ماكوان عێزهت – هەولێر
لەگەڵ تەمەندا هەندێک گۆڕانکاری لە دڵ و خوێنبەرەکاندا بە شێوەیەکی ئاسایی ڕوو دەدات. بەڵام زۆرێک لە گۆڕانکارییەکانی دیکە کە هاوبەشن لەگەڵ پیربووندا بەهۆی هۆکارە نەخۆشییەكانی ترەوە خراپ دەبن، ئەگەر چارەسەر نەکرێت ئەمانە دەبنە هۆی تووشبوون بە نەخۆشییەکانی دڵ.
د. دلێر غازی عەبدولڕەحمان پسپۆڕی نەخۆشیەکانی دڵ و سنگ و بۆرییەکانی خوێن دەڵێت: لەگەڵ پیربووندا دڵ گۆڕانکاری بەسەردا دێت، زۆر گۆڕانکاری بەهۆی نەخۆشییەکانی دڵەوە دروست دەبێت، کە لەگەڵ پیربووندا زیاتر باو دەبێت، لەگەڵ زۆربوونی تەمەنی مرۆڤدا دڵ تا ڕادەیەک گەورە دەبێت، دیوارەکانی ئەستوورتر دەبن و ژوورەکانی تا ڕادەیەک گەورەتر دەبن، ئەم زیادبوونە لە قەبارەدا بە شێوەیەکی سەرەکی دەگەڕێتەوە بۆ زیادبوونی قەبارەی خانەکانی ماسولکەکانی دڵ، هەروەها دیوارە ئەستوورەکانیش ڕەقتر دەبن، ئەمەش ڕێگری دەکات لە پڕکردنەوەی ژوورەکانی دڵ بە زۆرترین خوێن،ڕەقبوونی دیوارەکانی دڵ بەهۆی تەمەنەوە دەبێتە هۆی لەکارکەوتنی دڵ بەتایبەت لە کەسانی بەساڵاچوو کە بەدەست نەخۆشیەکانی ترەوە دەناڵێنن وەک بەرزی پەستانی خوێن، قەڵەوی، و شەکرە
د. دلێر غازی عەبدولڕەحمان ڕوونیدەكاتەوە كە: کاتێک دیواری و خوێنبەرەکان ئەستوورتر دەبن، بۆشایی ناو خوێنبەرەکان تا ڕادەیەک فراوان دەبێت، هەروەها لەدەستچوونی شانە لاستیکییەکان لەناو دیواری خوێنبەرەکاندا ڕوودەدات، ئەم گۆڕانکاریانە پێکەوە دەبنە هۆی ڕەقبوونی خوێنبەرەکان و کەمتر لاستیکبوون لەبەرئەوەی خوێنبەرەکان کەمتر لاستیکن، پەستانی خوێن لەکاتی وەستانەوەدا ناتوانرێت بە خێرایی ڕێکبخرێت و لە هەندێک حاڵەتدا کەسانی بەتەمەن مەترسی سەرگێژخواردن یان بێهۆشکەوتنیان هەیە کاتێک لەناکاو هەستن.
بەڵام لە کاتی پشوودان دڵ لە کەسانی بەتەمەن بە هەمان شێوە کار دەکات وەک لە کەسانی گەنجدا، تەنها ئەوە نەبێت کە لێدانی دڵ (ژمارەی لێدانی دڵ لە یەک خولەکدا) کەمترە. هەروەها لە کاتی وەرزشکردندا، لێدانی دڵ لە کەسانی بەتەمەندا ئەوەندە زیاد ناکات کە لە کەسانی گەنجدا زیاد دەکات.
پاشخان
خۆپاراستن:
دەتوانیت یارمەتی کۆئەندامی سووڕی خوێن (دڵ و خوێنبەرەکانت) بدەیت. ئەو هۆکارانەی مەترسی نەخۆشییەکانی دڵ کە هەندێک کۆنتڕۆڵیان هەیە بریتین لە بەرزبوونەوەی پەستانی خوێن، ئاستی چەوری خوێن (کۆلیسترۆڵ)، شەکرە، قەڵەوی و جگەرەکێشان. خۆراکێکی تەندروست بۆ دڵ بخۆ کە ڕێژەی چەوری تێر و کۆلیسترۆڵ کەمتر بێت، هەروەها کۆنتڕۆڵی کێشت بکە. پێشنیارەکانی پزیشكەكەت جێبەجێ بکە بۆ چارەسەرکردنی بەرزی پەستانی خوێن، بەرزی کۆلیسترۆڵ یان نەخۆشی شەکرە. کەمکردنەوە یان واز لە جگەرەکێشان بێنن. ئەو پیاوانەی تەمەنیان لە تەمەنی ٦٥ بۆ ٧٥ ساڵاندایە و تا بەردەوامن لە جگەرەکێشان، پێویستە پشکنینی خوێنبەریان بۆ بکرێت.
پشکنینی بەردەوام بۆ دڵ
*ساڵانە پشکنینی پەستانی خوێن بکە. ئەگەر تووشی نەخۆشی شەکرە، نەخۆشی دڵ، کێشەی گورچیلە، یان هەندێک حاڵەتی تر بوویت، لەوانەیە پێویست بکات پەستانی خوێنت لە نزیکەوە چاودێری بکرێت.
*ئەگەر ئاستی کۆلیسترۆڵت ئاسایی بوو، هەر ٥ ساڵ جارێک پشکنینی بۆ بکرێتەوە. ئەگەر تووشی نەخۆشی شەکرە، نەخۆشی دڵ، کێشەی گورچیلە، یان هەندێک حاڵەتی تر بوویت، لەوانەیە پێویست بکات ئاستی کۆلیسترۆڵت بە وردی چاودێری بکرێت.