ئارپاك ڕزگار ئەژی
لە جیهانێکی پڕ لە کێبڕکێی ئابووریدا، وڵاتان بە دوای هەموو ڕێگایەکدا دەگەڕێن بۆ گەشە پێدانی ئابووری و زۆرکردنی خۆشگوزەرانیی هاووڵاتیان. لەم نێوەندەدا، زۆرجار باس لە نەوت، پیشەسازی و تەکنەلۆژیا دەکرێت، بەڵام بە کەمیی ئاوڕ لە یەکێک لە گرنگترین سەرمایەکانی هەر نەتەوەیەک دەدرێتەوە کە زمانی دایکە. پرسیارەکە لێرەدا ئەوەیە: ئایا بایەخدان بە زمانی دایک تەنها پرسێکی کلتووری و شوناسی نەتەوەییە یان ڕەهەندێکی ئابووریی قووڵی هەیە کە ڕاستەوخۆ کار لەسەر داهاتی تاک و گەنجینەی دەوڵەت دەکات؟
بنیادنانی ژێرخانی ئابوورییەکی بەهێز پەیوەستە بە پەروەردەوە. کاتێک مرۆڤ بە زمانی دایکی خۆی فێر دەبێت، تەنها زانیاری وەرناگرێت، بەڵکو توانای بیرکردنەوەی ڕەخنەگرانە و چارەسەرکردنی کێشەکانی گەشە دەکات. ئەم گەشە مەعریفییە قووڵە، بنەمای “سەرچاوەی مرۆیی” پێکدەهێنێت کە بەنرخترین سەرچاوەیە بۆ هەر وڵاتێک. ئەم سەرمایە هزرییەش ڕاستەوخۆ دەگۆڕێت بۆ بەرهەمداریی و داهێنانی زیاتر کە بزوێنەری ڕاستەقینەی گەشەی ئابووریی نەتەوەییە.
جگە لەوەش، زمانی دایك خوێنی بازنەی کارگێڕیی و بازرگانیی ناوخۆییە. پەیوەندییەکان ئاسان دەکات و متمانە لەنێوان هاوبەشە بازرگانییەکان و کڕیاراندا دروست دەکات و ڕێگە خۆش دەکات بۆ داهێنانی بەرهەم و خزمەتگوزاریی تایبەت کە لەگەڵ کلتووری ناوخۆییدا دەگونجێن. لە بازاڕێکی جیهانیی پڕ کێبڕکێدا، ئابوورییەکی ناوخۆیی زیندوو کە خاوەنی ناسنامەی تایبەتی خۆیەتی، دەتوانێت ببێتە خاڵی وەچەرخانی باری ئابووریی وڵات.
لەلایەکی دیکەوە، سیاسەتی زمان ڕۆڵێکی گرنگ لە یەکگرتوویی کۆمەڵایەتی و سەقامگیریی سیاسیدا دەگێڕێت. یەکگرتوویی کۆمەڵایەتی ژینگەیەکی ئارام دەڕەخسێنێت کە مەرجی سەرەکییە بۆ وەبەرهێنانی زیاتر و گەشەی ئابووریی.
بێگومان نابێت ئەوەمان لەبیر بچێت کە لە سەردەمی بەجیهانیبووندا، پشت تێکردن لە زمانە زیندوەکانی دنیا هەڵەیەکی ستراتیژییە. پێویستە سیاسەتێکی پەروەردەیی هاوسەنگ بۆ بواری زمان فەراهەم بکرێت. سیاسەتێک کە وەبەرهێنانی ڕامیاریی و کۆمەڵایەتیی بکات لە زمانی دایك، هەروەها دەرگای فێربوونی زمانەکانی تریش بە کراوەیی بهێڵێتەوە. بەم شێوەیە کۆمەڵگەیەك دروست دەبێت کە هەم لە ڕووی کلتوورییەوە ڕەسەنە و هەم توانای کێبڕکێی جیهانیشی هەیە.
دەرئەنجام، وەبەرهێنان لە زمانی دایکدا هەڵبژاردنێکی ستراتیژیی ئابوورییە. بە بەها دانان و پەرەپێدانی زمانی نەتەوەیی، ئێمە تەنها کەلەپووری خۆمان ناپارێزین، بەڵکو ئابوورییەکی نەتەوەیی خۆڕاگرتر، داهێنەرتر و خۆشگوزەرانتر بۆ داهاتوو بنیات دەنێین.