ئازاد ساڵح
کەرتی بیمە یەکێکە لە بەردی بناغەی گەشەسەندنی ئابووری و کۆمەڵایەتی لە هەر وڵاتێکدا، ڕۆڵێکی سەرەکی دەگێڕێت لە کەمکردنەوەی کاریگەرییە داراییەکانی ئەو مەترسیانەی کە ڕووبەڕووی تاک و بازرگانی بە هەمان شێوە دەبنەوە. لە هەرێمی کوردستان و عێراقیش ئەم کەرتە هێشتا لە قۆناغی گەشەکردندایە و پێویستی بە گەشەسەندنی بەرچاو هەیە بۆ ئەوەی هاوسەنگ بێت لەگەڵ پێداویستییە سەردەمییەکان و گەیشتن بە سەقامگیری دارایی. ئەم توێژینەوەیە ئامانجیەتی بەدواداچوون بۆ دۆخی ئێستای کەرتی بیمە بکات، ئەو تەحەددایانەی کە ڕێگری لە گەشەسەندنەکەی دەکەن دەستنیشان بکات، و دیدگاکانی داهاتوو پێشکەش بکات بۆ بەرزکردنەوەی ڕۆڵی لە ئابووری ناوخۆییدا.
١- دۆخی ئێستای کەرتی بیمە لە کوردستان و عێراق
کەرتی بیمە لە عێراق و هەرێمی کوردستان بە بەراورد لەگەڵ وڵاتانی دراوسێ بەدەست لاوازییەکی ڕێژەییەوە دەناڵێنێت. ئامارەکان دەریدەخەن کە ڕێژەی هاتنە ناوەوەی بیمە لە 1%ی بەرهەمی ناوخۆیی زیاتر نییە، کە بە بەراورد بە تێکڕای جیهانی زۆر نزمە. زۆربەی کۆمپانیاکانی بیمەی ناوخۆیی پشت بە بەرهەمە تەقلیدییەکانی وەک بیمەی ئۆتۆمبێل و موڵک دەبەستن، لە کاتێکدا بیمەی تەندروستی و ژیان لە ڕووی پانتاییەوە سنووردار دەمێنێتەوە. جگە لەوەش ئەم کۆمپانیایانە بەدەست لاوازی توانای تەکنیکی و کەمی کارمەندی شارەزا دەناڵێنن، ئەمەش کوالیتی خزمەتگوزارییەکانی پێشکەشکراو کەمدەکاتەوە.
٢- دیدگاکانی داهاتوو بۆ گەشەپێدان
بۆ بەدەستهێنانی گۆڕانکارییەکی چۆنایەتی لە کەرتی بیمەدا، پێشنیار دەکرێت کە سەرنج بخرێتە سەر ئەم میحوەرانەی خوارەوە:
– بەرەوپێشبردنی ڕۆشنبیری بیمە: لە ڕێگەی هەڵمەتی هۆشیارکردنەوە بە هاوکاری لەگەڵ دامەزراوە پەروەردەیی و میدیاییەکان.
– نوێکردنەوەی یاساکان: دەبێت یاسای ڕێکخستنی پەرەپێبدرێت بۆ دڵنیابوون لە شەفافیەتی کەرتەکان و هاندانی وەبەرهێنانی بیانی.
– گۆڕینی دیجیتاڵی: وەرگرتنی تەکنەلۆژیای مۆدێرن وەک Insure Tech بۆ باشترکردنی کارایی خزمەتگوزاری و ڕاکێشانی نەوەی گەنج.
– هەمەچەشنکردنی بەرهەم: ناساندنی بەرهەمی نوێ وەک بیمەی کشتوکاڵی و بیمەی تەندروستی هەمەلایەنە، بەتایبەتی لە ناوچە گوندنشینەکان.
– هاوکاری ناوچەیی و نێودەوڵەتی: هاوبەشیکردن لەگەڵ کۆمپانیاکانی بیمەی جیهانی بۆ ئاڵوگۆڕی شارەزایی و باشترکردنی کوالیتی.
کەرتی بیمە لە کوردستان و عێراق نوێنەرایەتی دەرفەتێکی بەرچاوی ئابووری و کۆمەڵایەتی کەڵک وەرنەگیراوە. بە چارەسەرکردنی ئاستەنگەکانی ئێستا و وەرگرتنی دیدێکی ستراتیژی لەسەر بنەمای داهێنان و یاسای پشتیوانی، ئەم کەرتە دەتوانێت ببێتە پایەیەکی بنەڕەتی گەشەپێدانی بەردەوام. ئەمەش پێویستی بە هاوکاری نێوان حکومەت و کەرتی تایبەت و کۆمەڵگەی مەدەنی هەیە بۆ بنیاتنانی سیستەمێکی بیمەی بەهێز کە توانای ڕووبەڕووبوونەوەی داهاتووی هەبێت.