ئەژین عەبدوڵڵا – هەولێر
گرنگە لە وەرزی هاوین بایەخ بە چاویلکەی هەتاوی بدرێت و لە چاو بکرێت، ئەگەر چی لەگەڵ هاتنی وەرزی هاوین خواست لەسەر چاویلکەی هەتاوی زیاد دەکات، هەندێك بۆ جوانی و هەندێكیش بۆ پاراستنی چاو بەكاری دەهێنن، بەڵام نابێت لە بیر بكرێت كە سوودەكانی كەلێگ زۆرن و پێویستە وەك پارێزەرێكی چاو بەكار بهێندرێت.
د. ئەبوبەكر زاهر كاوانی پسپۆڕی نەخۆشی و نەشتەرگەری چاو ئاماژە بەوە دەدات كە چاویلکەی هەتاوی (دژەخۆر) بە چەند ڕێگەیەکی گرنگ چاو دەپارێزێت:
1. ڕێگریکردن لە تیشکی سەروو وەنەوشەیی (UV):
پاراستنی سەرەتایی: چاویلکەی هەتاوی کوالیتی بەرز 100% تیشکی UVA و UVB دەپاڵێوێت، کە بە تێپەڕبوونی کات زیان بە گلێنە وعەدەسە و تۆڕی چاو و پێڵوی چاو دەگەیەنێت.
سوودە درێژخایەنەکانی: ئەگەری تووشبوون بە ئاوی سپی چاو، گۆشتی زیادەی سەر گلێنەی چاو، سووتانی گلێنە بە تیشکی ڕووناکی، و تێکچوونی ناوچەی زەردەپەل لە تۆڕەی چاو، دروستبوونی گرێی شێرپەنجەیی لە دەوروبەری چاو کەمدەکاتەوە.
2. کەمکردنەوەی تیشکدانەوەی ڕووەکان:
چاویلکەی خۆر بە تایبەت ئەوانەی عەدەسەی جەمسەرییان هەیە (پۆلەرایزد)، درەوشانەوەی ڕووکارە ڕەنگدانەوەییەکانی وەک ئاو، بەفر، ڕێگاوبان، یان جامی پێشەوە کەمدەکاتەوە.
ئەمەش ئاسوودەیی و ڕوونی بینین باشتر دەکات، بەتایبەتی لەکاتی لێخوڕینی ئۆتۆمبێل یان لە کاتی وەرزشکردن لە دەرەوە.
3. خۆپاراستن لە هەوکردنی فۆتۆکیراتی (سووتانی گلێنە بە تیشکی خۆر)
بەرکەوتن بە تیشکی توندی خۆر (بۆ نموونە لە بەرزاییە بەرزەکان یان لە کەنار دەریا) بەبێ خۆ پاراستن دەتوانێت ببێتە هۆی هەوکردنی فۆتۆکیراتی، کە حاڵەتێکی ئازاربەخشە بەڵام کاتییە.
4. پاراستن لە با و تۆز و پاشماوە:
چاویلکەی هەتاوی گەورە یان داخراو، دەتوانن چاوەکان لە وشکبوونەوە و با و تۆز و تەنی نامۆ بپارێزن، کە دەبێتە هۆی خوران یان برینداربوونی چاو.
ئامۆژگاری بۆ هەڵبژاردنی چاویلکەی خۆر:
بەدوای ناوی (UV400)ـدا بگەڕێ؛ درێژی شەپۆلەکان تا 400 نانۆمەتر بلۆک دەکات، هەموو UVA و UVB دەگرێتەوە.
بۆ کەمکردنەوەی درەوشانەوەی سەر ڕووەکان، باشترە عەدەسەی چاویلکە هەتاویەکە پۆلەرایزد بێ.
دوور بکەوەرەوە لە عەدەسەی زۆر تاریک بەبێ پاراستنی UV- چونکە بیلبیلەکان فراوان دەکەن و ڕێگە بە UV دەدا کە زیاتر بگاتە ناو چاو.