ئاریان دەرگەڵەیی – هەولێر
ساڵۆنی ڕۆشنبیریی زیای شاری قاهیرە، میوانداری نووسەر و بیرمەند و ڕۆماننووسی كوردی جان دۆست دەكات لە گەلەری زیا لە شاری موهەندەسین بۆ واژۆكردنی كتێبێك و گفتوگۆكردن لەسەر ڕۆمانە نوێیەكەی بە ناوی “دوایین شەڕەكانی ژەنەراڵ”.
ئەم ڕۆمانە لەم دواییانەدا لە چاپخانەی دار ئەلنەهار لە بەیروت چاپ كراوە. ئەم نووسەرە لەلایەن نووسەر و ڕەخنەگری یەمەنی ڕیاز حەمادیەوە دەناسێنرێت و گفتوگۆی لەسەر دەكرێت. هەروەها جان دۆست لە ٥٧ـەمین پێشانگای نێودەوڵەتی كتێبی قاهیرەدا ڕۆمانەكە پێشكەش دەكات.
ماڵپەڕی El Mashhad عەرەبی نووسیویەتی كە ڕۆمانەكەی جان دۆست باس لە ناوبانگترین ژەنەراڵی كورد لە مێژوودا دەكات، كە مەلا مستەفا بارزانی، ئەو سەركردەیەی لە ماوەی سەدەی بیستەمدا جێپەنجەیەكی گەورەی لەسەر خەباتی كورد بۆ ئازادی بەجێ هێشتووە. لە ڕێگەی وردەكارییەكانی دوایین شەڕەكانییەوە،
جان دۆست دەڵێت ڕۆمانەكە باسی یەك كەس نییە، بەڵكو باس لە تەواوی نەتەوەیەك دەكات كە خەباتەكەی لە كەسایەتییەكی كاریزمادا بەرجەستە بووە كە دواجار بووە بە ئەفسانەیەكی ڕاستەقینە. لە درێژەی قسەكانیدا: لە ڕێگەی ئەم ڕۆمانەوە خوێنەر كلیلی تێگەیشتن لە دۆزی كورد بەدەست دەهێنێت، كە خوێنی زۆری بۆ ڕژاوە، خوێنێك كە تا ئەمڕۆش بەردەوامە و گومانی تێدا نییە، ڕۆمان وەك ژانرێكی ئەدەبی و هونەری، خاوەنی توانای گرتنی وردەكارییە لەبیركراوەكانی چیرۆكێكە كە لە ڕابردوودا ڕوویداوە، یان چیرۆكێك كە هێشتا لە هەڵدانەوەدایە. پەیوەندییەكەی لەگەڵ مێژوودا لە ژانرە ئەدەبییەكانی دیكە جیای دەكاتەوە؛ پەیوەندییەك كە بە كارلێكی بەرهەمدار دەگاتە لوتكە. بۆیە هەم مێژوو و هەم گێڕانەوە ماددی خۆیان لە خەیاڵەوە دەبەستنەوە و پشت بە ڕووداوەكان دەبەستن بۆ داڕشتنی ناوەڕۆكەكەیان. لە كاتێكدا مێژوونووس گێڕانەوەی خۆیان لە ڕابردووەوە دەبەستێتەوە، ڕۆماننووس گێڕانەوەی ڕابردوو دەباتە ناو ئێستا و بەپێی كاتەكانی ئێستای بنیات دەنێت. بەم شێوەیە هەم ڕۆماننووس و هەم مێژوونووس لە چوارچێوەی شێوازی مێتافۆریك، ئیرۆنی، واقیعی و ڕەنگە تەنانەت ڕۆمانسیشدا خەریكی ئەزموونی نووسین دەبن. بەڵام جیاوازییەكە لە كارەكانی ڕۆماننووسدا سەرهەڵدەدات، كە تۆڕی مێتافۆریكی زمان قووڵتر دەكاتەوە، كە ئەركێكی تەواو جوانیناسانە بەسەر گێڕانەوەدا زاڵ دەبێت.
چەند ناوەندی جیهانی نووسینی جۆراجۆریان لەسەر ئەم رۆمانە نووسیوە لەوانە ناوەندی Al Mayadeen كە نووسیویانە لە چوارچێوەیەدا ڕۆمانی “دواین شەڕەكانی ژەنەراڵ” (دار ئەلنەهار، ٢٠٢٥) لە نووسینی ڕۆماننووسی كوردی جان دۆست وەك بەرهەمێكی گێڕانەوەدا دەردەكەوێ كە ژیاننامە لەگەڵ ڕەنگدانەوەی بوونگەرایی لە ژیانی سەركردەی كورد، مەلا مستەفا بارزانی (١٩٠٣-١٩٧٩) تێكەڵ دەكات. ئامانج تەنیا وێناكردنی وەك كەسایەتییەكی سیاسی و مێژوویی نییە، بەڵكو وەك مرۆڤێكە كە یادەوەری گەلێكی بەرجەستە كردووە و لە كۆتایی تەمەنیدا بەرگەی جەستەیەكی بارگرانی نەخۆشی و ماندووبوونی خەباتی لە پێناو نەتەوەیەكی ستەملێكراو و لە ئەستۆ گرتووە.