەندامێن خێزانێ بۆ رێبازەکا ژیانێ یا تەندروست، دڤێت ب رەنگەکێ تەمام ببیتە «ڤەگرتنەکە ئەرێنی» یا کو هاریکاریا هەمیشەیی یا خێزانێ دکەت، دا کو تەندروستی ببە چاندەکا کۆمەلگەهی یا هەڤپارچە و بەردەوام.
ئایە رەجب بۆ هێلێن میدیایێ دبێژیت: «تەندروستیا جەستەیی ب هێزبوونا خێزانی ڤە گرێدایە.»
ب بەرەف ستراتیژییەکا خێزانی یا تەندروست
بۆ وێ چەندێ کو ئەم ڤی مژاری بووژینینە ڕاستیەکا کارا، هەر خێزانەک دکاریت پەیڕەویا گاڤێن سادە بوە لێ پڕ کاریگەر بکەت:
چەسپاندنا چاندا خۆپاراستنێ: پشتراستبوون لسەر پشکێن پشکنینێن دورەیی وەک رێکارەکا خۆپاراستنا سروشتی یا کو ب رەوشا نەخۆشیێ ڤە نەگرێداییە.
ژیاندنا خوارنێن خێزانی: کرنە مێزا کۆمەکا دەرفەتەکێ بۆ خوارنا بەرهەمێن تازە و یێن دەوڵەمەند ب ماددەیێن ب مفا، و دورکەتن ژ رێبازێن خەرجیێن زیانبەخش ب هەردەمەکێ گونجایی.
چالاکیا هەڤپشک: ڤەگۆهاستنا بزڤر و وەرزشێ بۆ چالاکیەکا خێزانی یا دورەیی یا کو تێکڕا دناڤبەرا تەندروستیا جەستەیی و بهێزبوونا پەیوەندیێن خێزانی دا گرێدایە.
دوماهی:
ڕکابەریا لسەر پاشەڕۆژا هەر کۆمەلگەهەکێ ب ڕادەیا چاڤدێریا تەندروستیا ئەندامێن وێ ژ قۆناغا خشتەیێ ئێکێ ڤە دەست پێ دکەت. و هەکە ئەم وەلاتی ناڤۆکی و پڕی ژ ژیانێ بڤێن، ژ نەخۆشییان دوور بیت، و شیانێن ڕووبەڕووبوونا دەڤەرێن نوو هەبن، ئەوا ب دەست پێ بکەین ژ خۆ و ئاڤاکرنا مالێن خۆ دا؛ با ببنە شۆینگەهێن تەندروست یێن پاراستی، ژ بەر کو هەر خێزانەکا ساخلەم خشتەیا سەرەکی یە بۆ بلندبوونا کۆمەلگەهێ و گەشەکرنا وێ