رۆژنامەی ھەولێر

ده‌نگت ئه‌ندازیاری بنیاتنانی ‌داهاتووی نه‌ته‌ویه‌كە

بەختیار شەریف زراری
لە هەموو نەتەوەیەکی زیندوودا، ساتێکی وادێت کە هاووڵاتیان ڕێکەوتێکیان لەگەڵ مێژوودا هەیە. ساتێکی جیاوازە لە گشت ساتەکانی تر، بەو پێیەی ڕادەی هۆشیاری و سەربەخۆیی و ویژدانیان تاقی دەکاتەوە. ئەو ساتە ڕۆژی هەڵبژاردنە، ڕۆژێکە بە كاژێره‌كانی ناپێورێت، بەڵکو بەو مانایە گەورانەی کە بۆ خودا و میللەت هەڵیگرتووە.
بەشداری لە هەڵبژاردنەکاندا کارێکی بێبایەخ نییە، هەروەها تەنیا چوونە سەر سندووقی دەنگدان یان دانانی پارچە کاغەزێک لەناو زەرفێکی شووشەییدا نییە. بەڵکو ئامانەتێکی گەورەیە و بەرپرسیارێتییەکی گەورەیە، چونکە خودای گەورە فەرمانی پێکردوین ئامانەتەکان هەڵبگرین، وەک لە کتێبە پیرۆزه‌كه‌یدا دەفەرمێت: (إن الله يأمركم أن تؤدوا الأمانات إلى أهلها)؛ چ متمانەیەکی گەورەیە کە پەیوەندی بە چارەنووسی نەتەوەیەکەوە هەیە، هەروەها بە هەڵبژاردنی ئەو کەسانەی کە خزمه‌تی خەڵک ده‌كه‌ن و کاروبارەکانیان بەڕێوە دەبەن له‌ دابینكردنی خزمه‌تگوزارییه‌كان و بنیاتنانی ژێرخانێكی پته‌وی ئابووری بۆ كۆمه‌ڵگا به‌تایبه‌ت نه‌ته‌وه‌ی كورد كه‌ پیویستی به‌ یەکده‌نگی و یه‌كڕیزی هه‌یه‌ بۆ به‌ده‌ستهێنانی مافه‌كانی له‌ ئه‌نجومه‌نی نوێنه‌رانی عێراقی فیدراڵدا.
خودای گەورە فەرموویەتی: (ولا تكتموا الشهادة ومن يكتمها فإنه آثم قلبه). واتە: شایەتحاڵی مەشارنەوە؛ هەرکەسێک بیشارێتەوە ئەوا بەڕاستی دڵی گوناهبارە.
بەشداریکردن لە هەڵبژاردندا نیشاندانی دڵسۆزی بۆ نیشتمان و ڕاستگۆیی لەگەڵ خۆی جێبەجێکردنی ئامانەتێکە. له‌دەربڕینی خۆشەویستی بۆ نیشتمانەکەی مرۆڤ بەکردار نەک بەقسە به‌ڵكو له‌پێناو چاکسازی ڕیشه‌یی، لە بەشداریکردنەوە دەبێت. ئەوانەی نیشتمانیان خۆش دەوێت وەک بینەر لە پەراوێزدا راناوەستن، بەڵکو هەوڵ دەن بەشێک بن لە بنیاتنانی و نموونەیەکی درەوشاوە بن لە نووسینه‌وه‌ی مێژووه‌كه‌یدا و، پاڵپشتی ئه‌و لایه‌نه‌ بن كه‌ به‌ هه‌موو توانستەوە كار ده‌كات له‌پێناو دابینكردنی پێداویستیه‌كانی كۆمه‌ڵگا له‌ ئه‌نجامدانی پڕۆژه‌ی ستراتیژی؛ وه‌ك: دابینكردنی ئاوی خواردنه‌وه‌ و دروستكردنی ڕێگاوبان به ‌شێوازی مۆدێرن و دابینکردنی كاره‌با كه ‌په‌یوه‌ستن به‌ژیانی ئاسایی تاكه‌كانی نێو كۆمه‌ڵگا و به‌راورد كردنی ڕاده‌ی كاره‌كانی خزمه‌تگوزاری له‌گه‌ڵ پارێزگاكانی دیكه‌.
هاووڵاتی به‌ڕێز! دەنگی ئەمڕۆت بەتەنها هی تۆ نییە، بەڵکو دەنگی نەوەکانی داهاتوو چاوەڕێی تۆیە کە کێ خزمەتیان دەکات، نەک کێ ئیستغلالیان دەکات، کێ بنیات دەنێت، نەک کێ لەناو دەبات، کێ کەرامەت دەپارێزێت نەک کێ بەفیڕۆی بدات.
بە دەنگی خۆت دەتوانیت میللەتێک ڕزگار بکەیت یان لەناوی ببەیت، سبەینێیەک بچێنیت یان خەونێک بکوژیت. بۆیە دەبێت بەشداریکردن لە رەوتی هەڵبژاردندا کردارێک بێت کە لە هۆشیاری و ویژدانەوە سەرچاوەی گرتبێت نەک لە سۆز و بەرژەوەندیی كه‌سی.
ئەو نیشتمانەی کە ئاسایش و ناسنامە و کەرامەتی پێمان بەخشیوە شایانی ئەوەیە لە هەموو گۆڕەپانێکدا پاڵپشتیی لێ بکەین، لە ڕێگەی ڕاستگۆیی و یەکپارچەیی هەڵبژاردنەوە، لە گەندەڵی و پشتگوێخستن دەیپارێزین. هەڵبژاردن دەرفەتێکە بۆ هاووڵاتیان بۆ ئەوەی بیسەلمێنن کە هاوبەشی ڕاستەقینەی بڕیاردانن نەک ژێردەستە یان دۆڕاو.
کاتێک دەنگت دەدەیت، ڕایدەگەیەنیت کە باوەڕت بە ڕاستی هه‌یه ‌و نادادپەروەری ڕەت دەکەیتەوە و ئەو ڕێگایە هەڵدەبژێریت کە بە باشترین شێوە بۆ وڵات و نەتەوەکەت دەزانیت. خۆبەدوورگرتن لە بەشداری، یان کەمتەرخەمی لە دەنگدان، دەستبەردارییە لە بەرپرسیارێتی لە بەردەم خودادا، پێش ئەوەی دەستبەرداری بێت لە ئەرکی نیشتمانی.
وەکچۆن سەرباز بە چەکەکەی نیشتمان دەپارێزێت، هاووڵاتی بە دەنگ و هۆشیاری خۆی دەیپارێزێت. تا وشەکە دڵسۆزتر بێت، بەشداریکردن بەرهەمدارتر دەبێت.
بەشداری لە هەڵبژاردنەکاندا ڕووداوێکی تێپەڕی سیاسی نییە، بەڵکو هەڵوێستێکی ئەخلاقی و ئینسانی و ئایینییە. تەرازووی ویژدانێکە کە جیاوازی دەکات لەنێوان بێباکی و بەرپرسیارێتی، لە نێوان ئەوانەی نیشتمان بە ماڵی خۆیان دەزانن و له‌پێناو پاراستنیدا گیانی خۆیان به‌خت ده‌كه‌ن و ئەوانەی وەک هۆتێلێک بۆ مانەوەی کاتی سەیری دەکەن.
جیاوازییەکی زۆر هەیە لەنێوان ئەوانەی دەنگ بە چاکسازی دەدەن و ئەوانەی کە خۆیان بەدوور دەگرن، ڕێگە بەپێشکەوتنی درۆ دەدەن. ئەی ڕۆڵەی میللەت، خودا لێتان دەپرسێت کە ئامانەتەکەتان چی لێ کرد، مێژووش پرسیارتان لێ دەکات کە چیتان بەجێ هێشتووە بۆ نەوەکانی داهاتوو.
کەواتە با دەنگەکانتان پردی ڕووناکی بن کە درێژ دەبنەوە بۆ داهاتوو، نەک دیواری بێدەنگی کە هیوا گۆشەگیر بکات. تۆوی دڵسۆزی لە سه‌ندووقی دەنگداندا بچێنە، چونکە دادپەروەری و کەرامەت و خۆشگوزەرانی دەچێنن.
بزانن میللەت لەسەر دروشم بنیات نه‌نراوە، بەڵکو لەسەر بەرپرسیارێتی و هەڵبژاردنی هۆشیارانە بنیات نراوە و بەشداری ڕاستگۆیانە لە هەڵبژاردندا هەنگاوی یەکەمی ڕێگای دوورودرێژی چاکسازییە. وەکچۆن دڵۆپێک باران زەوینێکی مردنوو، زیندوو دەکاتەوە، دەنگێکی ڕاستگۆ و دڵسۆز دەتوانێت تەواوی نەتەوەیەک زیندوو بکاتەوە.
ئەنجام:
بەشداریکردن لە هەڵبژاردنەکاندا بەرپرسیارێتییەکە لە بەردەم خودادا، چونکە ئامانەتێکە بە هەموو هاووڵاتییەک دەسپێردرێت کە توانای جیاکردنەوەی ڕاست و هەڵەی هەبێت. بەرپرسیارێتییەکە لە بەردەم میللەتدا، چونکە ڕێگای خۆی لەنێوان تاریکی و ڕووناکیدا دیاری دەکات. با بە ویژدانێکی پاکەوە دەنگ بدەین، بە هۆشیارییەکی ڕاستەقینە هەڵیبژێرین و دەنگەکانمان بکەینە پردێک بەرەو ئایندەیەک کە شایانی کەرامەتی ئەم میللەتە و شانازیی گەلەکەی بێت.